ਰਜਾ ਵਿਰਜਸਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ਼ਤਜਿਦ੍ਰਜਸਸ੍ਤਥਾ
ਵਿਰਜਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਜਾ ਸੀ, ਤੇ ਰਜਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਜਿੱਦ ਸੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯੋਤਿष੍ਪ੍ਰਧਾਨਾਸ੍ਤੇ ਯੈਰਿਮਾ ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਇਹ ਸਭ, ਵਿਸ਼ਵਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।
ਤੇषਾਂ ਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸੂਤੈਸ੍ਤੁ ਭੁਕ੍ਤੇਯਂ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।
ਯੇ ऽਤੀਤਾਸ੍ਤੈਰ੍ਯੁਗੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਰਾਜਾਨਸ੍ਤੇ ਤਦਨ੍ਵਯਾਃ
ਜੋ ਰਾਜੇ ਤੇ ਯੁੱਗ ਲੰਘ ਗਏ, ਉਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ।
ਏਵਂ ਸ੍ਵਾਯਂ ਭੁਵਃ ਸਰ੍ਗੋ ਯੇਨੇਦਂ ਪੂਰਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਭਰਿਆ ਗਿਆ।
ਤੇषਾਂ ਸृष੍ਟਿਰਿਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਯੁਗੈਃ ਸਹ ਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸਿਰਜਣਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਨਿਯਤਂ ਸੂਤਂ ਪृਥਿਵ੍ਯੁਦ ਧਿਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੂਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਿੰਨਾ ਹੈ।
ਕਿਯਨ੍ਤਿ ਚੈਵ ਵਰ੍षਾਣਿ ਤੇषੁ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿੰਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ?
ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਬੂਹਿ ਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਸੱਚੀ ਸੱਚੀ ਦੱਸੋ।
ਹਨ੍ਤ ਵੋ ऽਹਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਯਾਮਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਚਲੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।
ਦ੍ਵੀਪਭੇਦਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਪ੍ਤਸ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਨਿ ਚ
ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤ ਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹੈਃ ਸਹ
ਮੈਂ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਯੇ ਭਾਵਾ ਨ ਤਾਂਸ੍ਤਰ੍ਕੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍
ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਨਵਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਂ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਮੈਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਨੌ ਖੇਤਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸ਼ਤਮੇਕਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਾਤ੍ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸਂਕੀਣਃ ਪਰ੍ਵਤੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਇੱਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੈ।
ਪਰ੍ਵਤਪ੍ਰਭਵਾਭਿਸ਼੍ਚ ਨਦੀਭਿਃ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤਃ
ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਵਭਿਸ਼੍ਚਾਵृਤਃ ਸਰ੍ਵੋ ਭੁਵਨੈਰ੍ਭੂਤਭਾਵਨੈਃ
ਇਹ ਪੂਰਾ ਨੌ ਭੂਵਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਤ੍ ਸਮੇਨ ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ।
ਅਵਗਾਢਾ ਹ੍ਯੁਭਯਤਃ ਮਸੁਦ੍ਰੌ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮੌ
ਇਹ ਦੱਖਣ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਸੁਦਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤੁषੁ ਸੁਖਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿषਧਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਹਾਨ੍
ਸਾਰੇ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਧ ਪਹਾੜ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਸ ਚ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਇਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਬੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਤਰ੍ਃ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇਨ ਤਤ੍
ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸਾ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਭਾਵਸ੍ਤੁ ਮੇਰੋਰ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਕਾਰਣਾਤ੍
ਇਸ ਦੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਭਾਵਨਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਭृਙ੍ਗਪਤ੍ਰਨਿਭਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇਨ ਸਮਾਚਿਤਃ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇਹ ਭੌਰੇ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵਰ੍ਣਤਃ ਪਰਿਮਾਣਤਃ
ਇਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ, ਰੰਗ ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਹੈ, ਐਸਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਯੁਰਬਰ੍ਹਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਸ਼ਾਤਕੈਂਭਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਙ੍ਗਵਾਨ੍
ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤੇषਾਮਨ੍ਤਰਵਿष੍ਕਂਭੋ ਨਵਸਾਹਸ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਚੌੜਾਈ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਵੈਵਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤੁ ਤਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਹ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।