ਵਿਪਰ੍ਯਯੋ ਨ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਕਾਲਾਤ੍ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕਂ ਪਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਸਿਵਾਏ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇਣੈਵ ਧਰ੍ਮ ਜ੍ਞਾਸ੍ਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਤਾਵਦੇਵ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਸ਼ਾਕ ਟਾਪੂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਬਾਰੇ ਇਤਨਾ ਹੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੁष੍ਕਰੇਣ ਤੁ ਦ੍ਵੀਪੇਨ ਵृਤਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਕੋ ਬਹਿਃ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਾਹਰ ਦੁਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ।
ਪੁष੍ਕਰੇ ਪਰ੍ਵਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨੇਕ ਏਵ ਮਹਾਸ਼ਿਲਃ
ਪੁਸ਼ਕਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਮਹਾਨ ਪੱਥਰ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧੇ ਚਿਤ੍ਰਸਾਨੁਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮਹਾਨ੍
ਉਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰਸਾਨੁ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ।
ਉਰ੍ਦ੍ਧਂ ਚੈਵ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਹੀਤਲਾਤ੍
ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹ੍ਹ ਤੋਂ ਚੌਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉਪਰ,
ਸ੍ਥਿਤੋ ਵੇਲਾਸਮੀਪੇ ਤੁ ਨਵਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵੋਦਿਤਃ
ਉਹ ਕੰਢੇ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਖੜਾ ਹੈ।
ਤਾਵਦੇਵ ਚ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਃ
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨਾ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ।
ਏਕ ਏਵ ਮਹਾਸਾਰਃ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤਃ
ਇੱਕ ਹੀ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੁष੍ਕਰਦ੍ਵੀਪਵਿਸ੍ਤਾਰਾਦ੍ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੋ ऽਸੌ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੁਸ਼ਕਰਦਵੀਪ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਅਭਿਤੋ ਮਾਨਸਸ੍ਯਾਥ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਤੁ ਮਣ੍ਡਲੇ
ਮਾਨਸਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ,
ਤ੍ਸ੍ਯੈਵਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇਣਾਪਿ ਧਾਤਕੀਖਣ੍ਡਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਧਾਤਕੀ ਖੰਡ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਾਤਕੀ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰੋਗਾਃ ਸੁਖਬਾਹੁਲ੍ਯਾ ਮਾਨਸੀਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਲੋਕ ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਾਨਸੀ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਅਧਮੋਤ੍ਤਮਾ ਨ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੁਲ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਰੂਪਸ਼ੀਲਤਃ
ਉਥੇ ਕੋਈ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਨਿਗ੍ਰਹੋ ਨ ਚ ਦਣ੍ਡੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਲੋਭੋ ਨ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੰਡ, ਨਾ ਲਾਲਚ, ਨਾ ਹੜਪਣ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮੌ ਵਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਵਾ ਪਾਸ਼ੁਪਾਲ੍ਯਂ ਵਣਿਕ੍ਪਥਃ
ਉਥੇ ਨਾ ਜਾਤਾਂ ਹਨ, ਨਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਨਾ ਖੇਤੀ, ਨਾ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਨਾ ਵਪਾਰ।
ਵਰ੍षਦ੍ਵਯੇ ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਦ੍ਭਿਦਾਨ੍ਯੁਦਕਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਗਿਰਿਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਨਿ ਚ
ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਗੇ ਪੌਦੇ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤੁਸੁਸੁਖਸ੍ਤਤ੍ਰ ਜਰਾਕ੍ਰਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਬੁਢਾਪਾ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਿਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਃ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕ੍ਰਮ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਚ੍ਚੈਵ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯ ਸਮੇਨ ਤੁ
ਫੈਲਾਅ ਤੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ,
ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸਾਮੁਦ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਸਮਸ੍ਤੁ ਸਃ
ਉਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਸਾਮੁਦ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਰਗਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਅਪਾਂ ਚੈਵ ਸਮੁਦ੍ਰੇਕਾਤ੍ਸਾਮੁਦ੍ਰ ਇਤਿ ਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਮੁਦ੍ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਰ੍षਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਸੁਖਦਂ ਯਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਵਰਖਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਰਤਿਪ੍ਰਬਧਨਾਤ੍ਮਿਦ੍ਧਂ ਵਰ੍षਂ ਤਤ੍ਤੇषੁ ਤੇਨ ਵੈ
ਵਰਖਾ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣੇ ਬਹੁਲੇ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ऽਸ੍ਤਮਿਤੇ ਖਗੇ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਘਣੀ ਹੋ ਕੇ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਛੀ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਥੋਪਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣੇ ऽਪਿ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵਾਵਕृष੍ਯਤੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹੋਦਧਿਗਤਂ ਤੋਯਂ ਸ੍ਵਤ ਉਦ੍ਰਿਚ੍ਯਤੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਯੇ ਤ੍ਵਿਨ੍ਦੌ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਯੋਃ
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੰਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਤੇ ਘਟਦੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ।