ਨ ਮृਤਾਨਾਂ ਗਤਿਃ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਨ ਪੁਨਰਾਗਤਿਃ
ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਆ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਅਨੁਦੇਵਪਿਤॄਨੇਤੇ ਪਿਤਰੋ ਲੌਕਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਿਕ ਪਿਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਸ੍ਤੇ ਪਿਤਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ੍ਤਾਨ੍ਵਾਦਯਨ੍ਤ੍ਯੁਤ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾਂ ਪਿਤਰ ਹਨ; ਉਹ ਦੇਵਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਥਾ ਯਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ
ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਪਰਦਾਦਾ ਵੀ—
ਯੇ ਯਜ੍ਵਾਨੋ ਹਵਿਰ੍ਯਜ੍ਞੇ ਤੇ ਵੈ ਬਰ੍ਹਿषਦਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਤੁ ਧਰ੍ਮਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸਾਯੁਜ੍ਯਗਾ ਦ੍ਵਿਜੈਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤੇ ਤੁ ਨਾਵਸੀਦਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮਸੁ
ਅੰਤ ਵਿਚ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਡਿੱਗਦੇ ਨਹੀਂ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇਨ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਚ ਸਪ੍ਤਧਾ
ਸ਼ਰਾਧ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸੱਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ—
ਦੈਵੈਸ੍ਤੈਃ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਜੈਃ ਸੋਮਯਾਜਨੈਃ
ਉਹ ਦੇਵਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਸੋਮਾ-ਯਜਨ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਕੇ—
ਤੇषਾਂ ਨਿਵਾਪੇ ਦਤ੍ਤੇ ਤੁ ਤਤ੍ਕੁਲੀਨੈਸ਼੍ਚ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ
ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਭੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਏਤੇ ਮਨੁष੍ਯਪਿਤਰੋ ਮਾਸਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਭੁਜਸ੍ਤੁ ਯੇ
ਇਹ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਤਰ ਹਨ ਜੋ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭ੍ਰष੍ਟਾਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਰਮਧਰ੍ਮੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਧਾਸ੍ਵਾਹਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਜੋ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਸਵਧਾ ਤੇ ਸਵਾਹਾ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹਨ—
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯ ਨੁਸ਼ੋਚਨ੍ਤੋ ਯਾਤਨਾਸ੍ਥਾਨਮਾਗਤਾਃ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਯਾਤਨਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਪਰੀਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭੱਜਦੇ ਹਨ।
ਪਰਾਨ੍ਨਾਨਿ ਚ ਲਿਪ੍ਸਂਤਃ ਕਾਲ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਕਲੀਫ਼ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੇ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਚ ਕੁਂਭੀਪਾਕੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ 'ਤੇ, ਵੈਤਰਣੀ ਵਿਚ, ਤੇ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਵਿਚ ਵੀ—
ਸ਼ਿਲਾ ਸਂਪੇषਣੇ ਚੈਵ ਪਾਤ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਪਥਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨਾਂ ਬਾਨ੍ਧਵੈਰ੍ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਰਤਃ
ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੁਲ-ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ—
ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਾਸ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤੇ ਚ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਥਾਨੇष੍ਵਧਿष੍ਠਿਤਾਨ੍
ਉਹ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰੇਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਯੇ ਸ੍ਥਾਵਰਾਨ੍ਤੇ ਵੈ ਜਾਤਾ ਨੀਚੈਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਫਿਰ, ਜੋ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਯਦਾਹਾਰਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਤਾਸੁ ਤਾਸ੍ਵਿਹ ਯੋਨਿषੁ
ਉਹਨਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲੇ ਨ੍ਯਾਯਾਗਤਂ ਪਾਤ੍ਰੇ ਵਿਧਿਨਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਮ੍
ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਪਾਤਰ ਹੋਵੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਗੋषੁ ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਮੁ ਵਤ੍ਸੋ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਮਾਤਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਵੱਛਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਏਵਂ ਹ੍ਯਵਿਫਲਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਦਤ੍ਤਂ ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਗਤਾਗਤਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਤੈਃ ਸਹ
ਜੋ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਹਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀ
ਕਾਲੀ ਪੱਖ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਚਿੱਟਾ ਪੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲਈ ਹੈ।
ऋਤ੍ਵਰ੍ਤਵਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਸਾਸ੍ਤੁ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪਿਤਰਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਤਾਂ, ਅੱਧ-ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੀਤੇषੁ ਤੇषੁ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਯੁਕ੍ਤੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਪਿਤृਸਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਗਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਵਭਾਵ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁਧਾਮृਤਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚੈਵ ਤਰ੍ਪ੍ਪਣਮ੍
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।