ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਵਿਭਾਗਾਨਾਮਹਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਮੇषਾਦਿਃ ਕਾਲਃ ਕਾਲਵਿਦਾਂ ਵਰਾਃ
ਖਸ਼ਣ ਤੇ ਨਿਮੇਸ਼ ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗ ਹਨ, ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ।
ਭਾਨੋਰ੍ਗਤਿਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਚਕ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਕਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਕਃ
ਇਹ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇष ਜ੍ਯੋਤਿषਾਮੇਵ ਸਂਨਿਵੇਸ਼ੋਰ੍ऽਥਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋਤੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰਾਸ਼੍ਰਵਣੇਨਾਸੌ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਧ੍ਰੁਵੇ ਤਥਾ
ਉੱਤਰ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਹੋ ਕੇ ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਬੂਰ੍ਵਂ ਭਾਗਵਤਾ ਕਲ੍ਪਦੌ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਰਚਨਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਵੈਸ਼੍ਵਰੂਪਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਪਰਿਣਾਮੋ ऽਯਮਦ੍ਭੁਤਃ
ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਬਦਲਾਅ ਹੈ।
ਗਤਾਗਤਂ ਮਨੁष੍ਯੇਣ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਸਾਂਸਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਜੋਤੀਆਂ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਪਰਿਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਿਪੁਣਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਤਵ੍ਯਂ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਾ
ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪਰਖ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਹੇਤਵੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਗਣਵਿਵੇਚਨੇ
ਇਹ ਪੰਜ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ।
ਜ੍ਜਾਪ ਜਪ੍ਯਂ ਭਗਵਾਨ੍ਮਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਿਵਾਕਰੇ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਜਪ ਕਰਿਆ।
ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਸਾਰੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਨੀਲਕਣ੍ਠ ਨਮਸ੍ਤੇ ऽਸ੍ਤੁ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸਦਾਗਤਿਃ
ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨੀਲਕੰਠ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।"
ਵਾਲਖਿਲ੍ਯੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪਤਙ੍ਗਸਹਚਾਰਿਣਃ
ਉਹ ਵਾਲਖਿਲਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਾਥੀ।
ਤੇ ਸ੍ਮ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵਾਯੁ ਚ ਵਾਯੁਪਰ੍ਣਾਂਬੁ ਭੋਜਨਾਃ
ਉਹ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੁਰਾਕ ਹਵਾ ਤੇ ਪੱਤੇ ਹਨ।
ਏਤਦ੍ਗੁਹ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪੁष੍ਣਂ ਪੁਣ੍ਯਵਿਦਾਂ ਵਰਃ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜ਼ ਹੈ, ਨੇਕਤਾ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਡਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨ
ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੰਜਨ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਦੇਵ ਤਵ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਅਸੀਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਦੇਵ।
ਵਰ੍ਣਸ੍ਥਾਨਗਤੇ ਵਾਯੋ ਵਾਗ੍ਵਿਧਿਃ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਜਦ ਵਾਯੂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਥਾਂ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯਿ ਨਿष੍ਪੂਯਮਾਨੇ ਤੁ ਸ਼ੇषਾ ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਯਃ
ਜਦ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਬਾਕੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਹਿ ਵਰ੍ਣਸਦ੍ਭਾਵਃ ਸਰ੍ਵਗਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਦਾਨਿਲ
ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਸਦਾਅਨਿਲ।
ਏष ਵੈ ਜੀਵਲੋਕਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ऽਨਿਲ
ਇਹ ਤੇਰਾ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਅਨਿਲ; ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਸਿੱਧਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਕਣ੍ਠਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਕਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੂਪਵਿਕ੍ਰਿਯਾ
ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ, ਗਲੇ ਦੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੂਪ ਬਦਲ ਗਿਆ?
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਾਯੁਰ੍ਲ੍ਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਃ
ਵਾਯੂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸਿष੍ਠੋ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਾਨਸੋ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਮ ਦਾ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ।
ਮਹਿषਾਸੁਰਨਾਰੀਣਾਂ ਨਯਨਾਞ੍ਜਨਤਸ੍ਕਰਮ੍
ਇਹ ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਲਾਈ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਮਾਮਨਃ ਪ੍ਰਹਰ੍षਾਣਾਂ ਬਾਰਕਚ੍ਛਦ੍ਮਰੂਪਿਣਮ੍
ਇਹ ਉਮਾ ਦੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਦੀ ਭੌਂ ਲਾਈ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ।
ਯਦੇਤਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਰ੍ਯ ਸ਼ੁਭ੍ਰਂ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਞ੍ਜਨੋਪਮਮ੍
ਜੋ ਤੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਵਧੀਆ, ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਸਾਫ ਲਾਈ ਵਰਗਾ।
ਏਤਦ੍ਦੀਪ੍ਤਾਂਯ ਦਾਨ੍ਤਾਯ ਭਕ੍ਤਾਯ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪृਚ੍ਛਤੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਦੱਸ।