ਤੇषਾਮਪਰਰਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਯੇ ਜਨਾ ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਪਰੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਦੇ ਦੂਰਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਰਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮੇਵੋਤ੍ਤਰੇष੍ਵਰ੍ ਕੇ ਭੁਵਨੇषੁ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕੌਣ ਚਮਕਦਾ ਹੈ?
ਵਿਭਾਯਾਂ ਸੋਮਪੁਰ੍ਯਾਂ ਵਾ ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਿਭਾਵਸੁਃ
ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਸੋਮਪੁਰ ਵਿਚ, ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਸੋਮਪੁਰ੍ਯਾ ਵਿਭਾਯਾਂ ਤੁ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਿਵਾਕਰਃ
ਸੋਮਪੁਰ ਵਿਚ, ਸਵੇਰੇ, ਸੂਰਜ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਦ੍ਧਰਾਤ੍ਰਂ ਸਂਯਮਨੇ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਮਸ੍ਤਮੇਤਿ ਚ
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਨ੍ਵੈ ਭ੍ਰਮਮਾਰ੍ਣਾਨਿ ऋਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਚਰਤੇ ਰਵਿਃ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਘੁੰਮਦਾ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਨੇ ਚਾਸਾਵृਤ੍ਤਿ ष੍ਠਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ, ਉਹ ਵਾਪਸ-ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪਤ੍ਯਰ੍ਕਸ਼੍ਚ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਤੈਰੇਵ ਚ ਸ੍ਵਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ
ਸੂਰਜ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਉਹੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਹ੍ਰਸਂਤੀਭਿਰ੍ਗੋਭਿਰਸ੍ਤਂ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘਟਦੇ ਹੋਏ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਡੁੱਬਣ ਵੱਲ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਤਪਤਿ ਤਾਪਤ੍ਪृष੍ਠੇ ऽਥ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ
ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵੀ ਤਪਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਾਸ਼ਂ ਗਚ੍ਛਤੇ ਯਤ੍ਰ ਤੇषਾਮਸ੍ਤਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਡੁੱਬਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦੂਰਭਾਵਾਦਰ੍ਕਸ੍ਯ ਭੂਮਿਲੇਖਾਵृਤਸ੍ਯ ਚ
ਅੰਧੇਰੇ ਦੀ ਦੂਰਤਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਦੇ ਢੱਕਣ ਕਰਕੇ,
ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸੋਮਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਚ
ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਚ੍ਛਾਯੋ ऽਗ੍ਨਿਰਾ ਪਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਚ੍ਛਾਯਾ ਚ ਮੇਦਿਨੀ
ਅੱਗ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਛਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਾਲੀ ਛਾਂ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਭਾਵੋ ਵਿਰਸ਼੍ਮਤ੍ਵਾਦ੍ਰਕ੍ਤਤ੍ਵਾਚ੍ਜਾਪ੍ਯਨੁष੍ਣਤਾ
ਇਸ ਦੀ ਲਾਲੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵ ਸ਼ਾਤਸਹਸ੍ਰ ਤੁ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਮਾਵਿਸ਼ਤੇ ਰਾਦ੍ਰੌ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੂਰਾਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਅੱਗ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤਪਤੇ ਤੁ ਤਤੋ ਦਿਵਾ
ਸੂਰਜ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਤਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਪਰਾਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਦ੍ਦੀਪ੍ਯੇਤੇ ਤੁ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਵੜਨ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਥਾ ਸੂਰ੍ਯੇ ਰਾਤ੍ਰਿਰਾਵਿਸ਼ਤਤ੍ਵਪਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤਂ ਯਾਤਿ ਪੁਨਃ ਸੂਰ੍ਯੇ ਦਿਨਮਾਵਿਸ਼ਤੇ ਤ੍ਵषਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇਨ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਭੂਮ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ
ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ,
ਦੇਨਂ ਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਖ੍ਯਂ ਤਾਮਸੀ ਰਾਤ੍ਰਿਰੂਚ੍ਯਤੇ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਨੇਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪੁष੍ਕਰਮਧ੍ਯੇਨ ਯਦਾ ਸਰ੍ਪਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ,
ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਾਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਯ ਇਹ ਸਂਖ੍ਯਾਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਜਿੰਨੇ ਯੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣੋ।
ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤੁ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯਧਿਕਾਨਿ ਚ
ਪੰਜਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਏਤੇਨ ਗਤਿਯੋਗੇਨ ਯਦਾ ਕਾष੍ਠਾਂ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਇਸ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ,
ਮਧ੍ਯੇਨ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯਾਥ ਭ੍ਰਮਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨੇ
ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ, ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਪਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾਂ ਤੁ ਕਾष੍ਠਾਯਾਂ ਵੈ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ, ਦੱਖਣੀ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਲਣ ਨੂੰ ਜਾਣੋ।
ਤਥਾ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਚ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਪਚੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ।