ਸਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤੁषੁ ਸੁਖਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿषਧਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਹਾਨ੍
ਸਾਰੇ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਧ ਪਹਾੜ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਸ ਚ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਇਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਬੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਤਰ੍ਃ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇਨ ਤਤ੍
ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸਾ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਭਾਵਸ੍ਤੁ ਮੇਰੋਰ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਕਾਰਣਾਤ੍
ਇਸ ਦੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਭਾਵਨਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਭृਙ੍ਗਪਤ੍ਰਨਿਭਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇਨ ਸਮਾਚਿਤਃ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇਹ ਭੌਰੇ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵਰ੍ਣਤਃ ਪਰਿਮਾਣਤਃ
ਇਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ, ਰੰਗ ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਹੈ, ਐਸਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਯੁਰਬਰ੍ਹਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਸ਼ਾਤਕੈਂਭਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਙ੍ਗਵਾਨ੍
ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤੇषਾਮਨ੍ਤਰਵਿष੍ਕਂਭੋ ਨਵਸਾਹਸ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਚੌੜਾਈ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਵੈਵਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤੁ ਤਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਹ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮੇਰੋਰੁਤ੍ਤਰਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਵੇਦੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤੇ ਦੂਜਾ ਅੱਧ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ।
ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਰੇ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਾਤ੍
ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤੇ ਉਚਾਈ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਂ ਦ੍ਵਾਵਾਯਤੌ ਗਿਰੀ
ਉਹ ਦੋ ਪਹਾੜ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਤੱਕ ਲੰਬੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਹੇਮਕੂਟਸ਼੍ਚ ਹਿਮਵਾਞ੍ਛृਙ੍ਗਵਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਸ਼੍ਵੇਤ, ਹੇਮਕੂਟ, ਹਿਮਾਵਤ ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਜਨਪਦਾਸ੍ਤਾਨਿ ਵਰ੍ਣਾਣਿ ਸਪ੍ਤ ਵੈ
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦੇ ਇਲਾਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਤ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਤਤਾਨਿ ਨਦੀਭੇਦੈਰਗਮ੍ਯਾਨਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵੰਡ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਇਦਂ ਹੈਮਵਤਂ ਵਰ੍षਂ ਭਾਰਤਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਇਹ ਹਿਮਾਵਤ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਭਾਰਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਨੈषਧਂ ਹੇਮਕੂਟਾਤ੍ਤੁ ਹਰਿਵਰ੍षਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ
ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਧ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਹਰਿਵਰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਲਾਵृਤਾਤ੍ਪਿਰਂ ਨੀਲਂ ਸਮ੍ਯਕਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਨੀਲ ਤੋਂ ਸਮ੍ਯਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਰਣ੍ਮਯਾਤ੍ਪਰਂ ਚੈਵ ਸ਼ृਙ੍ਗਵਤ੍ਤਃ ਕੁਰੁ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਹਿਰਣਮਯ ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਕੁਰੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਮਧ੍ਯਮਂ ਤਦਿਲਾਵृਤਮ੍
ਉਥੇ ਚਾਰ ਲੰਮੇ ਇਲਾਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਪਰਂ ਨੀਲਵਤੋ ਯਚ੍ਚ ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤੁ ਤਦੁਤ੍ਤਰਮ੍
ਨੀਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਵੇਦੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ, ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸਾ ਹੈ।
ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਮੇਰੁਰ੍ਮਧ੍ਯ ਇਲਾਵृਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੇਰੂ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਗਾਯੇਤੋ ਮਹਾਸ਼ੈਲੋ ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ੍ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਹੈ।
ਆਯਾਮਤਸ਼੍ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਬਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਯਾਮਤੋ ऽਥ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਨ੍ਮਾਲ੍ਯਵਾ ਨਿਤਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਆਪਣੀ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵਣਃ ਸ ਸੌਵਰ੍ਣਃ ਚਤੁਰਸ੍ਰਃ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ
ਉਹ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਚੌਕੋਣ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਣਾਭੋ ਵਿਧੂਮ ਇਵ ਪਾਵਕਃ
ਉਹ ਨਵਾ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ षੋਡਸ਼ਾਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਿਸ੍ਤृਤਃ षੋਡਸ਼ੈਵ ਤੁ
ਉਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਤ੍ਰਿਗੁਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਣਾਹਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਘੇਰਾਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚੌੜਾਈ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ।