ਕੈਲਾਸਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਵਸਤ੍ਤ੍ਵੌषਧਿਂ ਗਿਰਿਮ੍
ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੱਤ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਲੋਹਿਤੋ ਹੇਮਸ਼ृਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਗਿਰਿਃ ਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਭੋ ਮਹਾਨ੍
ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਲੋਹਿਤ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਚੋਟੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਹਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਲੌਹਿਤ੍ਯਃ ਸ ਨਦੋ ਮਹਾਨ੍
ਉਥੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵੱਡੀ ਲੌਹਿਤਿਆ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਗਿਰੌ ਨਿਵਸਤਿ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਮਣਿਧਰੋ ਵਸ਼ੀ
ਉਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਯਕ੍ਸ਼ ਮਣਿਧਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕੈਲਾਸਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਕ੍ਰੂਰਸਤ੍ਤ੍ਵੌषਧਿਰ੍ਗਿਰਿਃ
ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਕ੍ਰੂਰ ਸੱਤ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਧਾਤੁਮਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸੁਮਹਾਨ੍ਵੈਦ੍ਯੁਤੋ ਗਿਰਿਃ
ਉਥੇ ਸਭ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਭਵੇਤੇ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਰਯੂਰ੍ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਯੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕੁਬੇਰਾ ਨੁਚਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਹੇਤਿਤਨਯੋ ਵਸ਼ੀ
ਉਥੇ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਸਹਾਇਕ, ਪ੍ਰਹੇਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਸ਼ੀ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਤਰਿਕ੍ਸ਼ਚਰੈਰ੍ਘੋਰੈਰ੍ਯਾਤੁਧਾਨਸ਼ਤੈਰ੍ਵृਤਃ
ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਭਿਆਨਕ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਰੁਣਃ ਪਰ੍ਵਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਰੁਕ੍ਮਧਾਤੁਮਯਃ ਸ਼ੁਭਃ
ਉਥੇ ਅਰੁਣਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਾਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖੜਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਤਕੈਂਭਮਯੈਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰੈਃ ਸ਼ਿਲਾਜਾਲੈਃ ਸਮਾਵृਤਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਾਤਕੁੰਭ ਧਾਤ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੁਞ੍ਜਵਾਸ੍ਤੁ ਮਹਾਦਿਵ੍ਯੋ ਦੁਰ੍ਗਃ ਸ਼ੈਲੋ ਹਿਮਾਚਿਤਃ
ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਕਿਲਾ-ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੰਜਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਹਿਮ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਪਾਦਾਤ੍ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਸ਼ੈਲੋਦਂ ਨਾਮ ਤਤ੍ਸਰਃ
ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੈਲੋਦਾ ਨਾਂ ਦਾ ਝੀਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸੀਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਲਵਣੋਦਧਿਮ੍
ਉਹ ਝੀਲ ਸੀਤਾ ਦੇ ਦੋ ਕੰਢਿਆਂ ਅਤੇ ਲੂਣ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੜ ਗਈ।
ਸਵ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇਣ ਕੈਲਾਸਾਚ੍ਛਿਵਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵੌषਧਿਰ੍ਗਿਰਿਃ
ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਿਰਣ੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯੋ ਮਣਿਮਯੋ ਗਿਰਿਃ
ਉਥੇ ਹਿਰਣਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ, ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਖੜਾ ਹੈ।
ਰਮ੍ਯਂ ਬਿਨ੍ਦੁਸਰੋ ਨਾਮ ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥਃ
ਉਥੇ ਸੁਹਣਾ ਬਿੰਦੁਸਰੋਵਰ ਨਾਂ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਦਿਵਂ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਬੁਰ੍ਵੇ ਗਙ੍ਗਤੋਯਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਃ
ਉਹ ਪੂਰਵਜ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੋਮਪਾਦਾਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਸਾ ਸਪ੍ਤਧਾ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਸੋਮਾ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੇष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਗਤਃ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸੁਰੈਃ ਸਹ
ਉਥੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਭਾਸ੍ਵਰੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਦੇਵੀ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਤੁ ਸਾ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਥੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵੀ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਵੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੇ ਪਤਿਤਾ ਸਂਰੂਦ੍ਧਾ ਯੌਗਮਾਯਯਾ
ਭਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅੰਗ ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਯੋਗਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕੀ ਗਈ।
ਕृਤਂ ਤੁ ਤੈਰ੍ਬਿਦੁਸਰਸ੍ਤਤੋ ਬਿਨ੍ਦੁਸਰਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਿਦੁਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਿੰਦੁਸਰੋਵਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮਨਸਾ ਸ਼ਙ੍ਕਰਕ੍ਸ਼ੇਪਮਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਵਿਲੰਬ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਮ੍ਯਾ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਕ੍ਰੂਰਂ ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਿਕੀਰ੍षਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਅੰਧੇ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ,
ਤਸ੍ਯਾਵਲੇਪਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਨਦ੍ਯਾਃਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁਸ਼ਙ੍ਕਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਘਮੰਡ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨਦੀ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਮਗ੍ਰਤਃ
ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ,
ਅਨੇਨ ਤੋषਿਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਨਦ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਤੁ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਨਦੀ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਾਰਯ ਸ੍ਵਰ੍ਣਦੀਮਿਤਿ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, 'ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ,'
ਨਦੀਂ ਭਗੀਰਥਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਤਪਸੋਗ੍ਰੇਣ ਤੋषਿਤਃ
ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਲਈ, ਨਦੀ ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰ ਤਪस्या ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ।