ਰਕ੍ਸ਼ਿष੍ਯਤੀਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸੋ ਗੋਪ੍ਤृਤ੍ਵਵਰਣਂ ਤਥਾ
ਇਹ ਯਕੀਨ ਕਿ 'ਉਹ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗੀ'—ਇਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰਖਵਾਲਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ।
ਨ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤ੍ਯੋਸ੍ਤੁ ਸਾਧਨਮ੍
ਸਚਮੁਚ, ਭੋਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ।
ਆਚਾਰ੍ਯੋਪਾਸਨਂ ਸ਼ੌਚਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਵਿਨਿਗ੍ਰਹਃ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਢੁਕਾਈ ਅਤੇ ਆਪੇ 'ਤੇ ਕਾਬੂ—
ਅਸਕ੍ਤਿਰਨਭਿष੍ਵਙ੍ਗਃ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਗृਹਾਦਿषੁ
ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਘਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਸਕਤੀ ਅਤੇ ਲਗਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ—
ਮਯਿ ਚਾਨਨ੍ਯਭਾਵੇਨ ਭਕ੍ਤਿਖ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੀ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਕਾਗਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵ ਨਹੀਂ—
ਏਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ਜ੍ਞਾਨਸਾਧਨਾਨਿ ਸਮਭ੍ਯਸੇਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਵੈਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਯਃ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿष੍ਯੋ ऽਪਿ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਰਹਸ੍ਯਾਮ੍ਨਾਯਦੇਸ਼ਿਕਃ
ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੀ ਗੁਪਤ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਭਿਰ੍ਵਿਰਚਿਤਾਭਿਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਸਂਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਿਵृਤ੍ਯ ਕਰੌ ਸ੍ਪष੍ਟਮਙ੍ਗੁष੍ਠੌ ਕਾਰਯੇਤ੍ਸਮੌ
ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਕੇ, ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਮਿਲਾਓ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਿਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਮੁਦ੍ਰਾਂ ਤੁ ਕਥਯਾਮ੍ਯਧੁਨਾ ਸ਼੍ਰੁਣੁ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਕਸ਼ੋਭਣੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਵਿਵਰਨਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਤਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਦਣ੍ਡਵਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯਮੋਪਰ੍ਯਨਾਮਿਕੇ
ਇੰਗਲਾ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧਾ ਕਰਕੇ, ਮੱਧਮਾ ਤੇ ਅਨਾਮਿਕਾ ਉਪਰ ਰੱਖੋ।
ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਦਰ੍ਪਾਰੇ ਮੁਦ੍ਰਾ ਵਿਦ੍ਰਾਵਿਣੀ ਤਥਾ
ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਵਿਂਧ੍ਯਦਰਪਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਰਾਵਿਨੀ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਯਮਾਕਰ੍षਿਣੀ ਮੁਦ੍ਰਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਕਰ੍षਣੇ ਕ੍ਸ਼ਮਾ
ਇਹ ਆਕਰਸ਼ਣੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥ ਹੈ।
ਪਰਿਵਰ੍ਤਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਮਧ੍ਯਮੇ ਤਦਧੋਗਤੇ
ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਚਲੀ ਉਂਗਲ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਮਿਕੇ ਤੁ ਸਰਲੇ ਤਦ੍ਬਹਿਸ੍ਤਰ੍ਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍
ਅਨਾਮਿਕ ਉਂਗਲ ਸਿੱਧੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਤਰਜਨੀ ਉਂਗਲਾਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁਦ੍ਰੈषੋਨ੍ਮਾਦਿਨੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਖ੍ਯਾਤਾ ਵਾਤਾਪਿਤਾਪਨ
ਇਹ ਮੂਦਰਾ 'ਉਨਮਾਦਿਨੀ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਾਵਪਿ ਤੇਨੈਵ ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਿਨਿਯੋਜਯੇਤ੍
ਤਰਜਨੀ ਉਂਗਲਾਂ ਵੀ ਉਸੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਯਂ ਮਹਾਙ੍ਕੁਸ਼ਾ ਮੁਦ੍ਰਾ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਸਾਧਿਕਾ
ਇਹ ਮਹਾਨ ਅੰਕੁਸ਼ ਮੂਦਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੈ।
ਤਰ੍ਜਨੀਭ੍ਯਾਂ ਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੋਰ੍ਧ੍ਵਮਪਿ ਮਧ੍ਯਮੇ
ਦੋਵੇਂ ਤਰਜਨੀ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵਿਚਲੀ ਉਂਗਲ ਉੱਪਰ ਉਠਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਯੋਗਿਨੀਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੀ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਙ੍ਗੁष੍ਠਯੁਗਲਂ ਯੁਗਪਦ੍ਯੋਜਯੇਤ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਤਰਜਨੀ ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਜੋੜੀ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੀਜਮੁਦ੍ਰੇਯਮਾਚਿਰਾਤ੍ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨੀ
ਇਹ ਬੀਜ ਮੂਦਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਮਿਕਾਮਧ੍ਯਗਤੇ ਤਥੈਵ ਹਿ ਕਨਿष੍ਟਿਕੇ
ਅਨਾਮਿਕ ਉਂਗਲ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ।
ਏषਾ ਤੁ ਪ੍ਰਥਮਾ ਮੁਦ੍ਰਾ ਯੋਨਿਮੁਦ੍ਰੇਤਿ ਸਂਜ੍ਞਿਤਾ
ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਮੂਦਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਨੀ ਮੂਦਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਾਕਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਯਥਾਨੁਕ੍ਰਮਯੋਗਤਃ
ਇਹ ਮੂਦਰਾ ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ, ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਯਾਦृਸ਼ੀ ਤਾਂ ਨਿਵੇਦਯ
ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜੋ ਦীক্ষਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ।
ਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਤਥਾ ਪੁਸਾਂ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਮਹੇ ऽਤ੍ਰ ਤਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦীক্ষਾ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।
ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਚ੍ਛਿष੍ਯਤਨੁਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਦੀਕ੍ਸ਼ੇਯਮੀਰਿਤਾ
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹੇ; ਇਹ ਸਪਰਸ਼ ਦীক্ষਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਗੁਰੁਃ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਦृਗ੍ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਸੇਯਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੇ; ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਦীক্ষਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।