ਅਨਨ੍ਤਮ ਕृਤਾਤ੍ਮਾਨਮਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਚ ਯਤ੍
ਉਹ ਅੰਤਹੀਣ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ।
ਨੈਕਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਰਂ ਵਿਪ੍ਰਕृष੍ਟਮਨਾਵृਤਮ੍
ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਵੱਖਰਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨਾਮਪ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਮਰ੍ਯਾਦਾਯਾਮਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯਾਯਤਨਂ ਮਹਤ੍
ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਹੱਦ ਹੈ।
ਮਹਤੋ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਯਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਵੱਡੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਜੋ ਹੱਦਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ—
ਤੇ ਲੋਕਾ ਇਤ੍ਯਭਿਹਿਤਾ ਜਗਤਸ੍ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸਪ੍ਤਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਤਥਾ ਵਾਯੋਃ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦਨਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਸੱਤ ਪਰਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਪ੍ਰਮਾਣਮੇਤਜ੍ਜਗਤ ਏष ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਇਹੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਜਗਤਃ ਸਾ ਵੈ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਜੀਬ ਕੁਦਰਤ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ।
ਅਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਰ੍ਮਹਾਭਾਗੈਃ ਸਿਦ੍ਧੈਰਪਿ ਨ ਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸਿਧਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਇਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਮਾਨਸਸ੍ਯ ਤੁ ਦੇਹਸ੍ਯ ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਦਾ ਮਨ-ਰੂਪ ਸਰੀਰ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤ ਏष ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਨੇषੁ ਪਠ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਹਰ ਥਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਪਦ੍ਮਨਾਭਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਦਮਨਾਭ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪukarਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭੂਮੌ ਰਸਾਤਲੇ ਚੈਵ ਆਕਾਸ਼ੇ ਪਵਨੇ ऽਨਲੇ
ਧਰਤੀ ਤੇ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ—
ਤਥਾ ਤਮਸਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯ ਏष ਏਵ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹੀ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਲੋਕੇਸ਼ ਇਜ੍ਯਤੇ ਬਹੁਧਾ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਹੈ।
ਆਧਾਰਾਧੇਯਭਾਵੇਨ ਵਿਕਾਰਾਸ੍ਤੇ ऽਵਿਕਾਰਿਣਃ
ਸਹਾਰਾ ਤੇ ਸਹਾਰਿਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਬਦਲਾਅ ਉਸ ਅਟੱਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਧਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਗਾਸਨ੍ਨਵਿਸ਼ੇषਾਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषੋ ऽਨ੍ਯਵਿਸ਼ੇषਣਾਤ੍
ਪਹਿਲੀ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਹਚਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਵੱਖਰਾ ਪਹਚਾਣ ਹੋਰ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਣੋਪਚਯਸਾਰੇਣ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਹੋਣ ਦੀ ਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤੇਭ੍ਯਃ ਪਰਤਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਲੋਕਾ ਸਾ ਧਰਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ, ਉਹ ਚਾਨਣ ਧਰਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਤ੍ਰੇ ਮਹਤਿ ਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਯਥੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਨਿ ਤੁ
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਭਾਂਡੇ ਸਮੇਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਤਥਾ ਹ੍ਯਾਲੋਕ ਆਕਾਸ਼ੇ ਭੇਦਾਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾ ਮਤਾਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਾਨਣ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗ ਵੀ ਅੰਦਰ ਸਮੇਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਵਦੇਤਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਤਾਵਦੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਭੂਤ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਹੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾ ਖ੍ਯਾਯ ਤੁ ਭੂਤਾਨਿ ਕਾਰ੍ਯੋਤ੍ਪਰ੍ਤ੍ਤਿਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜਦ ਭੂਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕਾਰਣਾਤ੍ਮਕਾਸ੍ਤਥੈਕ ਸ੍ਯੁਰ੍ਭੇਦਾ ਯੇ ਮਹਦਾਦਯਃ
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗ ਮਹਤ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨ-ਸਵਰੂਪ ਤੇ ਇਕ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਸਮੁਦ੍ਰਾਡ੍ਯੋ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯਨ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਹੀ ਹਨ।
ਵੈਸ਼੍ਵਰੂਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਪਰਿਣਾਮੈਕਦੇਸ਼ਿਕਃ
ਵਿਸ਼ਵ-ਸਵਰੂਪ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਦਾ ਬਦਲਾਅ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਭਾਗ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂਭੂਤਗਣਾਃ ਸਪ੍ਤ ਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਐਸੇ ਸੱਤ ਜਾਤੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਏਤਾਵਦੇਵ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਸਂਨਿਵੇਸ਼ੇ ਤੁ ਪਾਰ੍ਥੇਵੇ
ਪ੍ਰਥਵੀ ਦੇ ਸੰਯੋਜਨ ਬਾਰੇ ਇਤਨਾ ਹੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।