ऋषੀਣਾਂ ਚਾਪਿ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਧ੍ਰੁਵ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਪਰ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਾਰਾਗ੍ਰਹਾਨ੍ਤਰਾਣਿ ਸ੍ਯੁਰੁਪਰਿष੍ਟਾਦ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਥਾਨ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਮृਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਿਯਤਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਿਯਤ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਗਮੇ ਚ ਭੇਦੇ ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੁਗਪਤ੍ਪ੍ਰਜਾਃ
ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਅਸਂਕਰੇਣ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਯੋਗਸ੍ਤੁ ਵੈ ਬੁਧੈਃ
ਕੋਈ ਗੜਬੜ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਪਾਨਾਮੁਦਧੀਨਾਂ ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਤ੍ਥੈਵ ਚ
ਦਵੀਪਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਏਤੇष੍ਵੇਵ ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇषੁ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਾਖਾਸੁ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਪ੍ਰਥਮੋ ਗ੍ਰਹਃ
ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੀਤਰਸ਼੍ਮਿਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸੁ ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ
ਠੰਡੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰਾਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰਸ੍ਤਿष੍ਯऋਕ੍ਸ਼ੇ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ
ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤਿਸ਼ਿਆ ਰਾਸੀ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫਾਲ੍ਗੁਨੀषੁ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਪੂਰ੍ਵਾਸੁ ਚ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਃ
ਪੂਰਵਾ ਫਾਲਗੁਨੀ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦਾ ਗੁਰੂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆषਾਢਾਸ੍ਵਿਹ ਪੂਰ੍ਵਾਸੁ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਪੂਰਵਾ ਆਸ਼ਾਢਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੌਮ੍ਯੋ ਬੁਧੋ ਧਨਿष੍ਠਾਸੁ ਪਞ੍ਚਾਰ੍ਚਿਰੁਦਿਤੋ ਗ੍ਰਹਃ
ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਬੁਧ ਗ੍ਰਹ ਪੰਜ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਰ੍ਸ਼੍ਲੇषਾਸੁ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਹਾਰੀ ਮਹਾਗ੍ਰਹਃ
ਆਰਸ਼ਲੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾ ਗ੍ਰਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਮੋਵੀਰ੍ਯਮਯੋ ਰਾਹੁਃ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਕृष੍ਣਮਣ੍ਡਲਃ
ਰਾਹੂ ਅੰਧਕਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਭਾਵਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਗੋਲ ਹੈ।
ਏਤੇ ਤਾਰਾ ਗ੍ਰਹਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਾ ਭਾਰ੍ਗਵਾਦਯਃ
ਇਹ ਤਾਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਭਾਰਗਵ ਆਦਿ ਸਮੇਤ, ਸਮਝਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇਨ ਦੋषੇਣ ਤਤਸ੍ਤਦ੍ਗ੍ਰਹਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ।
ਤਾਰਾਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਤੁ ਕੇਤੂਨਾਮਪਿ ਧੂਮਵਾਨ੍
ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਪੁੰਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧੂੰਮ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰਵਿष੍ਠਾ ਸ੍ਯਾਦਯਨਾਨਾਂ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਵਿਸ਼ਠਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਤੇ ਅਯਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰायण।
ऋਤੂਨਾਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਾਸਾਨਾਂ ਮਾਘ ਏਵ ਚ
ਰੁਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਤ, ਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਘ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਵਿਭਾਗਾਨਾਮਹਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਮੇषਾਦਿਃ ਕਾਲਃ ਕਾਲਵਿਦਾਂ ਵਰਾਃ
ਖਸ਼ਣ ਤੇ ਨਿਮੇਸ਼ ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗ ਹਨ, ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ।
ਭਾਨੋਰ੍ਗਤਿਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਚਕ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਕਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਕਃ
ਇਹ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇष ਜ੍ਯੋਤਿषਾਮੇਵ ਸਂਨਿਵੇਸ਼ੋਰ੍ऽਥਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋਤੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰਾਸ਼੍ਰਵਣੇਨਾਸੌ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਧ੍ਰੁਵੇ ਤਥਾ
ਉੱਤਰ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਹੋ ਕੇ ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਬੂਰ੍ਵਂ ਭਾਗਵਤਾ ਕਲ੍ਪਦੌ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਰਚਨਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਵੈਸ਼੍ਵਰੂਪਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਪਰਿਣਾਮੋ ऽਯਮਦ੍ਭੁਤਃ
ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਬਦਲਾਅ ਹੈ।
ਗਤਾਗਤਂ ਮਨੁष੍ਯੇਣ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਸਾਂਸਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਜੋਤੀਆਂ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਪਰਿਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਿਪੁਣਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਤਵ੍ਯਂ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਾ
ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪਰਖ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।