ਪ੍ਰਣਾਸ਼ਂ ਗਚ੍ਛਤੇ ਯਤ੍ਰ ਤੇषਾਮਸ੍ਤਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਡੁੱਬਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦੂਰਭਾਵਾਦਰ੍ਕਸ੍ਯ ਭੂਮਿਲੇਖਾਵृਤਸ੍ਯ ਚ
ਅੰਧੇਰੇ ਦੀ ਦੂਰਤਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਦੇ ਢੱਕਣ ਕਰਕੇ,
ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸੋਮਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਚ
ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਚ੍ਛਾਯੋ ऽਗ੍ਨਿਰਾ ਪਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਚ੍ਛਾਯਾ ਚ ਮੇਦਿਨੀ
ਅੱਗ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਛਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਾਲੀ ਛਾਂ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਭਾਵੋ ਵਿਰਸ਼੍ਮਤ੍ਵਾਦ੍ਰਕ੍ਤਤ੍ਵਾਚ੍ਜਾਪ੍ਯਨੁष੍ਣਤਾ
ਇਸ ਦੀ ਲਾਲੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵ ਸ਼ਾਤਸਹਸ੍ਰ ਤੁ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਮਾਵਿਸ਼ਤੇ ਰਾਦ੍ਰੌ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੂਰਾਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਅੱਗ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤਪਤੇ ਤੁ ਤਤੋ ਦਿਵਾ
ਸੂਰਜ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਤਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਪਰਾਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਦ੍ਦੀਪ੍ਯੇਤੇ ਤੁ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਵੜਨ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਥਾ ਸੂਰ੍ਯੇ ਰਾਤ੍ਰਿਰਾਵਿਸ਼ਤਤ੍ਵਪਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤਂ ਯਾਤਿ ਪੁਨਃ ਸੂਰ੍ਯੇ ਦਿਨਮਾਵਿਸ਼ਤੇ ਤ੍ਵषਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇਨ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਭੂਮ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ
ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ,
ਦੇਨਂ ਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਖ੍ਯਂ ਤਾਮਸੀ ਰਾਤ੍ਰਿਰੂਚ੍ਯਤੇ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਨੇਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪੁष੍ਕਰਮਧ੍ਯੇਨ ਯਦਾ ਸਰ੍ਪਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ,
ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਾਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਯ ਇਹ ਸਂਖ੍ਯਾਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਜਿੰਨੇ ਯੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣੋ।
ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤੁ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯਧਿਕਾਨਿ ਚ
ਪੰਜਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਏਤੇਨ ਗਤਿਯੋਗੇਨ ਯਦਾ ਕਾष੍ਠਾਂ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਇਸ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ,
ਮਧ੍ਯੇਨ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯਾਥ ਭ੍ਰਮਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨੇ
ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ, ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਪਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾਂ ਤੁ ਕਾष੍ਠਾਯਾਂ ਵੈ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ, ਦੱਖਣੀ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਲਣ ਨੂੰ ਜਾਣੋ।
ਤਥਾ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਚ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਪਚੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦ੍ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤੋ ऽਸੌ ਵਿषੁਵਸ੍ਥੋ ਯਦਾ ਰਵਿਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ੁਵ ਤੇ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿषੁਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯੋਜਨੈਸ੍ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਵਿਸ਼ੁਵ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪ ਜਾਣੋ।
ਤਥਾ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮਸ਼ੀਤ੍ਯੇਕਾਧਿਕਾ ਪੁਨਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਿਰ, ਇੱਕ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਰ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ षष੍ਠਸ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਾਤੋ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਰਨ੍
ਛੇਵੀਂ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਾਤ੍ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਤਾ ਕੋਟਿਰੇਕਾ ਤੁ ਸ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਦੁਜਾ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨਾਪੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤਂ ਚਵ ਯੋਜਨਾਨ੍ਯਧਿਕਾਨਿ ਤੁ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਠਵੰਜਾ ਯੋਜਨ ਹੋਰ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੂਲਂ ਚੈਵ ਤਥਾषਾਢੇ ਤ੍ਵਜਵੀਥ੍ਯੁਦਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਮੂਲ, ਛੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਜਵੀਥੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਹਨ।
ਕਾष੍ਠਯੋਰਨ੍ਤਰਂ ਯਚ੍ਚ ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇਯਜਨੈਃ ਪੁਨਃ
ਦੋ ਕਾਠਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਤ੍ਰਯਃ ਸ਼ਤਾਧਿਕਾਸ਼੍ਚਨ੍ਯੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਯੋਜਨੈਃ
ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੇ ਤਿੰਨਤੀਹ ਯੋਜਨ ਹਨ।
ਕਾष੍ਠਯੋਰ੍ਲੇਖਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ
ਕਾਠਾਂ ਅਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਹੈ।