ਵृष੍ਟ੍ਯਾਭਿਵृਦ੍ਧਾਭਿਰਥੌषਧੀਭਿਰ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਂ ਤ੍ਵਨ੍ਨਪਾਨੈਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿ
ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਵਧੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਨੇਨ ਸ਼ਸ਼੍ਵਚ੍ਚ ਦਧਾਤਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਸੁਰ੍ਯਸ੍ਤਪਂਸ੍ਤਾਨ੍ਸੁਬਿਭਰ੍ਤ੍ਤਿ ਗੋਭਿਃ
ਸੂਰਜ ਸਦਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸਰ੍ਗਕਾਲੇ ਵਿਸृਜਂਸ਼੍ਚ ਤਾਃ ਪੁਨਰ੍ਬਿਭਰ੍ਤ੍ਤਿ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸਵਿਤਾ ਚਰਾਚਰਮ੍
ਵਿਸਰਜਨ ਵੇਲੇ, ਸਵਿਤਾ ਮੁੜ ਕੇ ਸਦਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਮੁਞ੍ਚਤ੍ਯਪਿ ਤਾਸ੍ਤ੍ਵਸੌ ਹਰਿਃ ਸਮੂਹ੍ਯਮਾਨੋ ਹਰਿਭਿਸ੍ਤੁਰਙ੍ਗਮੈਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਰੀ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਦ੍ਰੈਸ੍ਤੈਰਕ੍ਰਮੈਰਸ਼੍ਵੈਃ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨੇ ਵੈਦਿਕਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਸੁਭ ਖੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਹੀਂ, ਵੈਦਿਕ ਗਤੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਾਂ ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਹਯੈਃ
ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸੱਤ ਦਵੀਪ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮਰੂਪੈਃ ਸਕृਦ੍ਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਵਾਮਤਸ੍ਤੈਰ੍ਮਨੋਜਵੈਃ
ਉਹ ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਮਣ੍ਡਲਸ਼ਤਂ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਯਬ੍ਦੇਨ ਤੇ ਹਯਾਃ
ਉਹ ਘੋੜੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿਰਿਆਸੀ ਸੌ ਮੰਡਲਾਂ 'ਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਸਂਪ੍ਰ ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਵਹਨ੍ਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਾਤ੍
ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਲੈ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਚੋਭਿਰਗ੍ਰ੍ਯੈਰ੍ਗ੍ਰਥਿਤੈਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਪਤਙ੍ਗੈਃ ਪਤਗੈਰਸ਼੍ਵੈਰ੍ਭ੍ਰਮਮਾਣੋ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ
ਦਿਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪੰਖ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਸਮਾਨੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਵਾਮਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋ ਯੁਕ੍ਤਾ ਦਸ਼ ਤੇਨ ਚਰਨ੍ਤ੍ਯਸੌ
ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦਸ ਘੋੜੇ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੰਜ ਖੱਬੇ ਤੇ ਪੰਜ ਸੱਜੇ, ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਹ੍ਰਾਸਵृਦ੍ਧੀ ਤਥੈਵਾਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮੀਨਾਂ ਸੂਰ੍ਯਵਤ੍ਸ੍ਮृਤੇ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਵਧਦੀਆਂ ਤੇ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਾਂ ਗਰ੍ਣਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰਥਃ ਸਾਸ਼੍ਵਃ ਸਸਾਰਥਿਃ
ਉਸ ਦਾ ਰਥ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਸਮੇਤ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤੁ ਕृਸ਼ੈਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਰਸਂਗੈਸ੍ਤੈਰ੍ਮਨੋਜਵੈਃ
ਦਸ ਪਤਲੇ, ਦਿਵਯ, ਥਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ,
ਸਂਗृਹੀਤਰਥੇ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਃਸ਼੍ਰਵਾਸ਼੍ਚ ਵੈ
ਉਸ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਰਥ 'ਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤ ਤੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਵਾ ਵੀ ਹਨ।
ਯਜੁਸ਼੍ਚਣ੍ਡਮਨਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵृषੋ ਵਾਜੀ ਨਰੋ ਹਯਃ
ਯਜੁ, ਚੰਡ, ਮਨਸ, ਵ੍ਰਿਸ਼, ਵਾਜੀ, ਨਰ ਤੇ ਹਯਾ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਨਾਮਭਿਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਸ਼ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋ ਹਯਾਃ
ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਦਸੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਘੋੜੇ ਹਨ।
ਦੇਵੈਃ ਪਰਿਵृਤਃ ਸੋਮਃ ਪਿਤृਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਸੋਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਆਪੂਰ੍ਯਤੇ ਪਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਸਤਤਂ ਦਿਵਸਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਹ ਅੱਧ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਣਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਹਂ ਤੁ ਰਸ਼੍ਮਿਨੈਕੇਨ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਜਦੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁषੁਮ੍ਣਾਪ੍ਯਾਯਮਾਨਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਵਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੈ ਕਲਾਃ
ਜਦੋਂ ਸੁਸ਼ੁਮਣਾ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸੂਰ੍ਯਵੀਰ੍ਯੇਣ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਾਯਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮਾਪ੍ਯਾਯਿਤਃ ਸੋਮਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦਿਨਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਦਿਨ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਅਪਾਂ ਸਾਰਮਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦੋ ਰਸਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕਸ੍ਯ ਤੁ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਾਰ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੁਬੀ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਂਭृਤਂ ਤ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਸੇਨ ਹ੍ਯਮृਤਂ ਸੂਰ੍ਯਤੇਜਸਾ
ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਅੱਧੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਂ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਸੁਰੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਰ੍षਿਭਿਃ ਸਹ
ਇੱਕ ਰਾਤ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਪਿਦृਦੇਵੈਃ ਪੀਯਮਾਨਾਃ ਕਲਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਇਹ ਪੀਦੇ ਹਨ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਿੱਸੇ ਘੱਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਸਹਸ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਃ ਸੋਮਂ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਵੈ
ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਪੀਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛੁਕ੍ਲਾਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਾ ਆਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਇਸ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਘਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਪੱਖ ਵਧਦੇ ਹਨ।