ऋषਭਾਦ੍ਭਰਤੋ ਜਜ੍ਞੇ ਵੀਰਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਾਗ੍ਰਜਃ
ਰਿਸ਼ਭ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸੀ।
ਹਿਮਾਹ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਵਰ੍षਂ ਭਰਤਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹਿਮਾਅਹਵ ਨਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
ਭਰਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਸੁਮਤਿਰ੍ਨਾਮ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਮਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਧਰਮੀ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰਸਂਕ੍ਰਾਮਿਤਸ਼੍ਰੀਸ੍ਤੁ ਵਨਂ ਰਾਜਾ ਵਿਵੇਸ਼ ਸਃ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਸੀ ਮਹਿਮਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਆਪ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤੇਜਸਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਤੇਜਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰਦੁਯੁਮਨ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਃ ਕੁਲਂ ਤਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਜਜ੍ਞੇ ਤਦਨ੍ਵਯਃ
ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਾ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇਹ ਕੁਲ ਨਾਂ ਪਿਆ।
ਉਨ੍ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤੁਸ੍ਤੁ ਭੂਮਾ ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਨਨੇਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੂਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੇਸ੍ਤੁ ਵਿਭੁਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪृਥੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਭੂ ਸੀ, ਤੇ ਵਿਭੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥੁ ਹੋਇਆ।
ਗਯਸ੍ਯਾਪਿ ਨਰਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਨਰਸ੍ਯਾਪਿ ਸੁਤੋ ਵਿਰਾਟ੍
ਗਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਰ ਸੀ, ਤੇ ਨਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰਾਟ ਸੀ।
ਧੀਮਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭੌਵਨਃ
ਮਹਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੌਵਨ ਸੀ।
ਰਜਾ ਵਿਰਜਸਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ਼ਤਜਿਦ੍ਰਜਸਸ੍ਤਥਾ
ਵਿਰਜਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਜਾ ਸੀ, ਤੇ ਰਜਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਜਿੱਦ ਸੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯੋਤਿष੍ਪ੍ਰਧਾਨਾਸ੍ਤੇ ਯੈਰਿਮਾ ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਇਹ ਸਭ, ਵਿਸ਼ਵਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।
ਤੇषਾਂ ਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸੂਤੈਸ੍ਤੁ ਭੁਕ੍ਤੇਯਂ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।
ਯੇ ऽਤੀਤਾਸ੍ਤੈਰ੍ਯੁਗੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਰਾਜਾਨਸ੍ਤੇ ਤਦਨ੍ਵਯਾਃ
ਜੋ ਰਾਜੇ ਤੇ ਯੁੱਗ ਲੰਘ ਗਏ, ਉਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ।
ਏਵਂ ਸ੍ਵਾਯਂ ਭੁਵਃ ਸਰ੍ਗੋ ਯੇਨੇਦਂ ਪੂਰਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਭਰਿਆ ਗਿਆ।
ਤੇषਾਂ ਸृष੍ਟਿਰਿਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਯੁਗੈਃ ਸਹ ਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸਿਰਜਣਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਨਿਯਤਂ ਸੂਤਂ ਪृਥਿਵ੍ਯੁਦ ਧਿਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੂਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਿੰਨਾ ਹੈ।
ਕਿਯਨ੍ਤਿ ਚੈਵ ਵਰ੍षਾਣਿ ਤੇषੁ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿੰਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ?
ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਬੂਹਿ ਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਸੱਚੀ ਸੱਚੀ ਦੱਸੋ।
ਹਨ੍ਤ ਵੋ ऽਹਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਯਾਮਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਚਲੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।
ਦ੍ਵੀਪਭੇਦਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਪ੍ਤਸ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਨਿ ਚ
ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤ ਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹੈਃ ਸਹ
ਮੈਂ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਯੇ ਭਾਵਾ ਨ ਤਾਂਸ੍ਤਰ੍ਕੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍
ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਨਵਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਂ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਮੈਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਨੌ ਖੇਤਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸ਼ਤਮੇਕਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਾਤ੍ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸਂਕੀਣਃ ਪਰ੍ਵਤੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਇੱਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੈ।
ਪਰ੍ਵਤਪ੍ਰਭਵਾਭਿਸ਼੍ਚ ਨਦੀਭਿਃ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤਃ
ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਵਭਿਸ਼੍ਚਾਵृਤਃ ਸਰ੍ਵੋ ਭੁਵਨੈਰ੍ਭੂਤਭਾਵਨੈਃ
ਇਹ ਪੂਰਾ ਨੌ ਭੂਵਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਤ੍ ਸਮੇਨ ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ।
ਅਵਗਾਢਾ ਹ੍ਯੁਭਯਤਃ ਮਸੁਦ੍ਰੌ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮੌ
ਇਹ ਦੱਖਣ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਸੁਦਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।