ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਪਯਤ੍ਯੇष ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਹ ਪਾਸੇ, ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਪ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚੈਵ ਤਮੋ ਨਾਸ਼ਯਤੇ ਸਮਮ੍
ਉਹ ਪਾਸੇ, ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਹਨੇਰਾ ਸਮਾਂਵਾਂ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੋ ਗੋਭਿਰ੍ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਾਦੀਪਯਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਪੁਨਃ ਸਪ੍ਤ ਰਸ਼੍ਮਯੋ ਗ੍ਰਹਯੋ ਨਯਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਕਿਰਨਾਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰਵਾਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਃ ਸਂਪਦ੍ਵਸੁਰਤਃ ਪਰਃ
ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵਸ਼ਰਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਸੁषੁਮ੍ਣਃ ਸੂਰ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੀਣ ਸ਼ਸ਼ਿਨਮੇਧਯੇਤ੍
ਸੁਸ਼ੁਮਣਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦ ਦੀ ਘਟਣ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈ।
ਹਰਿ ਕੇਸ਼ਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦ੍ਯ ऋਕ੍ਸ਼ਯੋਨਿਃ ਸ ਕੀਤ੍ਯਤੇ
ਹਰੀਕੇਸ਼ਾ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰਵਾਸ੍ਤੁ ਯਃ ਪਸ਼੍ਚਚ੍ਛੁਕ੍ਰਯੋਨਿਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਬੁਧੈਃ
ਵਿਸ਼ਵਸ਼ਰਵਾ ਪਿੱਛੇ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਰ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
षष੍ਠਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਵ੍ਵਾਵਸੂ ਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ਯੋਨਿਸ੍ਤੁ ਸ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ
ਛੇਵੀਂ ਕਿਰਨ, ਅਰਵਾਵਸੁ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਤਾਰਕਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਤਾਰੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਨਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਯਤਸ੍ਤਾਨਿ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣ੍ਯਥਾਦਤ੍ਤੇ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਕਾਰਕਾਃ
ਸੂਰਜ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਾਰਣਾਤ੍ਤਾਰਕਾ ਹ੍ਯੇਤਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤ੍ਵਾਚ੍ਚੈਵ ਤਾਰਕਾਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਾਰੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਆਪਣੀ ਚਿੱਟੀ ਰੰਗਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਤਾਰੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਦਾਨਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤੇਜਸਾ ਤਪਸਾਮਪਿ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲੈਣ ਕਰਕੇ, ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਪ ਵੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਨਾਤ੍ਤੇਜਸੋ ऽਪਾਂ ਚ ਤੇਨਾਸੌ ਸਵਿਤਾ ਮਤਃ
ਜਲ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲੈਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਿਤਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਤ੍ਵੇ ਚਾਮृਤਤ੍ਵੇ ਚ ਸ਼ੀਤਤ੍ਵੇ ਚ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਚਿੱਟੇ, ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਠੰਡਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਲਤੇਚੌਮਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਵृਤ੍ਤਕੁਂਭਨਿਭੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਉਹ ਚਿੱਟੇ, ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਗੋਲ ਪਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਘਨਤੇਜੋਮਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ
ਭਾਸਕਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ऋਕ੍ਸ਼ਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹਾਸ਼੍ਰਯਾਃ
ਸਭ ਮੰਵਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੌਰਂ ਸੂਰ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਸੋਮਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਦ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੋਮ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੈਵਂ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਲੌਹਿਤਂ ਚੈਵ ਲੋਹਿਤਃ
ਜੈਵ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਲੌਹਿਤਾ ਲੋਹਿਤਾ ਹੈ।
ਬੌਧਂ ਬੁਧੋ ऽਥ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਃ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਸ੍ਥਾਨਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਬੌਧਾ ਬੁਧ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਰਭਾਨੁ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਗृਹਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮ ਨਾਮ੍
ਹੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਪਿੰਡ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਯਾਵਦਾਤ੍ਰੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਇਹ ਥਾਵਾਂ ਇਥੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਗੜਣ ਤੱਕ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਭਿਮਾਨਿਨੋ ऽਵਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ ਦੇਵਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਵੈ ਪੁਨਃ
ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਥਾਂ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਗ੍ਰਹਾ ਵੈਤਾਨਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਸ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਵੈਤਾਨਿਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਿषਿਨਾਮਾ ਧਰ੍ਮਸੁਤਃ ਸੋਮੋ ਦੇਵੋ ਵਸੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਚਮਕਦੇਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮਸੁਤਾ, ਸੋਮਾ ਤੇ ਵਸੁ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬृਹਤ੍ਤੇਜਾਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਦੇਵੋ ਦੇਵਾਚਾਰ੍ਯੋ ऽਗਿ ਰਸ੍ਸੁਤਃ
ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਅਗਨਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰੋ ਵਿਰੂਪਸ੍ਤੁ ਸਂਜ੍ਞਾਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ
ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ, ਜੋ ਵਿਅੰਗ ਹੈ, ਸੰਜਨਾ ਤੇ ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣ੍ਯृਕ੍ਸ਼ਨਾਮਾਨੋ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਨਕਸ਼ਤਰ, ਜੋ ਰਿਕਸ਼ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।