ਏਕਯੋਜਨਮਾਰਭ੍ਯ ਯੋਜਨਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਵਧਿ
ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਤੱਕ,
ਅਤਿਦੂਰਸ੍ਥਿਤਃ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਯਦੇਚ੍ਛਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦਾ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਫਲਪੁष੍ਪਾਂਬਰਾਦੀਨਿ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਸਮਰ੍ਪਯੇਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।
ਸਚ੍ਛਿष੍ਯਾਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਾਯ ਗੂਢਂ ਪਰ੍ਯਟਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਸੱਚੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਃ ਕृਪਾਨਿਧਿਰ੍ਲੋਕੇ ਸਂਸਾਰੀਵ ਹਿ ਚੇष੍ਟਤੇ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ।
ਅਚਤੁਰ੍ਵਦਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੁਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਮਾਣਯੋਗ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਨਹੀਂ।
ਭਾਗ੍ਯਹੀਨਾ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸੂਰ੍ਯਮਨ੍ਧਾ ਇਵੋਦਿਤਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।
ਅਧਮਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਚਿਨ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲੋਕਚਿਨ੍ਤਾਧਮਾਧਮਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਲਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਧਿਕਾ ਪੂਜਾ ਨ ਹਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਧਿਕਂ ਫਲਮ੍
ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ।
ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਸ਼ਬ੍ਦੈਃ ਸ਼੍ਰੀਕਾਮਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾ
ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਮਾਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣੌ ਵਾਣੀਧਾਤਾਰੌ ਗਿਰਿਜਾਸ਼ਿਵੌ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਵਾਣੀ ਤੇ ਧਾਤਾ, ਗਿਰਿਜਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ,
ਆਧਾਰਾਧੇਯਨਾਮਾਨੌ ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ੌ ਤਥੈਵ ਚ
ਜੋ ਆਧਾਰ ਤੇ ਆਧੇਯਾ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਸੁਖਦੁਃਖਾਦਿ ਯਦ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ऽਪਿ ਵਾ
ਜੋ ਵੀ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਦੁੰਦਵਾਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਉਤ੍ਤੀਰ੍ਮਮਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਕਾਮਾਕ੍ਸ਼ੀਨਾਮਕਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਜੋਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਾਮਾਕਸ਼ੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਥਂ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਯਃ ਪੁਮਾਨਿਹ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ 'ਚ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਟਿਕ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਅਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਵਾ ਸਮਤ੍ਰਂ ਵਾ ਕਾਮਾਕ੍ਸ਼ੀਮਰ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਯੇ
ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਮੰਤਰ ਦੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਾਮਾਕਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਰ੍ਵਂ ਯਜਨ੍ਤਿ ਯੇ
ਫਿਰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਸਿਤਾਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਕਦਲੀਫਲਪਾਯਸਰੂਪਕਮ੍
ਚਿੱਟਾ ਸ਼ਹਦ, ਘੀ, ਕੇਲੇ ਦਾ ਫਲ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਚੌਲ ਦੇ ਭੋਗ ਨਾਲ—
ਯੋਨਾਰ੍ਚਯਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ऽਪਿ ਸ ਦੇਵੀਸ਼ਾਪਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਯੋਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਤੁ ਮਹਾਦੇਵੀਂ ਮਙ੍ਗਲਾਚਾਰਸਂਯੁਤਃ
ਪਰ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਸ਼ੁਭ ਆਚਰਨ ਨਾਲ, ਮਹਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਗੁਰੁਸ੍ਤ੍ਰਿਵਾਰਮਾਚਾਰਂ ਕਥਯੇਤ੍ਕਲਸ਼ੋਦ੍ਭਵ
ਗੁਰੂ, ਘਟ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸਮਝਾਏ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣੌ ਵਾਣੀਧਾਤਾਰੌ ਗਿਰਿਜਾਸ਼ਿਵੌ
ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ, ਵਾਣੀ-ਧਾਤਾ, ਗਿਰਿਜਾ-ਸ਼ਿਵ—
ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਮਾਸੇਨ ਘਟੋਦ੍ਭਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘਟ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਏਤਾਵਦਵਧਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਮਤਿਮਾਨ੍ਭਵੇਤ੍
ਇਹੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਧਿਵਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਗੁਰੂਕ੍ਤਕ੍ਰਮਯੋਗਤਃ
ਗੁਰੂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੰਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਛਿੜਕ ਕੇ—
ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋ ਦृਢਮਾਬਧ੍ਯ ਪਦ੍ਮਾਸਨਮਨਨ੍ਯਧੀਃ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪਦਮ ਆਸਨ 'ਚ ਪੱਕਾ ਬੈਠ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ—
ਦ੍ਵਿਰੁਕ੍ਤਬਾਲਬੀਜਾਨਿ ਮਧ੍ਯਾਦ੍ਯਙ੍ਗੁਲਿषੁ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਹ ਬਾਲਾ ਦੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮੱਝਲੇ ਉਂਗਲਾਂ 'ਚ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖੇ।
ਅਗ੍ਨਿਪ੍ਰਾਕਾਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍
ਆਪਣੇ ਮੰਤਰ-ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਦੀ ਘੇਰ ਬਣਾਵੇ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੋਵੇ।
ਵ੍ਯਾਪ ਕਨ੍ਯਾਸਮਾਰੋਪ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਯਨ੍ਵਾਗ੍ਭਵਾਦਿਭਿਃ
ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਵਾਗਭਵ ਆਦਿ ਬੀਜ-ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇ।
ਨਾਭੌ ਹृਦਿ ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਬਾਲਾਬੀਜਾਨ੍ਯਥ ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਫਿਰ ਬਾਲਾ ਦੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਨਾਭੀ, ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਭਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੇ।