ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਥਿਤਤੇਜਸਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ ਹੋ।
ਪਰਿਭਵਮਿਦਮੁਤ੍ਤਮਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਪਸ਼ੁਪਤਿਦਯਿਤਮਿਦਂ ਵ੍ਰਤਂ ਚਰਧ੍ਵਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਪਸ਼ੁਪਤਿ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਐਲਃ ਪੁਰੂਰਵਾਃ ਸੂਤ ਕਥਂ ਵਾਤਰ੍ਪਯਤ੍ਪਿਤॄਨ੍
ਸੂਤ ਜੀ, ਐਲ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ?
ਐਲਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਸਂਯੋਗਂ ਸੋਮਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਐਲ ਦਾ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੋਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਹ੍ਰਾਸਵृਦ੍ਧੀ ਪਿਦृਮਤਃ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਣਯਮ੍
ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘਟਣਾ-ਵਧਣਾ ਤੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਦੀ ਨਿਸਚਿਤੀ ਦੱਸੋ।
ਕਾਵ੍ਯਾਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਮੌਮ੍ਯਾਨਾਂ ਪਿਤॄਣਾਞ੍ਚੈਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਕਾਵ੍ਯ, ਅਗਨਿਸ੍ਵਾਤ, ਤੇ ਸੌਮ੍ਯ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਰ੍ਵਾਣਿ ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
ਅਮਾਵਸ੍ਯਾਂ ਨਿਵਸਤ ਏਕਰਾਤ੍ਰੈਕਮਣ੍ਡਲੌ
ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਇੱਕ ਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹੋ।
ਅਮਾਵਸ੍ਯਾਮਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਮਾਤਾਮਹਪਿਤਾਮਹੌ
ਹਰ ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ, ਮਾਤਾ-ਮਹਾ ਤੇ ਪਿਤਾ-ਮਹਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।
ਪ੍ਰਸ੍ਯਨ੍ਦਮਾਨਾਤ੍ਸੋਮਾਤ੍ਤੁ ਪਿਤ੍ਰਰ੍ਥਂ ਤੁ ਪਰਿਸ਼੍ਰਵਾਨ੍
ਸੋਮ ਤੋਂ ਜੋ ਰਸ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਾਸ੍ਤੇ ਪਿਤृਮਨ੍ਤਂ ਤਂ ਸੋਮਂ ਦਿਵਿ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਸੋਮ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਨੀਵਾਲੀਪ੍ਰਮਾਣੇਭ੍ਯਃ ਸਿਨੀਵਾਲੀਮੁਪਾਸ੍ਯ ਸਃ
ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤਦਾ ਤਾਮੁਪਾਸੀਨਃ ਕਾਲਾਪੇਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਉਥੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਭਿਃ ਪਞ੍ਚਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਧਾਮृਤਪਰਿਸ੍ਰਵੈਃ
ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਹੈ,
ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਰਤਾ ਤੇਨ ਸੌਮ੍ਯੇਨ ਮਧੁਨਾ ਤੁ ਸਃ
ਉਹ, ਉਸ ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਰਸ ਨਾਲ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਵਗਦਾ ਹੈ,
ਸੁਧਾਮृਤੇਨ ਰਾਜੈਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਰ੍ਪ ਯਾਮਾਸ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍
ਇੰਦਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਸੁਧਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
ऋਤਮਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ ਤੁ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਮਤਃ
ਜੋ ਤ ਨਾਮ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਰ੍ਤਵਾ ਹ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਮਾਸਾਖ੍ਯਾਃ ਪਿਤਰੋ ਹ੍ਯृਤੁਸੂਨਵਃ
ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਅਰਧਮਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਸ੍ਤੁ ਵੈ ਦੇਵਾਃ ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ
ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾ ਦੇਵਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਉਪਹੂਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸੋਮਜਾਃ ਸੋਮਪਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਸੱਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸੋਮਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਵੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਵ੍ਯਾ ਬਰ੍ਹਿषਦ ਸ਼੍ਚੈਵ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ
ਕਾਵਿਆ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹ ਹਨ।
ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਯਜ੍ਵਾਨ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾਰ੍ਤ੍ਤਵਾਃ
ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਰਤਵ ਵੀ।
ਤੇषਾਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਃ ਸੂਯਸ੍ਤੁ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੱਗ ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਯਾ ਪਰਿਵਤਸਰ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵਤ੍ਸਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਦਾਸ੍ਤੇ ਯੁਗਾਤ੍ਮਕਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰੁਦ੍ਰ ਵਤਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯੁਗ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਨ।
ਯੇ ਤੇ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਮਾਵਸ੍ਯਾਂ ਮਾਸਿਮਾਸਿ ਸੁਧਾਂ ਦਿਵਿ
ਜੋ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ—
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਤੇ ਸੋਮਾਨ੍ਮਾਸਿ ਮਾਸਿ ਧਿਨੋਤਿ ਚ
ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਮਾ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ—
ਏਵਂ ਤਦਮृਤਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਸੁਧਾ ਚ ਮਦੁ ਚੈਵ ਹ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਅਮਰ, ਮਿੱਠੀ ਸੁਧਾ, ਮਧ ਤੇ ਸ਼ਹਦ—
ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਂਬੁਮਯਂ ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਛਨ੍ਦਨਾਃ
ਤ੍ਰੈਤੀਸ ਸੁਗੰਧੀ ਦੇਵਤਾ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਰਸ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪੀਯਮਾਨੈਸ੍ਤੁ ਦੇਵੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।