ਗੋਪਾਯਤਿ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰ੍ਜਡ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਸਵੈ-ਜਨਮਿਆ ਜੀਵ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਗਿਆਨੀ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਚਿਵੋ ਦੇਵਃ ਸ ਪਿਤਾ ਸ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਦੇਵਤਾ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਾ ਹੈ।
षਡ੍ਰਸਂ ਸੁਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਦਾ
ਜੀਵ ਸਦਾ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਾਦੂਦਕਃ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਵੇष੍ਟ੍ਯ ਤਮ੍
ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਞ੍ਚਨੀ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਭੂਮਿਃ ਸਰ੍ਵਾਹ੍ਯੇਕਸ਼ਿਲੋਪਮਾ
ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਵੱਡੀ, ਇਕ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਸੂਧੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਲੋਕਾਲੋਕਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਲੋਕਾਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ-ਚਮਕਦਾਰ ਵੀ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ ਤਸ੍ਯੋਚ੍ਛ੍ਰਯਃ ਸਮृਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਲੋਕੋ ਲੋਕਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਥੋ ਨਿਰਾਲੋਕੋ ਹ੍ਯਲੌਕਿਕਃ
ਚਮਕਦਾਰ ਹਿੱਸਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਨਾ-ਚਮਕਦਾਰ ਹਿੱਸਾ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਲੋਕਵਿਸ੍ਤਾਰਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਹ੍ਯਲੋਕਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਬਹਿਃ
ਨਾ-ਚਮਕਦਾਰ ਹਿੱਸਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਹੈ।
ਆਲੋਕਾਤ੍ਪਰਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਹ੍ਯਣ੍ਡਮਾ ਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਚਮਕਦਾਰ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕੋ ऽਥ ਭੁਵਰ੍ਲ੍ਲੋਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕੋ ऽਥ ਮਹਸ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ ਭੂਲੋਕ, ਭੁਵਰਲੋਕ, ਸਵਰਲੋਕ ਅਤੇ ਮਹਰਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਾਵਾਨੇਵ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਲੋਕਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚੈਵ ਯਃ ਪਰਃ
ਇਹੀ ਹੱਦ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਰਲੀ ਹੱਦ ਹੈ।
ਆਦਿਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵਪੁਸ਼੍ਚਾਣ੍ਡਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਿਧਮ੍
ਚੰਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਰੂਪ ਇੰਝ ਹੀ ਹੈ।
ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋ ਵਾਪਿ ਕਾਰਣਸ੍ਯਾਵ੍ਯਯਾਤ੍ਮਨਃ
ਚਾਹੇ ਪਾਸੇ, ਉਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਇਹ ਕਾਰਣ ਦੇ ਅਟੱਲ ਸਰੂਪ ਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਾਧਿਕ੍ਯੇਨ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਹਰ ਇੱਕ ਦਸ ਵਧ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ।
ਅਣ੍ਡਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਤੁ ਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਘਨੋਦਧਿਃ
ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘਣਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਘਨਤੋ ਯਸ੍ਯ ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਬਾਹਰ, ਉਸ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਪਾਸੇ ਤੇ ਉਪਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਯੋਗੁਡਨਿਭੋ ਵਾਹ੍ਨਃ ਸਮਨ੍ਤਾ ਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਕृਤਿਃ
ਅੱਗ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੋਲੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਘਨਵਾਤਂ ਤਥਾਕਾਸ਼ੋ ਦਧਾਨਃ ਖਲੁ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਹ ਘਣ ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਪੱਕਾ ਖੜਾ ਹੈ।
ਮਹਾਸ਼੍ਚ ਸੋ ऽਪ੍ਯਨਨ੍ਤੇਨ ਹ੍ਯਵ੍ਯਕ੍ਤੇਨ ਤੁ ਧਾਰ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਵੀ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਅਪਰਕਟ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤਮ ਕृਤਾਤ੍ਮਾਨਮਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਚ ਯਤ੍
ਉਹ ਅੰਤਹੀਣ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ।
ਨੈਕਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਰਂ ਵਿਪ੍ਰਕृष੍ਟਮਨਾਵृਤਮ੍
ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਵੱਖਰਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨਾਮਪ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਮਰ੍ਯਾਦਾਯਾਮਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯਾਯਤਨਂ ਮਹਤ੍
ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਹੱਦ ਹੈ।
ਮਹਤੋ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਯਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਵੱਡੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਜੋ ਹੱਦਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ—
ਤੇ ਲੋਕਾ ਇਤ੍ਯਭਿਹਿਤਾ ਜਗਤਸ੍ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸਪ੍ਤਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਤਥਾ ਵਾਯੋਃ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦਨਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਸੱਤ ਪਰਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਪ੍ਰਮਾਣਮੇਤਜ੍ਜਗਤ ਏष ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਇਹੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਜਗਤਃ ਸਾ ਵੈ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਜੀਬ ਕੁਦਰਤ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ।
ਅਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਰ੍ਮਹਾਭਾਗੈਃ ਸਿਦ੍ਧੈਰਪਿ ਨ ਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸਿਧਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਇਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ।