ਸਮਾਪ੍ਤਯਜ੍ਞੋ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਮਹਾਧਿਪਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ।
ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਸ ਚ ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਅਣਿਮਾਦਿਭਿਰष੍ਟਾਭਿਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੈਰਙ੍ਗੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿਕ ਅੱਠ ਸੁਕਸ਼ਮ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।
ਸਪ੍ਤਸ੍ਕਨ੍ਧਾ ਭृਤਾਃ ਸ਼ਾਖਾਃ ਸਰ੍ਵਤੋਯਾਜਰਾਜਰਾਨ੍
ਉਹ ਡਾਲੀਆਂ, ਜੋ ਸੱਤ ਤਣਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਕਦੇ ਨਾਂ ਢਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ।
ਵ੍ਯੂਹਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਸੂਤਾਨਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸਤ੍ਰਂ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਥੀਆਂ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਵਾਇਆ।
ਪ੍ਰਾਣਾਦ੍ਯਾ ਵृਤ੍ਤਯਃ ਪਞ੍ਚ ਧਾਰਣਾਨਾਂ ਸ੍ਵਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ
ਪ੍ਰਾਣ ਆਦਿਕ ਪੰਜ ਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ, ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਆਕਾਸ਼ਯੋਨਿਰ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸ਼ਾਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਦੋਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਧੁਨੀ ਤੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਭਾਰਤ੍ਯਾਰ੍ਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮੁਨੀਨ੍ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਯਨ੍ਨਿਵ
ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁਹਣੀ ਬੋਲੀ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪੁਰਾਮ ਨਿਯਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਕਥਾਮਕਥਯਦ੍ਵਿਭੁਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਮਹਾਨ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ऋषੀਣਾਂ ਚ ਪਰਂ ਚੈਤਲ੍ਲੋਕਤਤ੍ਤ੍ਵਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ।
ਦੇਵਤਾਨਾਮृषੀਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਮੋਚਨਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਛੁਟਕਾਰਾ।
ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਮ੍
ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੇ ਵੇਰਵੇ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹਾਂਗਾ।
ਕਥ੍ਯਮਾਨਾਂ ਮਯਾ ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਬਹ੍ਵਰ੍ਥਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਂਮਤਾਮ੍
ਮੈਂ ਇਹ ਅਜੀਬ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ, ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਂ ਧਾਰਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧਾਰ੍ਥਂ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍
ਜੋ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ, ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਸ੍ਥਿਰਕੀਰ੍ਤੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਪੱਕੀ ਤੇ ਕਰਮ ਚੰਗੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮੈ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਾਯ ਪੁਰੁषਾਯੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਚ
ਉਸ ਹੀਰਾṇਯਗਰਭ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਲੋਕਤਨ੍ਤ੍ਰਾਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵੇ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ।
ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਮਾਣਂ षਦ੍ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁषਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਚ ਯਤ੍
ਜੋ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਬਤ, ਛੇ ਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਤੇ ਪੁਰਖ ਵਲੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਯਤ੍ਤਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਕਾਇਮ, ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਗਨ੍ਧਰੂਪਰਸੈਰ੍ਹੀਨਂ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੁਗੰਧ, ਨਾ ਰੂਪ, ਨਾ ਸਵਾਦ, ਨਾ ਧੁਨੀ ਤੇ ਨਾ ਛੂਹ ਹੈ।
ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਵ੍ਯਕ੍ਤਮਭਵਤ੍ਕਿਲ
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ।
ਅਸਾਂਪ੍ਰਤਿਕਮਜ੍ਞੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਤ੍ਸਦਸਤ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਾਣਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਆਮ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਉਪਰਲਾ ਹੈ।
ਗੁਣਸਾਮ੍ਯੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਵਿਭਾਤਂ ਤਮੋਮਯਮ੍
ਜਦ ਗੁਣ ਇਕਸਾਰ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗੁਣਭਾਵਾਦ੍ਭਾਸਮਾਨੇ ਮਹਾਤਤ੍ਤ੍ਵ ਬਭੂਵ ਹ
ਜਦੋਂ ਗੁਣ ਪਰਗਟ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਮਹੱਤੱਤਵ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰੇਕੋ ਮਹਾਨਗ੍ਰੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਃ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਧ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ।
ਨਿਙ੍ਗਮਾਤ੍ਰਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਧਿष੍ਟਿਤਂ ਮਹਤ੍
ਉਹ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਪਰਗਟ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ ਮਹੱਤੱਤਵ ਵਿਆਪਕ ਸੀ।
ਮਹਾਸृष੍ਟਿਂ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਵੀਤਮਾਨਃ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਮਨੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਖ੍ਯਾਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰਾਤ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮਨ ਮਹੱਤੱਤਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤਾਕਤ ਵਾਂਗ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚੇष੍ਟਫਲੋ ਵਿਭੁਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਉਹੀ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।