ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਾਣਿ ਪਞ੍ਚੈਵ ਹ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਇਕ ਸੌ ਪੰਦਰਾਂ ਅੰਗੂਲਾਂ ਹਨ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਰਾਪ੍ਕਤ੍ਵਾਤ੍ਸ੍ਮृਤਾ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚੋਦਕਾਵृਤਾਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਟਾਪੂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਰ੍ਵਾਣਸ੍ਤੁ ਗਿਰਯਃ ਪਰ੍ਵਭਿਃ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਪਹਾੜ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੇ ਦ੍ਵੀਪੇ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਸੁਮਹਾਵ੍ਰਤੈਃ
ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰੈਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪੇ ਗਿਰਿਃ ਕੈਞ੍ਚੋ ਮਧ੍ਯੇ ਜਨਪਦਸ੍ਯ ਹ
ਕ੍ਰੈੰਚ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਕੈੰਚ ਪਹਾੜ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੈ।
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਃ ਪੁष੍ਕਰਦ੍ਵੀਪੇ ਤਤ੍ਰਤ੍ਯੈਃ ਸ ਨਮਸ੍ਕृਤਃ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਨਿਆਗਰੋਧ ਰੁੱਖ ਉਥਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿ ਵਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਾਧ੍ਯੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਧਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਚੈਵ ਦੇਵੇਰ੍ਦੇਵੋਤਮੋਤਮਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਤੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਕ੍ਰਮਤਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਰੋਗ੍ਯਯੁਃਪ੍ਰਮਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਤਤਃ
ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਪਾਯਤਿ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰ੍ਜਡ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਸਵੈ-ਜਨਮਿਆ ਜੀਵ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਗਿਆਨੀ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਚਿਵੋ ਦੇਵਃ ਸ ਪਿਤਾ ਸ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਦੇਵਤਾ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਾ ਹੈ।
षਡ੍ਰਸਂ ਸੁਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਦਾ
ਜੀਵ ਸਦਾ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਾਦੂਦਕਃ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਵੇष੍ਟ੍ਯ ਤਮ੍
ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਞ੍ਚਨੀ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਭੂਮਿਃ ਸਰ੍ਵਾਹ੍ਯੇਕਸ਼ਿਲੋਪਮਾ
ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਵੱਡੀ, ਇਕ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਸੂਧੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਲੋਕਾਲੋਕਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਲੋਕਾਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ-ਚਮਕਦਾਰ ਵੀ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ ਤਸ੍ਯੋਚ੍ਛ੍ਰਯਃ ਸਮृਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਲੋਕੋ ਲੋਕਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਥੋ ਨਿਰਾਲੋਕੋ ਹ੍ਯਲੌਕਿਕਃ
ਚਮਕਦਾਰ ਹਿੱਸਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਨਾ-ਚਮਕਦਾਰ ਹਿੱਸਾ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਲੋਕਵਿਸ੍ਤਾਰਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਹ੍ਯਲੋਕਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਬਹਿਃ
ਨਾ-ਚਮਕਦਾਰ ਹਿੱਸਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਹੈ।
ਆਲੋਕਾਤ੍ਪਰਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਹ੍ਯਣ੍ਡਮਾ ਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਚਮਕਦਾਰ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕੋ ऽਥ ਭੁਵਰ੍ਲ੍ਲੋਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕੋ ऽਥ ਮਹਸ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ ਭੂਲੋਕ, ਭੁਵਰਲੋਕ, ਸਵਰਲੋਕ ਅਤੇ ਮਹਰਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਾਵਾਨੇਵ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਲੋਕਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚੈਵ ਯਃ ਪਰਃ
ਇਹੀ ਹੱਦ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਰਲੀ ਹੱਦ ਹੈ।
ਆਦਿਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵਪੁਸ਼੍ਚਾਣ੍ਡਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਿਧਮ੍
ਚੰਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਰੂਪ ਇੰਝ ਹੀ ਹੈ।
ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋ ਵਾਪਿ ਕਾਰਣਸ੍ਯਾਵ੍ਯਯਾਤ੍ਮਨਃ
ਚਾਹੇ ਪਾਸੇ, ਉਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਇਹ ਕਾਰਣ ਦੇ ਅਟੱਲ ਸਰੂਪ ਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਾਧਿਕ੍ਯੇਨ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਹਰ ਇੱਕ ਦਸ ਵਧ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ।
ਅਣ੍ਡਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਤੁ ਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਘਨੋਦਧਿਃ
ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘਣਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਘਨਤੋ ਯਸ੍ਯ ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਬਾਹਰ, ਉਸ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਪਾਸੇ ਤੇ ਉਪਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਯੋਗੁਡਨਿਭੋ ਵਾਹ੍ਨਃ ਸਮਨ੍ਤਾ ਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਕृਤਿਃ
ਅੱਗ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੋਲੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਘਨਵਾਤਂ ਤਥਾਕਾਸ਼ੋ ਦਧਾਨਃ ਖਲੁ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਹ ਘਣ ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਪੱਕਾ ਖੜਾ ਹੈ।
ਮਹਾਸ਼੍ਚ ਸੋ ऽਪ੍ਯਨਨ੍ਤੇਨ ਹ੍ਯਵ੍ਯਕ੍ਤੇਨ ਤੁ ਧਾਰ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਵੀ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਅਪਰਕਟ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।