ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸੁਖਸਂਪਨ੍ਨਾ ਨ੍ਨਿष੍ਪਙ੍ਕਾ ਨੀਰਜਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਸਾਰੇ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਚਿਕੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਭਿਜਨਸਂਪਨ੍ਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਾਃ
ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਜਾਤ ਤੇ ਦੌਲਤ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਰਿਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯਮृਤੋ ਪਮਮ੍
ਉਹ ਲੋਕ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਂ ਸ਼ੀਲਂ ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਤਾ ਚੈਵ ਤਤ੍ਸਮਾ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਉ, ਰੂਪ ਤੇ ਪਿਆਰ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਮਯਾ ਹ੍ਯਸ਼ੋਕਾਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਖਨਿषੇਵਿਣਃ
ਉਹ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ ਤੇ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਨ ਚਾਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀਨਿषੇਵਿਣਃ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਤੱਕਦੇ।
ਦृष੍ਟਃ ਪਰਮਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੈਰ੍ਭੂਯਃ ਕਿਂ ਵਰ੍ਣਯਾਮਿ ਵਃ
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੈਤੇ ਮਨਵਃ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗੇ ऽਭਵਨ੍ਪੁਨਃ
ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਮਨੂ ਫਿਰ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬਣੇ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤਵਚਸ੍ਤੇषਾਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰੋਮਹਰ੍षਣਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।
ਇਦਂ ਤੁ ਮਧ੍ਯਮਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਫਲੋਦਯਮ੍
ਹੁਣ ਇਹ ਮੱਧਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਦੋਵੇਂ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍षਂ ਤਦ੍ਭਾਰਤਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਰੇਯਂ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਜਾ
ਉਹ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰੁਕ੍ਤਵਚਨਾਚ੍ਚੈਵਂ ਵਰ੍षਂ ਤਦ੍ਭਾਰਤਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਖਲ੍ਵਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਭੂਮੌ ਕਰ੍ਮ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਾਨਵਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਨਿਯਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਮੁਦ੍ਰਾਤਰਿਤਾ ਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤੇ ਤ੍ਵਗਮ੍ਯਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਸਮਝੋ, ਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ।
ਨਾਗਦ੍ਵੀਪਸ੍ਤਥਾ ਸੌਮ੍ਯੋ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਵਥ ਵਾਰੁਣਃ
ਨਾਗਦਵੀਪ, ਸੌਮਯ, ਗਾਂਧਰਵ ਤੇ ਵਾਰੁਣ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਦ੍ਵੀਪੋ ऽਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਾਤ੍
ਇਹ ਟਾਪੂ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੈ।
ਤਿਰ੍ਯਗੁਤ੍ਤਰਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਮਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਵੈਵ ਤੁ
ਇਸ ਦੀ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਚੌੜਾਈ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵੇ ਕਿਰਾਤਾ ਹ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਯਵਨਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਾਤ ਹਨ, ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਯਵਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਇਜ੍ਯਾਯੁਧਵਣਿਜ੍ਯਾਭਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਲੋਕ ਪੂਜਾ, ਯੁੱਧ ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਤੁ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਹਰ ਵਰਗ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਯੇषੁ ਮਾਨੁषੀ
ਇਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਮ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਜਯਤਿ ਯੋ ਹ੍ਯੇਨਂ ਸਮ੍ਰਾਡਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਸਮਰਾਟ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰਾਡਸੌ ਸ੍ਮृਤੋ ਲੌਕਃ ਪੁਨਰ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍
ਜੋ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਸਵਰਾਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਹ ਫਿਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਲਯਃ ਸਹ੍ਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਮਾਨृਕ੍ਸ਼ਪਰ੍ਵਤਃ
ਮਹੇਂਦਰ, ਮਲਯ, ਸਹਿਆ, ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ ਇਹ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਪਰ੍ਵ ਤਾਸ੍ਤੁ ਸਮੀਪਗਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੇੜਲੇ ਵੀ ਹਨ।
ਸਂਦਰਃ ਪਰ੍ਵਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵੈਹਾਰੋ ਦੁਰ੍ਦੁਰਸ੍ਤਥਾ
ਸੰਦਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਵੈਹਾਰ ਤੇ ਦੁਰਦੁਰਾ ਵੀ।
ਵਾਤਨ੍ਧਮੋ ਨਾਗਗਿਰਿਸ੍ਤਥਾ ਪਾਣ੍ਡੁਰਪਰ੍ਵਤਃ
ਵਾਤੰਧਮਾ, ਨਾਗਗਿਰੀ ਤੇ ਪਾਂਡੁਰਾ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਗਿਰ੍ਯੁਜ੍ਜਯਨ੍ਤੌ ਚ ਸ਼ੈਲੋ ਰੈਵਤਕਸ੍ਤਥਾ
ਪੁਸ਼ਪਗਿਰੀ, ਉੱਜਯੰਤ ਤੇ ਰੈਵਤਕ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇ ਤੇਭ੍ਯੋ ऽਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਃ ਸ੍ਵਲਪੋਪਜੀ ਵਿਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਅਣਜਾਣੇ, ਛੋਟੇ ਤੇ ਘੱਟ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ।
ਪੀਯਨ੍ਤੇ ਯੈਰਿਮਾ ਨਦ੍ਯੋ ਗਙ੍ਗਾ ਸਿਂਧੁ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਗੰਗਾ, ਸਿੰਧੁ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।