ਪ੍ਰਸ੍ਯਨ੍ਦਮਾਨਾਤ੍ਸੋਮਾਤ੍ਤੁ ਪਿਤ੍ਰਰ੍ਥਂ ਤੁ ਪਰਿਸ਼੍ਰਵਾਨ੍
ਸੋਮ ਤੋਂ ਜੋ ਰਸ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਾਸ੍ਤੇ ਪਿਤृਮਨ੍ਤਂ ਤਂ ਸੋਮਂ ਦਿਵਿ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਸੋਮ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਨੀਵਾਲੀਪ੍ਰਮਾਣੇਭ੍ਯਃ ਸਿਨੀਵਾਲੀਮੁਪਾਸ੍ਯ ਸਃ
ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤਦਾ ਤਾਮੁਪਾਸੀਨਃ ਕਾਲਾਪੇਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਉਥੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਭਿਃ ਪਞ੍ਚਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਧਾਮृਤਪਰਿਸ੍ਰਵੈਃ
ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਹੈ,
ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਰਤਾ ਤੇਨ ਸੌਮ੍ਯੇਨ ਮਧੁਨਾ ਤੁ ਸਃ
ਉਹ, ਉਸ ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਰਸ ਨਾਲ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਵਗਦਾ ਹੈ,
ਸੁਧਾਮृਤੇਨ ਰਾਜੈਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਰ੍ਪ ਯਾਮਾਸ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍
ਇੰਦਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਸੁਧਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
ऋਤਮਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ ਤੁ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਮਤਃ
ਜੋ ਤ ਨਾਮ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਰ੍ਤਵਾ ਹ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਮਾਸਾਖ੍ਯਾਃ ਪਿਤਰੋ ਹ੍ਯृਤੁਸੂਨਵਃ
ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਅਰਧਮਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਸ੍ਤੁ ਵੈ ਦੇਵਾਃ ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ
ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾ ਦੇਵਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਉਪਹੂਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸੋਮਜਾਃ ਸੋਮਪਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਸੱਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸੋਮਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਵੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਵ੍ਯਾ ਬਰ੍ਹਿषਦ ਸ਼੍ਚੈਵ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ
ਕਾਵਿਆ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹ ਹਨ।
ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਯਜ੍ਵਾਨ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾਰ੍ਤ੍ਤਵਾਃ
ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਰਤਵ ਵੀ।
ਤੇषਾਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਃ ਸੂਯਸ੍ਤੁ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੱਗ ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਯਾ ਪਰਿਵਤਸਰ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵਤ੍ਸਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਦਾਸ੍ਤੇ ਯੁਗਾਤ੍ਮਕਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰੁਦ੍ਰ ਵਤਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯੁਗ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਨ।
ਯੇ ਤੇ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਮਾਵਸ੍ਯਾਂ ਮਾਸਿਮਾਸਿ ਸੁਧਾਂ ਦਿਵਿ
ਜੋ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ—
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਤੇ ਸੋਮਾਨ੍ਮਾਸਿ ਮਾਸਿ ਧਿਨੋਤਿ ਚ
ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਮਾ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ—
ਏਵਂ ਤਦਮृਤਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਸੁਧਾ ਚ ਮਦੁ ਚੈਵ ਹ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਅਮਰ, ਮਿੱਠੀ ਸੁਧਾ, ਮਧ ਤੇ ਸ਼ਹਦ—
ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਂਬੁਮਯਂ ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਛਨ੍ਦਨਾਃ
ਤ੍ਰੈਤੀਸ ਸੁਗੰਧੀ ਦੇਵਤਾ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਰਸ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪੀਯਮਾਨੈਸ੍ਤੁ ਦੇਵੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁषੁਮ੍ਣਾਪ੍ਯਾਯਿਤਂ ਚੈਵ ਹ੍ਯਮਾਵਸ੍ਯਾਂ ਯਥਾ ਕ੍ਰਮਮ੍
ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੁੰਨਾ ਨਾਡੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੀਤਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਤਃ ਸੋਮਂ ਸੂਰ੍ਯੋ ऽਸਾਵੇਕਰਸ਼੍ਮਿਨਾ
ਜਦੋਂ ਸੋਮਾ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਃ ਸ਼ੇषਾਯਾਂ ਕਲਾਯਾਂ ਤੁ ਸੋਮਮਾਪ੍ਯਾਯਯਤ੍ਪੁਨਃ
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਕਲਾ ਬਚਦੀ ਹੈ, ਸੋਮਾ ਮੁੜ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲਾਃ ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤਿ ਤਾਃ ਕृष੍ਣਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਚਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਤਮ੍
ਕਾਲੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣਮਣ੍ਡਲਃ
ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਨ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪਿਤृਮਾਨ੍ਸੋਮਃ ਸ੍ਮृਤ ਇਡ੍ਵਤ੍ਸਰਾਤ੍ਮਕਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਸਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਡ਼ ਵਾਂਗ।
ਅਤਃ ਪਰ੍ਵਾਣਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਰ੍ਵਣਾਂ ਸਂਧਯਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਤਥਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਸਿ ਪਰ੍ਵਾਣਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਾਨਿ ਚੈਵ ਹਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਧੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਘਟਦੇ ਪੱਖਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਰ੍ਦ੍ਧਮਾਸਂ ਤੁ ਪਰ੍ਵਾਣਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਪ੍ਰਭृਤੀਨਿ ਤੁ
ਅੱਧੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਪਰ੍ਵਣਾਮਾਦੌ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸਰ੍ਵਸਂਧਿषੁ
ਇਸ ਲਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਹਰ ਸੰਧੀ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।