ਦ੍ਵੀਪਭੇਦਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਪ੍ਤਸ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਨਿ ਚ
ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤ ਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹੈਃ ਸਹ
ਮੈਂ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਯੇ ਭਾਵਾ ਨ ਤਾਂਸ੍ਤਰ੍ਕੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍
ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਨਵਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਂ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਮੈਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਨੌ ਖੇਤਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸ਼ਤਮੇਕਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਾਤ੍ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸਂਕੀਣਃ ਪਰ੍ਵਤੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਇੱਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੈ।
ਪਰ੍ਵਤਪ੍ਰਭਵਾਭਿਸ਼੍ਚ ਨਦੀਭਿਃ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤਃ
ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਵਭਿਸ਼੍ਚਾਵृਤਃ ਸਰ੍ਵੋ ਭੁਵਨੈਰ੍ਭੂਤਭਾਵਨੈਃ
ਇਹ ਪੂਰਾ ਨੌ ਭੂਵਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਤ੍ ਸਮੇਨ ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ।
ਅਵਗਾਢਾ ਹ੍ਯੁਭਯਤਃ ਮਸੁਦ੍ਰੌ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮੌ
ਇਹ ਦੱਖਣ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਸੁਦਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤੁषੁ ਸੁਖਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿषਧਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਹਾਨ੍
ਸਾਰੇ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਧ ਪਹਾੜ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਸ ਚ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਇਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਬੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਤਰ੍ਃ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇਨ ਤਤ੍
ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸਾ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਭਾਵਸ੍ਤੁ ਮੇਰੋਰ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਕਾਰਣਾਤ੍
ਇਸ ਦੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਭਾਵਨਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਭृਙ੍ਗਪਤ੍ਰਨਿਭਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇਨ ਸਮਾਚਿਤਃ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇਹ ਭੌਰੇ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵਰ੍ਣਤਃ ਪਰਿਮਾਣਤਃ
ਇਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ, ਰੰਗ ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਹੈ, ਐਸਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਯੁਰਬਰ੍ਹਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਸ਼ਾਤਕੈਂਭਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਙ੍ਗਵਾਨ੍
ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤੇषਾਮਨ੍ਤਰਵਿष੍ਕਂਭੋ ਨਵਸਾਹਸ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਚੌੜਾਈ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਵੈਵਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤੁ ਤਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਹ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮੇਰੋਰੁਤ੍ਤਰਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਵੇਦੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤੇ ਦੂਜਾ ਅੱਧ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ।
ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਰੇ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਾਤ੍
ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤੇ ਉਚਾਈ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਂ ਦ੍ਵਾਵਾਯਤੌ ਗਿਰੀ
ਉਹ ਦੋ ਪਹਾੜ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਤੱਕ ਲੰਬੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਹੇਮਕੂਟਸ਼੍ਚ ਹਿਮਵਾਞ੍ਛृਙ੍ਗਵਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਸ਼੍ਵੇਤ, ਹੇਮਕੂਟ, ਹਿਮਾਵਤ ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਜਨਪਦਾਸ੍ਤਾਨਿ ਵਰ੍ਣਾਣਿ ਸਪ੍ਤ ਵੈ
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦੇ ਇਲਾਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਤ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਤਤਾਨਿ ਨਦੀਭੇਦੈਰਗਮ੍ਯਾਨਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵੰਡ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਇਦਂ ਹੈਮਵਤਂ ਵਰ੍षਂ ਭਾਰਤਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਇਹ ਹਿਮਾਵਤ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਭਾਰਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਨੈषਧਂ ਹੇਮਕੂਟਾਤ੍ਤੁ ਹਰਿਵਰ੍षਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ
ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਧ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਹਰਿਵਰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਲਾਵृਤਾਤ੍ਪਿਰਂ ਨੀਲਂ ਸਮ੍ਯਕਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਨੀਲ ਤੋਂ ਸਮ੍ਯਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਰਣ੍ਮਯਾਤ੍ਪਰਂ ਚੈਵ ਸ਼ृਙ੍ਗਵਤ੍ਤਃ ਕੁਰੁ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਹਿਰਣਮਯ ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਕੁਰੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।