ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮੇਰੋਰੁਤ੍ਤਰਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਵੇਦੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤੇ ਦੂਜਾ ਅੱਧ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ।
ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਰੇ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਾਤ੍
ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤੇ ਉਚਾਈ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਂ ਦ੍ਵਾਵਾਯਤੌ ਗਿਰੀ
ਉਹ ਦੋ ਪਹਾੜ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਤੱਕ ਲੰਬੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਹੇਮਕੂਟਸ਼੍ਚ ਹਿਮਵਾਞ੍ਛृਙ੍ਗਵਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਸ਼੍ਵੇਤ, ਹੇਮਕੂਟ, ਹਿਮਾਵਤ ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਜਨਪਦਾਸ੍ਤਾਨਿ ਵਰ੍ਣਾਣਿ ਸਪ੍ਤ ਵੈ
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦੇ ਇਲਾਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਤ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਤਤਾਨਿ ਨਦੀਭੇਦੈਰਗਮ੍ਯਾਨਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵੰਡ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਇਦਂ ਹੈਮਵਤਂ ਵਰ੍षਂ ਭਾਰਤਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਇਹ ਹਿਮਾਵਤ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਭਾਰਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਨੈषਧਂ ਹੇਮਕੂਟਾਤ੍ਤੁ ਹਰਿਵਰ੍षਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ
ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਧ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਹਰਿਵਰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਲਾਵृਤਾਤ੍ਪਿਰਂ ਨੀਲਂ ਸਮ੍ਯਕਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਨੀਲ ਤੋਂ ਸਮ੍ਯਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਰਣ੍ਮਯਾਤ੍ਪਰਂ ਚੈਵ ਸ਼ृਙ੍ਗਵਤ੍ਤਃ ਕੁਰੁ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਹਿਰਣਮਯ ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਕੁਰੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਮਧ੍ਯਮਂ ਤਦਿਲਾਵृਤਮ੍
ਉਥੇ ਚਾਰ ਲੰਮੇ ਇਲਾਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਪਰਂ ਨੀਲਵਤੋ ਯਚ੍ਚ ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤੁ ਤਦੁਤ੍ਤਰਮ੍
ਨੀਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਵੇਦੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ, ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸਾ ਹੈ।
ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਮੇਰੁਰ੍ਮਧ੍ਯ ਇਲਾਵृਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੇਰੂ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਗਾਯੇਤੋ ਮਹਾਸ਼ੈਲੋ ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ੍ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਹੈ।
ਆਯਾਮਤਸ਼੍ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਬਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਯਾਮਤੋ ऽਥ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਨ੍ਮਾਲ੍ਯਵਾ ਨਿਤਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਆਪਣੀ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵਣਃ ਸ ਸੌਵਰ੍ਣਃ ਚਤੁਰਸ੍ਰਃ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ
ਉਹ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਚੌਕੋਣ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਣਾਭੋ ਵਿਧੂਮ ਇਵ ਪਾਵਕਃ
ਉਹ ਨਵਾ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ षੋਡਸ਼ਾਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਿਸ੍ਤृਤਃ षੋਡਸ਼ੈਵ ਤੁ
ਉਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਤ੍ਰਿਗੁਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਣਾਹਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਘੇਰਾਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚੌੜਾਈ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਘੇਰਾਈ ਚਾਰ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ।
ਚਤੁਰਸ੍ਰੇਣ ਮਾਨੇਨ ਪਰਿਣਾਹਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਚੌਕੋਣ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਘੇਰਾਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੈ।
ਸ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਹਾਦਿਵ੍ਯੋ ਦਿਵ੍ਯੌषਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਜੜੀਆਂ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸ ਤੁ ਮੇਰੁਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਭੁਵਨੈਰ੍ਭੂਤਭਾਵਨੈਃ
ਉਹ ਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਜਗਤਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਾ ਭਰਤਾਸ਼੍ਵੈਵ ਕੇਤੁਮਾਲਾਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਃ
ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਨ।
ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਪਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤੁ ਪਰੈषਾਪਰਗਣ੍ਡਿਕਾ
ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੇ ਕੋਲ ਪਰਈਸ਼ਾਪਰਗੰਡਿਕਾ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨੈਃ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮਾਤ੍
ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਬਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਾਣਃ ਕੇਤੁਮਾਲਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ
ਉੱਥੇ ਕੇਤੁਮਾਲਾ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚੋਤ੍ਪਲ ਪਤ੍ਰਾਭਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ
ਉੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਨ।