ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚ ਤਂ ਸ਼ੁਕਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਸ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਤੇ ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਤੁਰ੍ਵਸੁਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਦੌਹਿਤ੍ਰੋ ਯਵੀਯਾਨ੍ਯੋ ਯਦੋਰਭੂਤ੍
ਉਥੇ, ਤੁਰਵਸੁ, ਜੋ ਯਦੂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਦੌਹਿਤਰਾ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ।
ਅਨੁਵਂਸ਼੍ਯਾਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਾਰਥਿਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਨ।
ਆਤਿਥ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਬ੍ਰਰ੍षੇਃ ਸਪ੍ਤਧਾ ਧਰ੍ਮਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਵਿਬ੍ਰਰਸ਼ਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ।
ਹਰਵਂਸ਼ਯਸ਼ਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਰ੍ਵੀਰ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਨਮ੍
ਹਰਾ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਛੂਹਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਤਨੂ ਦੇ ਸ਼ੌਰਯ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ।
ਅਨਾਗਤਾਨਾਂਸਂਘਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭੂਣਾਂ ਚੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਅਣ ਆਏ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ।
ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਾ ਯਥੈਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਦृष੍ਟਿਰ੍ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਘੋਰਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕਾਨਲਃ
ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੰਵਰਤ ਅੱਗ।
ਭੁਵਾਦੀਨਾਂ ਚ ਲੋਕਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਚੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਭੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਯੋਜਨਾਗ੍ਰੇਣ ਪਰਿਮਾਣਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਾਪ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਪਰਿਣਾਮਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤਾ।
ਗਤਿਰੂਰ੍ਦ੍ਧਮਧਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾ
ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉੱਤੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਸਂਖ੍ਯਯਾ ਚ ਦੁਃਖਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨਿਤ੍ਯਤਾ
ਅਣਗਿਣਤ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵੀ।
ਦੁਰ੍ਲਭਤ੍ਵਂ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਦ੍ਦੋषਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਣ ਦੀ ਔਖੀ ਗੱਲ, ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ।
ਨਾਨਾਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧਸ੍ਤਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦਾ ਭਾਵ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਲੀਅਤ ਉਥੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਨਨ੍ਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਬਿਭੇਤਿ ਕੁਤਸ਼੍ਚਨ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਆਨੰਦ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਜਗਤਸ਼੍ਚਤ੍ਰ ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਲਯਵਿਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼, ਲੀਨਤਾ ਤੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ऋषਿਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਸਰ੍ਗਃ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਃ
ਇੱਥੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੌਦਾਸਾਸ੍ਥਿਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਕृਤੇਨ ਤੁ
ਇੱਥੇ ਸੌਦਾਸ ਦੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਪਿਤृਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਵ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵਿਆਸ ਵੀ ਪਿਤਰ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਕੋਖੋਂ ਜਨਮੇ ਸਨ।
ਪਰਾਸ਼ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦ੍ਵੇਪੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ऋषਿਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇੱਥੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਵੈਰ ਵੀ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਵੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਵਿਪ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਹਿਤੈषਿਣਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਇਆ।
ਏਕਂ ਵੇਦਂ ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਪੁਨਰੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਕ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਦ ਸੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯਪ੍ਰਸ਼ਿष੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਖਾ ਵੇਦਾਯੁਤਾਃ ਕृਤਾਃ
ਉਸਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵੇਦ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਪृष੍ਟ ਵਨ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਮੁਨਯੋ ਧਰ੍ਮਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਹੋਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸੁਨਾਭਂ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਾਭਂ ਸਪ੍ਤਾਙ੍ਗਂ ਸ਼ੁਭਸ਼ਂਸਨਮ੍
ਸੁਨਾਭ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੱਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਪृष੍ਠਤੋ ਯਾਤ ਨਿਯਤਾਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ਪਾਟਿਤਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਚੱਲੋ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਠ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪੁਣ੍ਯਃ ਸ ਦੇਸ਼ੋ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਦਾ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਙ੍ਗਾ ਗਰ੍ਭ ਯਵਾਹਾਰਾ ਨੈਮਿषੇਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਗੰਗਾ, ਗਰਭਾ, ਯਵਾਹਾਰ ਅਤੇ ਨੈਮੀਸ਼ੇ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ।
ਈਸ਼ਿਰੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਰੇਣ ਮੁਨਯੋ ਨੈਮਿषੇ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਨੈਮੀਸ਼ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਗ ਕਰਿਆ।