ਵਿਬੁਧਾਸ਼੍ਚੋषਿਰੇ ਤਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਪਰਿਵਤ੍ਸਰਾਨ੍
ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੀਦੇ ਰਹੇ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਨੈਮਿषਂ ਮੁਨਿਪੂਜਿਤਮ੍
ਉਸ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਨੈਮਿਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਆ ਗਿਆ।
ਰੋਹਿਣੀ ਸ ਸੁਤਾ ਤਤ੍ਰ ਗੋਮਤੀ ਸਾਭਵਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਥੇ ਰੋਹਿਣੀ ਨੇ ਧੀ ਜਣੀ, ਤੇ ਗੋਮਤੀ ਵੀ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਆਈ।
ਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾਃ ਸੁਤਾਯਾਤ੍ਰਾਦਾਨਮੁਤ੍ਤਮਤੇਜਸਃ
ਰੁੰਧਤੀ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਇਕ ਬੇਹੱਦ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਯਤ੍ਰ ਵੈਰਂ ਸਮਭਵਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਵਸਿष੍ਠਯੋਃ
ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਿਚ ਵੈਰ ਪੈ ਗਿਆ।
ਪਰਾਭਵੋ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨੇ ਹ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਯਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਅਕਲ ਰੁਕ ਗਈ ਸੀ।
ਨੈਮਿषਂ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨੈਮਿषੀਯਾਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜਿਥੇ ਨੈਮਿਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਉਥਲੇ ਲੋਕ ਨੈਮਿਸ਼ੀਆ ਕਹਾਏ।
ਪੁਰੂਰਵਸਿ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਜਦ ਪੁਰੂਰਵਸ ਨੇ, ਜੋ ਬੜਾ ਬਹਾਦਰ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ,
ਤੁਤੋष ਨੈਵ ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਲੋਭਾਦਿਤਿ ਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਆਜਹਾਰ ਚ ਤਤ੍ਸਤ੍ਰਮੁਰ੍ਵਸ਼੍ਯਾ ਸਹ ਸਂਗਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਯਜਨ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ।
ਯਂ ਗਰ੍ਭਂ ਸੁषੁਵੇ ਗਙ੍ਗਾ ਪਾਵਕਾਦ੍ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਮ੍
ਜਿਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਨੇ ਜਣਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਤਤਸ਼੍ਚਕੇ ਯਜ੍ਞਵਾਟਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਆਤਮਿਆਂ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਯਜਨ ਮੰਡਪ ਬਣਾਇਆ।
ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਤਃ ਸਤ੍ਰੇ ਤੇषਾਮਮਿਤਤੇਜਸਾਮ੍
ਉਹ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਬੇਅੰਤ ਤੇਜ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਦਾਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞਵਾਟਂ ਹਿਰਣ੍ਮਯਮ੍
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਅਜੋਬਾ ਯਜਨ ਮੰਡਪ ਵੇਖ ਕੇ,
ਨੈਮਿषੇਯਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚੁਕ੍ਰੁਧੁਰ੍ਨृਪਤਿਂ ਭृਸ਼ਮ੍
ਨੈਮਿਸ਼ੀਆਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ।
ਤਪੋਨਿष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਮੁਨਯੋ ਦੇਵਚੋਦਿਤਾਃ
ਤਪੱਸਵੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਏ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਔਰ੍ਵਸ਼ੇਯੈਸ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਂ ਚਕ੍ਰੇ ਨृਪੋ ਭੁਵਿ
ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੰਗ ਕੀਤੀ।
ਸ ਤੇष੍ਵਵਭृਥੇष੍ਵੇਵ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼ੀਲੋ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਵਭ੍ਰੈਥ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੀ ਨੇਕਦਿਲੀ ਉੱਤੇ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਾਜਾਨਂ ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਸ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਸੀ, ਐਸਾ ਹੀ ਕੀਤਾ।
ਬਭੂਵ ਸਤ੍ਰੇ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਵੈਖਾਨਸੈਃ ਪ੍ਰਿਯਸਖੈਰ੍ਵਾਲ ਖਿਲ੍ਯੈਰ੍ਮਰੀਚਿਭਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਵੈਖਾਨਸ, ਵਾਲਖਿਲਯ ਅਤੇ ਮਰੀਚੀ ਵੀ ਨਾਲ ਸਨ।
ਵਿਤृਦੇਵਾਪ੍ਸਰਃਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋਰਗਚਾਰਣੈਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ, ਅਪਸਰਾ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਗृਹੈਰ੍ਦੇਵਾਨ੍ਪਿਤॄਨ੍ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਉਹ ਲੋਕ ਭਜਨ, ਸ਼ਸਤਰ, ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰ-ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਆਰਾਧਨੇ ਸ ਸਸ੍ਮਾਰ ਤਤਃ ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਚ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ।
ਵ੍ਯਾਜਹ੍ਰੁਰ੍ਮੁਨਯੋ ਵਾਚਂ ਚਿਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਰਪਦਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਭ ਬਾਣੀ ਉਚਾਰੀ।
ਵਿਤਣ੍ਡਾਵਚਨੈਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਜਘ੍ਨੁਃ ਪ੍ਰਤਿਵਾਦਿਨਃ
ਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਹਾਰਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਉਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਗੁਆਚਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਬ੍ਰਹਮ-ਰਾਖਸ ਵੀ ਅੰਦਰ ਆ ਗਏ।
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਰਿਦ੍ਰਂ ਚ ਨ ਤਤ੍ਰ ਸਮਜਾਯਤ
ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਗਰੀਬੀ ਆਈ।
ਏਵਂ ਚ ਵਵृਧੇ ਸਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਮਨੀषਿਣਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਯਜਨ ਸਮਾਗਮ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵृਦ੍ਧਾਦ੍ਯਾ ऋਤ੍ਵਿਜੋ ਵੀਰਾ ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਟੋਮਾਨ੍ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਯਜਮਾਨ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੋਤਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਕੀਤੇ।