ਤਾਸ੍ਤ੍ਵਹਂ ਪਰਿਮਾਣੇਨ ਨਂ ਸਂਖ੍ਯਾਤੁਮਿਹੋਤ੍ਸਹੇ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਤਾਰਕਾਸਂਨਿਵੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯਾਵਦ੍ਦਿਵ੍ਯਾਨੁਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਜਿੰਨੀ ਦਿਵ੍ਯ ਮੰਡਲ ਤਕ ਹੈ,
ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕृਥਿਵ੍ਯਾ ਵੈ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਇਥੋਂ ਅੱਗੇ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨੋ।
ਪृਥਿਵੀ ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮਾਪੋ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਮ੍
ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ ਤੇ ਚਾਨਣ — ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤ ਹਨ।
ਜਨਨੀ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਧਰਾ ਧਰਾ
ਧਰਤੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਨਦਨਦੀਸ਼ੈਲਾ ਨੈਕਜਾਤਿਸਮਾਕੁਲਾ
ਉਹ ਕਈ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਦੀਨਦਸਸੁਦ੍ਰਸ੍ਥਾਸ੍ਤਨ੍ਥਾ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਰਯਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਨਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨੀਵੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਨਿਮਰ ਠਿਕਾਣਿਆਂ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਆਪੋ ऽਨਨ੍ਤਾ ਹਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤਥਾਗ੍ਨਿਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਗਃ
ਜਲ ਅੰਤਹੀਨ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣੋ; ਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਤਥਾਕਾਸ਼ਮਨਾਲੇਖ੍ਯਂ ਰਮ੍ਯਂ ਨਾਨਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਪਕੜਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸੁਹਣਾ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਪਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮੁਦਕੇ ਪृਥਿਵ੍ਯੁਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਲ ਧਰਤੀ 'ਚ, ਪਾਣੀ 'ਚ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਏਵਂ ਮਤਮਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਭੌਤਿਕਸ੍ਯ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਤਹੀਨ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਇਕਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਭੂਮਿਰ੍ਜਲਮਥਾ ਕਾਸ਼ਮਿਤਿ ਯਾ ਯਾ ਪਰਂਪਰਾ
ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼—ਇਹੀ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਸ਼ਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਰਮੇਕਂ ਭੌਮਂ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਭੂਮੀ ਰਸਾਤਲ ਦਸ ਯੋਜਨਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਲੰਬੇ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਤ੍ਵਲਂ ਨਾਮ ਸੁਤਲਂ ਤੁ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤਲ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੁਤਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋਰ੍ऽਵਾਕ੍ਚ ਤਲਂ ਨਾਮ ਪਰਤਸ਼੍ਚ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤਲਾਤਲ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਸਾਤਲ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਭੌਮਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਥਮੋ ਭੂਮਿਭਾਗਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਭੂਮ, ਕਾਲੀ ਧਰਤੀ, ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੀਤਭੌਮਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਮਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਯਃ
ਚੌਥਾ ਪੀਤਭੂਮ, ਪੀਲੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਕਣਕੜਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਲੇ ਖ੍ਯਾਤਮਸੁਰੇਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਪਹਿਲੇ 'ਚ ਅਸੁਰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹਿਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਪੁਰਂ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਕਬਨ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਇਥੇ ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਦੀ ਨਗਰੀ ਅਤੇ ਕਬੰਧ ਦਾ ਮਹਿਲ ਵੀ ਹੈ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਚ ਭੀਮਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਦਨ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਲਯਮ੍
ਰਾਕਸ਼ਸ ਭੀਮ ਅਤੇ ਸ਼ੂਲਦੰਤ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਇਥੇ ਹੈ।
ਧਨਞ੍ਜਯਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਧਨੰਜਯ, ਜੋ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੀ ਇਥੇ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪੁਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਾਗਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਗ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਗਰੀਆਂ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸੁਤਲੇ ਵਿਪ੍ਰਾ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਦੂਜੇ ਖੇਤਰ ਸੁਤਲ 'ਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਮਹਿਲ ਹੈ।
ਇਯਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਨਿਕੁਮ੍ਭਸ੍ਯ ਚ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਇਯਗਰੀਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਕੁੰਭ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵੀ ਇਥੇ ਹਨ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਚ ਨੀਲਸ੍ਯ ਮੇਘਸ੍ਯ ਕਥਨਸ੍ਯ ਚ
ਨੀਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਹੈ।
ਕਂਬਲਸ੍ਯ ਚ ਨਾਗਸ੍ਯ ਪੁਰਮਸ਼੍ਵਤਰਸ੍ਯ ਚ
ਕੰਬਲ ਨਾਗ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪੁਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਾਗਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਗਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।
ਤृਤੀਯੇ ਤੁ ਤਲੇ ਖ੍ਯਾਤਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਤਾਰਕਾਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਪੁਰਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸਸ੍ਤਥਾ
ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਉਥੇ ਹੈ।
ਪੁਰਞ੍ਜਨਸ੍ਯ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਜਨਾਕੁਲਮ੍
ਦੈਤ ਪੁਰੰਜਨ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।