ਗਨ੍ਧਰੂਪਰਸੈਰ੍ਹੀਨਂ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੁਗੰਧ, ਨਾ ਰੂਪ, ਨਾ ਸਵਾਦ, ਨਾ ਧੁਨੀ ਤੇ ਨਾ ਛੂਹ ਹੈ।
ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਵ੍ਯਕ੍ਤਮਭਵਤ੍ਕਿਲ
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ।
ਅਸਾਂਪ੍ਰਤਿਕਮਜ੍ਞੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਤ੍ਸਦਸਤ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਾਣਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਆਮ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਉਪਰਲਾ ਹੈ।
ਗੁਣਸਾਮ੍ਯੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਵਿਭਾਤਂ ਤਮੋਮਯਮ੍
ਜਦ ਗੁਣ ਇਕਸਾਰ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗੁਣਭਾਵਾਦ੍ਭਾਸਮਾਨੇ ਮਹਾਤਤ੍ਤ੍ਵ ਬਭੂਵ ਹ
ਜਦੋਂ ਗੁਣ ਪਰਗਟ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਮਹੱਤੱਤਵ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰੇਕੋ ਮਹਾਨਗ੍ਰੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਃ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਧ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ।
ਨਿਙ੍ਗਮਾਤ੍ਰਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਧਿष੍ਟਿਤਂ ਮਹਤ੍
ਉਹ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਪਰਗਟ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ ਮਹੱਤੱਤਵ ਵਿਆਪਕ ਸੀ।
ਮਹਾਸृष੍ਟਿਂ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਵੀਤਮਾਨਃ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਮਨੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਖ੍ਯਾਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰਾਤ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮਨ ਮਹੱਤੱਤਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤਾਕਤ ਵਾਂਗ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚੇष੍ਟਫਲੋ ਵਿਭੁਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਉਹੀ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਸਂਗ੍ਰਹੇ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਂਸ਼੍ਚ ਪਰਿਮਾਣਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੈ,
ਵਿਭਕ੍ਤਿਮਾਨਂ ਮਨੁਤੇ ਵਿਭਾਗਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ऽਪਿ ਵਾ
ਇਹ ਵੰਡ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਬृਹਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਵृਂਹਣਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਭਾਵਾਨਾਮਖਿਲਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਫੈਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ,
ਆਪੂਰਯਤਿ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਦੇਹਾਨਨੁਗ੍ਰਹੈਃ
ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਕਾਰ੍ਯਕਰਣਂ ਸਂਸਿਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਰਾ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਕੰਮ ਤੇ ਸਾਧਨ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਸ ਵੈ ਸ਼ਰੀਰੀ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪੁਰਾ ਪੁਰੁष ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸ ਭੂਤਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਗ੍ਰੇ ਸਮਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਬ੍ਰਹਮਣ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗੇ ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗੇ ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਂਸਿਤਃ
ਸਿਰਜਣ ਤੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ, ਖੇਤਰ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਜਨ੍ਤੇ ਚ ਪੁਨਰ੍ਦੇਹਾਂਸ੍ਤੇ ਸਮਾਹਾਰਸਂਧਿਸੁ
ਤੇ ਫੇਰ, ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਸਮੇਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗਰ੍ਤੋਦਕਂ ਸਬੁਦਾਸ੍ਤੁ ਹਰੇਯੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਞ੍ਚਤਾਃ
ਸਿਆਣੇ ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਖੱਡ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪृਥਿਵੀ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਦ੍ਵੀਪੈਃ ਸਮੁਦ੍ਰੈਃ ਸਹ ਸਪ੍ਤਭਿਃ
ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ,
ਅਨ੍ਤਃਸ੍ਥਸ੍ਯ ਤ੍ਵਿਮੇ ਲੋਕਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਨ; ਦਰਅਸਲ, ਪੂਰਾ ਜਗਤ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ।
ਲੋਕਾਲੋਕਂ ਚ ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦਣ੍ਡੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਟਿਤਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਇਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤੇਜੋ ਦਸ਼ਗੁਣੇਨੈਵ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਵਾਯੁਨਾ ਵृਤਮ੍
ਬਾਹਰਲੀ ਪਾਸੇ ਇਸਨੂੰ ਹਵਾ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਹਵਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਨੇ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ਮਾਵृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਬਹਿਰ੍ਭੂਤਾਦਿਨਾ ਤਥਾ
ਸਾਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਬਾਹਰੋਂ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਭਿਰਾਵਰਣੈਰਣ੍ਡਂ ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੈਰ੍ਵृਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਸੱਤ ਕੁਦਰਤੀ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਰ੍ਗਕਾਲੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਚ ਗ੍ਰਸਂਤਸ੍ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਧਾਰਾਧੇਯਭਾਵੇਨ ਵਿਕਾਰਾਸ੍ਤੇ ਵਿਕਾਰਿषੁ
ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਸਰ੍ਗਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਧਿष੍ਠਿਤਸ੍ਤੁ ਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਸਿਰਜਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਖੇਤ ਦਾ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁष੍ਮਾਨ੍ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ਧਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਾਂਸ਼੍ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।