ਅਭਿਮਾਨਿਨੋਵ੍ਯਤੀਤਾ ਯੇ ਤੁਲ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸਾਂਪ੍ਰਤੈਸ੍ਤ੍ਵਿਹ
ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਸਾਂਪ੍ਰਤੈਰ੍ਦੇਵੈਰ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਮੌਜੂਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਕੋਟਿਵਿਸ੍ਤਾਰਾ ਪृਥਿਵੀ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਹ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਾਤ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਧਰਤੀ ਦੀ ਅਰਧ ਚੌੜਾਈ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਥਾ ਸ਼ਾਤਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮੇਕੋਨ ਨਵਤਿਃ ਪੁਨਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਨਵਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਘੱਟ ਯੋਜਨਾਂ ਹਨ।
ਗਣਿਤਂ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਾਤ੍ਤੁ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਕਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਗਿਆਰਾਂ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨਾਂ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤਦਿਹ ਸਂਸ਼੍ਯਾਤਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਘੇਰੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਰ੍ਯਾਸਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਭੂਮੇਰ੍ਯਾਵਤ੍ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਵਿਤਰਨ ਉਸ ਦੇ ਗੋਲ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਾਨਾਮਪਿ ਦ੍ਵੀਪਾਨਾਮੇਤ ਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਉਪਰ੍ਯੁਪਰਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਛਤ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਉਪਰਲੇ ਹਰੇਕ ਵਿਚ, ਲੋਕ ਛਤਰੀ ਵਾਂਗ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਏਤਦਣ੍ਡਕਪਾਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਖੋਲ ਦੀ ਮਾਪ ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕਸ਼੍ਚ ਭੁਵਰ੍ਲ੍ਲੋਕਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਸृਰਿਤਿ ਸ੍ਸ੍ਵਤਃ
ਭੂਲੋਕ, ਭੁਵਰਲੋਕ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸਵਰਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਹਨ।
ਏਤੇ ਸਪ੍ਤ ਕृਤਾ ਲੋਕਾਸ਼੍ਛਤ੍ਰਾਕਾਰਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਹ ਸੱਤ ਲੋਕ ਛਤਰੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦਸ਼ਭਾਗਾਧਿਕਾਭਿਸ਼੍ਚ ਤਾਭਿਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਭਿਰ੍ਬਹਿਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਉਹ ਤੱਤ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯਾਣ੍ਡਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਾਚ੍ਚ ਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਘਨੋਦਧਿਃ
ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘਣ ਸਮੁੰਦਰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਘਨੋਦਧਿਃ ਪਰੇਣਾਥ ਧਾਰ੍ਯ੍ਯਤੇ ਘਨਤੇਜਸਾ
ਘਣ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਇਹ ਤੀਬਰ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਂਮਤਾਦ੍ਧਨਵਾਤੇਨ ਧਾਰ੍ਯਮਾਣਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਇਹ ਧਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭੂਤਾਦਿਨਾ ਵृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭੂਤਾਦਿਰ੍ਮਹਤਾ ਵृਤਃ
ਸਭ ਕੁਝ ਮੂਲ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੂਲ ਤੱਤ ਮਹਾਨ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਿ ਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਮੇਰੋਃ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਤਥਾ ਮਾਨਸਸ੍ਯੈਵ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਮਾਨਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਇਹ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਪੁਨਰ੍ਮੇਰੋਰ੍ਮਾਨਸਸ੍ਯੈਵ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਫਿਰ ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਮਾਨਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਇਹ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਮੇਰੋਰ੍ਮਾਨਸਸ੍ਯੈਵ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ, ਮਾਨਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਇਹ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਵਰੁਣੋ ਯਾਦਸਾਂ ਨਾਥਸ੍ਸੁਖਾਖ੍ਯੇ ਵਸਤੇ ਪੁਰੇ
ਵਰੁਣ, ਜਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੁਖ ਨਾਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤੁਲ੍ਯਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰ੍ਯ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸੋਮਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਭਾਵਰੀ
ਉਹ ਨਗਰੀ ਮਹਿੰਦਰਪੁਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਸੋਮ ਲਈ ਵੀ ਵਿਭਾਵਰੀ ਨਗਰੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤਾ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਰ੍ਥ ਲੋਕਮਂਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਚ
ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਕਾष੍ਠਾਗਤਸ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਗਤਿਯਾ ਤਾਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਲਣ, ਜਦ ਉਹ ਕਾਠ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਸੁਣੋ।
ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਚਕ੍ਰਮਾਦਾਯ ਸਤਤਂ ਪਰਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਜਾਗਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੇ ਸਂਯਮਤੇ ਉਦਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਨਿਯਮ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਾਯਾਮਥ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਸ ਤੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਸੁਖ ਲਈ ਜਾਂ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਉਥੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪੁਰ੍ਵੇषਾਮਪਰਾਹ੍ਣੋ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,