ਕੁਹੇਤਿ ਕੋਕਿਲੇਨੋਕ੍ਤੋ ਯਃ ਸ ਕਾਲਃ ਸਮਾਪ੍ਯਤੇ
ਕੋਇਲ ਵਲੋਂ 'ਕਹੁ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਜੋ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਨੀਵਾਲੀਪ੍ਰਮਾਣਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੀਣਸ਼ੇषੋ ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ
ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਦਾ ਮਾਪ ਉਹ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਥੋੜਾ ਹਿੱਸਾ ਬਚੇ।
ਅਨੁਮਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਾਕਾਯਾਃ ਸਿਨੀਵਾਲ੍ਯਾਃ ਕੁਹੂਂਵਿਨਾ
ਅਨੁਮਤੀ, ਚਰਾ, ਸਿਨੀਵਾਲੀ — ਪਰ ਕਹੁ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਵ੍ਯਤੀਪਾਤੇ ਸਂਗਤੇ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾਨ੍ਤਰੇ
ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।
ਕਾਲਃ ਕਹੂਸਿਨੀਵਾਲ੍ਯੋਃ ਸਾਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤੁ ਮਧ੍ਯਤਃ
ਕਹੁ ਤੇ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਵੈ ਰਜਨ੍ਯਾਂ ਪਰ੍ਵਸਂਧਿषੁ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਰਵਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀ ਸਮੇਂ।
ਯਸ੍ਮਾਦਾ ਦਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਸੋਮਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਨਿਮਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਲਾਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ ਸੋਮੇਨਾਸ੍ਯ ਤੁ षੋਡਸ਼ੀ
ਇਸ ਲਈ, ਪੰਦਰਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਲਵੀਂ ਉਸ ਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਾਃ ਸੋਮਪਾਃ ਸੋਮਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਿਤਰ ਦੇਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਸੋਮਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੋਮਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤਃ ਪਿਤॄਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਸਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਭੁਜਸ੍ਤੁ ਯੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਪਿਤਰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ਰਾਧ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਨ ਮृਤਾਨਾਂ ਗਤਿਃ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਨ ਪੁਨਰਾਗਤਿਃ
ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਆ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਅਨੁਦੇਵਪਿਤॄਨੇਤੇ ਪਿਤਰੋ ਲੌਕਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਿਕ ਪਿਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਸ੍ਤੇ ਪਿਤਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ੍ਤਾਨ੍ਵਾਦਯਨ੍ਤ੍ਯੁਤ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾਂ ਪਿਤਰ ਹਨ; ਉਹ ਦੇਵਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਥਾ ਯਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ
ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਪਰਦਾਦਾ ਵੀ—
ਯੇ ਯਜ੍ਵਾਨੋ ਹਵਿਰ੍ਯਜ੍ਞੇ ਤੇ ਵੈ ਬਰ੍ਹਿषਦਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਤੁ ਧਰ੍ਮਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸਾਯੁਜ੍ਯਗਾ ਦ੍ਵਿਜੈਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤੇ ਤੁ ਨਾਵਸੀਦਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮਸੁ
ਅੰਤ ਵਿਚ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਡਿੱਗਦੇ ਨਹੀਂ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇਨ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਚ ਸਪ੍ਤਧਾ
ਸ਼ਰਾਧ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸੱਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ—
ਦੈਵੈਸ੍ਤੈਃ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਜੈਃ ਸੋਮਯਾਜਨੈਃ
ਉਹ ਦੇਵਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਸੋਮਾ-ਯਜਨ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਕੇ—
ਤੇषਾਂ ਨਿਵਾਪੇ ਦਤ੍ਤੇ ਤੁ ਤਤ੍ਕੁਲੀਨੈਸ਼੍ਚ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ
ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਭੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਏਤੇ ਮਨੁष੍ਯਪਿਤਰੋ ਮਾਸਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਭੁਜਸ੍ਤੁ ਯੇ
ਇਹ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਤਰ ਹਨ ਜੋ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭ੍ਰष੍ਟਾਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਰਮਧਰ੍ਮੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਧਾਸ੍ਵਾਹਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਜੋ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਸਵਧਾ ਤੇ ਸਵਾਹਾ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹਨ—
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯ ਨੁਸ਼ੋਚਨ੍ਤੋ ਯਾਤਨਾਸ੍ਥਾਨਮਾਗਤਾਃ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਯਾਤਨਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਪਰੀਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭੱਜਦੇ ਹਨ।
ਪਰਾਨ੍ਨਾਨਿ ਚ ਲਿਪ੍ਸਂਤਃ ਕਾਲ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਕਲੀਫ਼ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੇ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਚ ਕੁਂਭੀਪਾਕੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ 'ਤੇ, ਵੈਤਰਣੀ ਵਿਚ, ਤੇ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਵਿਚ ਵੀ—
ਸ਼ਿਲਾ ਸਂਪੇषਣੇ ਚੈਵ ਪਾਤ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਪਥਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨਾਂ ਬਾਨ੍ਧਵੈਰ੍ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਰਤਃ
ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੁਲ-ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ—
ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਾਸ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤੇ ਚ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਥਾਨੇष੍ਵਧਿष੍ਠਿਤਾਨ੍
ਉਹ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰੇਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਯੇ ਸ੍ਥਾਵਰਾਨ੍ਤੇ ਵੈ ਜਾਤਾ ਨੀਚੈਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਫਿਰ, ਜੋ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,