ਵਰ੍षਾਸ੍ਵਥੋ ਸ਼ਰਦਿ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍षਤਿ
ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਾਰ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਧਾਤਾ ਭਗਃ ਪੂषਾ ਮਿਤ੍ਰੋ ऽਥ ਵਰੁਣੋਰ੍ऽਯਮਾ
ਇੰਦਰ, ਧਾਤਾ, ਭਗਾ, ਪੂਸ਼ਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਫਿਰ ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਯਮ—
ਮਾਘਮਾਸੇ ਤੁ ਵਰੁਣਃ ਪੂषਾ ਚੈਵ ਤੁ ਫਲਾਲ੍ਗੁਨੇ
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ, ਅਤੇ ਫਲਗੁਨ ਵਿੱਚ ਪੂਸ਼ਾ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਮਾਸੇ ਭਵੇਦਿਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾषਾਢੇ ਸਵਿਤਾ ਰਵਿਃ
ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ, ਅਤੇ ਆਢ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਵਿਤਾ ਰਵੀ।
ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ऽਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਮਾਸਿ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਚ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਰਵਿਃ
ਅਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪਰਜਨਯ, ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਤਵਸ਼ਟਾ ਰਵੀ।
ਪਞ੍ਚਰਸ਼੍ਮਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰੁਣਸ੍ਯਾਰ੍ਕਕਰ੍ਮਣਿ
ਵਰੁਣ ਦੇ ਕੋਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਹਨ।
ਧਾਤਾष੍ਟਭਿਃ ਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਨਵਭਿਸ੍ਤੁ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਃ
ਧਾਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਕੋਲ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਭਿਸ੍ਤਪਤੇ ਸਿਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਚੈਵਾष੍ਟਭਿਸ੍ਤਪੇਤ੍
ਸਿਤ੍ਰਾ ਸੱਤ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਵਸ਼ਟਾ ਵੀ ਅੱਠ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
षਡ੍ਭੀ ਰਸ਼੍ਮਿਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਵਿषਣੁਸ੍ਤਪਤਿ ਮੇਦਿਨੀਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੁ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਵਰ੍षਾਸੁ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਸ਼ਰਦਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਵਰ੍ਣਾਃ ਸਮਾ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯਰ੍ਤੁਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੰਗ ਜੋ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯੋ ऽਮਰੇष੍ਵਪ੍ਯਮृਤਂ ਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਨ ਯਚ੍ਛਤਿ
ਸੂਰਜ ਅਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿੰਨ ਤਰਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਭਿਦ੍ਯਤੇ ऋਤੁਮਾਸਾਦ੍ਯ ਜਲਸ਼ੀਤੋष੍ਣਨਿਸ੍ਰਵਮ੍
ਮੌਸਮ ਆਉਣ ਤੇ ਇਹ ਪਾਣੀ, ਠੰਡ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਗ੍ਰਹਸੋਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਯੋਨਿਰੇਵ ਚ
ਨਕਸ਼ਤਰ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਨੀਂਹ ਅਤੇ ਜਣਨੀ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਧਿਪਤਿਃ ਸੋਮੋ ਗ੍ਰਹ ਰਾਜੋ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸੋਮ ਹਨ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਹੈ।
ਪਠ੍ਯਤੇ ਚਾਗ੍ਨਿਰਾਦਿਤ੍ਯ ਉਦਕਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰਸੇਨਾਪਤਿਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਪਠ੍ਯਤੇ ऽਙ੍ਗਾਰਕੋ ਗ੍ਰਹਃ
ਸਕੰਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹੈ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਮੋ ਲੋਕਪ੍ਰਭੁਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਹਨ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ।
ਦੇਵਾਸੁਰਗੁਰੂ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਭਾਨੁਮਨ੍ਤੌ ਮਹਾ ਗ੍ਰਹੌ
ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਗੁਰੂ, ਦੋ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਹ, ਦੋਵੇਂ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ।
ਆਦਿਤ੍ਯਮੂਲਮਖਿਲਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਰੁਦ੍ਰੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਚਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ, ਉਪੇਂਦਰ, ਇੰਦਰ, ਚੰਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ—
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇਸ਼ੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ—
ਤਤਃ ਸਂਜਾਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਚੈਵ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ
ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਗਜ੍ਜ੍ਞੇਯੋ ਗ੍ਰਹੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਦੀਪ੍ਤਿਮਾਨ੍ਸੁਪ੍ਰਭੋ ਰਵਿਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਾ ਦਿਵਸਾ ਨਿਸ਼ਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਪਲ, ਮੁਹੂਰਤ, ਦਿਨ, ਰਾਤ, ਪੱਖ—ਇਹ ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ—
ਤਦਾਦਿਤ੍ਯਾਦृਤੇ ਹ੍ਯੇषਾ ਕਾਲਂਸਖ੍ਯਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ऋਤੂਨਾਮਵਿਭਾਗਾਚ੍ਚ ਪੁष੍ਪਮੂਲਫਲਂ ਕੁਤਃ
ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਫੁੱਲ, ਜੜ, ਜਾਂ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਅਭਾਵੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਣਾਂ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਦਿਵਿ ਚੈਹ ਚ
ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸ ਏष ਕਾਲਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਉਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਉਹੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਹੀ ਬਾਰਹ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ।
ਸ ਏष ਤੇਚਸਾਂ ਰਾਸ਼ਿਸ੍ਤਮੋ ਘ੍ਰਨ੍ਸਾਰ੍ਵਲੌਕਿਕਮ੍
ਉਹੀ ਤੇਜ ਦਾ ਢੇਰ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਹੈ।