ਤ੍ਵਯਿ ਨਿष੍ਪੂਯਮਾਨੇ ਤੁ ਸ਼ੇषਾ ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਯਃ
ਜਦ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਬਾਕੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਹਿ ਵਰ੍ਣਸਦ੍ਭਾਵਃ ਸਰ੍ਵਗਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਦਾਨਿਲ
ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਸਦਾਅਨਿਲ।
ਏष ਵੈ ਜੀਵਲੋਕਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ऽਨਿਲ
ਇਹ ਤੇਰਾ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਅਨਿਲ; ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਸਿੱਧਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਕਣ੍ਠਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਕਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੂਪਵਿਕ੍ਰਿਯਾ
ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ, ਗਲੇ ਦੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੂਪ ਬਦਲ ਗਿਆ?
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਾਯੁਰ੍ਲ੍ਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਃ
ਵਾਯੂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸਿष੍ਠੋ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਾਨਸੋ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਮ ਦਾ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ।
ਮਹਿषਾਸੁਰਨਾਰੀਣਾਂ ਨਯਨਾਞ੍ਜਨਤਸ੍ਕਰਮ੍
ਇਹ ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਲਾਈ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਮਾਮਨਃ ਪ੍ਰਹਰ੍षਾਣਾਂ ਬਾਰਕਚ੍ਛਦ੍ਮਰੂਪਿਣਮ੍
ਇਹ ਉਮਾ ਦੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਦੀ ਭੌਂ ਲਾਈ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ।
ਯਦੇਤਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਰ੍ਯ ਸ਼ੁਭ੍ਰਂ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਞ੍ਜਨੋਪਮਮ੍
ਜੋ ਤੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਵਧੀਆ, ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਸਾਫ ਲਾਈ ਵਰਗਾ।
ਏਤਦ੍ਦੀਪ੍ਤਾਂਯ ਦਾਨ੍ਤਾਯ ਭਕ੍ਤਾਯ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪृਚ੍ਛਤੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਦੱਸ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂਮਹਾਭਾਗ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ
ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਦੇਵਾਰਿਬਲਸੂਦਨਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਮੋਤ੍ਸਂਗੋਪਵਿष੍ਟੇਨ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਮਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਤਮਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ੇ ਤਪ੍ਤਚਾਮੀਕਰਪ੍ਰਭੇ
ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ,
ਜਾਂਬੂਨਦਮਯੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਨਾਨਾਧਾਤੁ ਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤੇ
ਜਾਂਬੂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ,
ਹਂਸਕਾਰਣ੍ਡਵਾਕੀਰ੍ਣੇ ਚਕ੍ਰਵਾਕੋਪਸ਼ੋਭਿਤੇ
ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਜਲ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ,
ਮਤ੍ਤਕ੍ਰੈਞ੍ਚਮਯੂਰਾਣਾਂ ਨਾਦੈਰ੍ਵਿਕ੍ਰੁष੍ਟਕਨ੍ਦਰੇ
ਮਸਤ ਕ੍ਰਾਂਚ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ,
ਜੀਵਂ ਜੀਵਕਜਾਤੀਨਾਂ ਵਿਰਾਵੈਰੁਪਕੂਜਿਤੇ
ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੁਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ,
ਸੌਰਭੇਯਨਿਨਾਦਾਢ੍ਯਂ ਮੇਘਸ੍ਤਨਿਤਨਿਸ੍ਵਨੇ
ਸੌਰਭੇਯ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਭਰੀ,
ਵੀਣਾਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਰ੍ਘੇषੈਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨੋਰਮੈਃ
ਵੀਣਾ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰਸ ਭਰਦੇ,
ਧ੍ਵਜਾਲਂਬਿਤਦੋਲਾਨਾਂ ਘਣ੍ਟਾਨਾਂ ਨਿਨਦਾਕੁਲੇ
ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਡੋਲੀਆਂ 'ਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ,
ਮੁਖਮਰ੍ਦ੍ਦਲਵਾਦਿਤ੍ਰੈਰ੍ਵਲਿਤਾਸ੍ਫੋਟਿਤੈਸ੍ਤਥਾ
ਮਰਦਲ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧੁਨਾਂ,
ਹਂਸੈਃ ਪਰਾਵਤੈਸ਼੍ਚੈਵ ਬਕਰਾਜੈਃ ਸੁਖਸ੍ਥਿਤੇ
ਹੰਸ, ਕਬੂਤਰ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਕਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ,
ਸਿਂਹਵ੍ਯਾਘ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ਘੋਰਵਾਸ਼ਿਤੈਸ਼੍ਚਣ੍ਡਵੇਗਿਤੈਃ
ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਘਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗੱਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ,
ਬਿਡਾਲਵਦਨੈਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰੈਃ ਕ੍ਰੋष੍ਟੁਕਾਕਾਰਸੂਰ੍ਤ੍ਤਿਭਿਃ
ਡਰਾਉਣੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਤੇ ਸਿਆਲ ਤੇ ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸੂਰਤਾਂ,
ਹ੍ਰਸ੍ਵਜਙ੍ਘੈਃ ਪ੍ਰਲੇਬੋष੍ਠੈਸ੍ਤਾਲਜਙ੍ਘੈਸ੍ਤਥਾਪਰੈਃ
ਛੋਟੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੋਟੇ ਹੋਠਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਤਾਲ ਵਾਂਗ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਜੀਵ,
ਬਹੁਪਾਦੈਰ੍ਮਹਾਪਾਦੈਰੇਕਪਾਦੈਰਪਾਦਕੈਃ
ਕਈ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਕ ਲੱਤ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ।
ਏਕਦਂष੍ਟ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰੈਰ੍ਬਹੁਦਂष੍ਟ੍ਰੈਰਦਂष੍ਟ੍ਰਕੈਃ
ਕੋਈ ਇਕ ਦੰਦ ਵਾਲਾ, ਕੋਈ ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਕੋਈ ਕਈ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਸੀ।
ਏਵਂਰੂਪੈਰ੍ਮਹਾਯੋਗੈਭੂਤਰ੍ਭੂਤਪਤਿਰ੍ਵृਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।