ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਪੁਨਰ੍ਮੇਰੋਰ੍ਮਾਨਸਸ੍ਯੈਵ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਫਿਰ ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਮਾਨਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਇਹ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਮੇਰੋਰ੍ਮਾਨਸਸ੍ਯੈਵ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ, ਮਾਨਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਇਹ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਵਰੁਣੋ ਯਾਦਸਾਂ ਨਾਥਸ੍ਸੁਖਾਖ੍ਯੇ ਵਸਤੇ ਪੁਰੇ
ਵਰੁਣ, ਜਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੁਖ ਨਾਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤੁਲ੍ਯਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰ੍ਯ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸੋਮਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਭਾਵਰੀ
ਉਹ ਨਗਰੀ ਮਹਿੰਦਰਪੁਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਸੋਮ ਲਈ ਵੀ ਵਿਭਾਵਰੀ ਨਗਰੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤਾ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਰ੍ਥ ਲੋਕਮਂਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਚ
ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਕਾष੍ਠਾਗਤਸ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਗਤਿਯਾ ਤਾਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਲਣ, ਜਦ ਉਹ ਕਾਠ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਸੁਣੋ।
ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਚਕ੍ਰਮਾਦਾਯ ਸਤਤਂ ਪਰਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਜਾਗਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੇ ਸਂਯਮਤੇ ਉਦਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਨਿਯਮ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਾਯਾਮਥ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਸ ਤੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਸੁਖ ਲਈ ਜਾਂ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਉਥੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪੁਰ੍ਵੇषਾਮਪਰਾਹ੍ਣੋ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਤੇषਾਮਪਰਰਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਯੇ ਜਨਾ ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਪਰੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਦੇ ਦੂਰਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਰਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮੇਵੋਤ੍ਤਰੇष੍ਵਰ੍ ਕੇ ਭੁਵਨੇषੁ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕੌਣ ਚਮਕਦਾ ਹੈ?
ਵਿਭਾਯਾਂ ਸੋਮਪੁਰ੍ਯਾਂ ਵਾ ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਿਭਾਵਸੁਃ
ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਸੋਮਪੁਰ ਵਿਚ, ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਸੋਮਪੁਰ੍ਯਾ ਵਿਭਾਯਾਂ ਤੁ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਿਵਾਕਰਃ
ਸੋਮਪੁਰ ਵਿਚ, ਸਵੇਰੇ, ਸੂਰਜ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਦ੍ਧਰਾਤ੍ਰਂ ਸਂਯਮਨੇ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਮਸ੍ਤਮੇਤਿ ਚ
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਨ੍ਵੈ ਭ੍ਰਮਮਾਰ੍ਣਾਨਿ ऋਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਚਰਤੇ ਰਵਿਃ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਘੁੰਮਦਾ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਨੇ ਚਾਸਾਵृਤ੍ਤਿ ष੍ਠਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ, ਉਹ ਵਾਪਸ-ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪਤ੍ਯਰ੍ਕਸ਼੍ਚ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਤੈਰੇਵ ਚ ਸ੍ਵਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ
ਸੂਰਜ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਉਹੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਹ੍ਰਸਂਤੀਭਿਰ੍ਗੋਭਿਰਸ੍ਤਂ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘਟਦੇ ਹੋਏ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਡੁੱਬਣ ਵੱਲ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਤਪਤਿ ਤਾਪਤ੍ਪृष੍ਠੇ ऽਥ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ
ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵੀ ਤਪਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਾਸ਼ਂ ਗਚ੍ਛਤੇ ਯਤ੍ਰ ਤੇषਾਮਸ੍ਤਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਡੁੱਬਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦੂਰਭਾਵਾਦਰ੍ਕਸ੍ਯ ਭੂਮਿਲੇਖਾਵृਤਸ੍ਯ ਚ
ਅੰਧੇਰੇ ਦੀ ਦੂਰਤਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਦੇ ਢੱਕਣ ਕਰਕੇ,
ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸੋਮਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਚ
ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਚ੍ਛਾਯੋ ऽਗ੍ਨਿਰਾ ਪਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਚ੍ਛਾਯਾ ਚ ਮੇਦਿਨੀ
ਅੱਗ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਛਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਾਲੀ ਛਾਂ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਭਾਵੋ ਵਿਰਸ਼੍ਮਤ੍ਵਾਦ੍ਰਕ੍ਤਤ੍ਵਾਚ੍ਜਾਪ੍ਯਨੁष੍ਣਤਾ
ਇਸ ਦੀ ਲਾਲੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵ ਸ਼ਾਤਸਹਸ੍ਰ ਤੁ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਮਾਵਿਸ਼ਤੇ ਰਾਦ੍ਰੌ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੂਰਾਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਅੱਗ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤਪਤੇ ਤੁ ਤਤੋ ਦਿਵਾ
ਸੂਰਜ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਤਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਪਰਾਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਦ੍ਦੀਪ੍ਯੇਤੇ ਤੁ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਵੜਨ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਥਾ ਸੂਰ੍ਯੇ ਰਾਤ੍ਰਿਰਾਵਿਸ਼ਤਤ੍ਵਪਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।