ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਯੁਦ੍ਧਦਿਵਸਂ ਸਮਸ੍ਤਮਪਿ ਸਾ ਰਣੇ
ਦੂਜੇ ਜੰਗ ਦੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਲੜਦੀ ਰਹੀ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਮੋਕ੍ਸ਼ੇਣ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨਪਿ ਭਿਨ੍ਦਤੀ
ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬੀ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਦ੍ਵਿਸ਼ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਸੈਨ੍ਯਂ ਭਸ੍ਮਸਾਦਕਰੋਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੋ ਸੌ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਨੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਆਕृष੍ਟਗੁਰੁਧਨ੍ਵਾਨਸ੍ਤੇ ऽਪਤਨ੍ਨੇਕਹੇਲਯਾ
ਭਾਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹੇ ਉਹ ਯੋਧੇ, ਇਕ ਹੀ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਯੁਗਪਤ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤੋ ਬਾਣਾਨਸृਜਤ੍ਸਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾ
ਉਹ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਤੀਹ ਤੀਰ ਛੱਡੇ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤੋ ਭਣ੍ਡਪੁਤ੍ਰਾਣਾ ਸਾਹਤਂ ਸ਼ਿਰਃ
ਤੀਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਭੰਡ ਦੇ ਤੀਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਾ ਵਬृषੁਃ ਪੁष੍ਪਮਭ੍ਰਗਾਃ
ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਫੁੱਲ ਵਿਰਸਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੀਦਣ੍ਡਨਾਥਾਭ੍ਯਾਮਾਲਿਙ੍ਗ੍ਯਤ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਦਾ
ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਦੰਡਨਾਥ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।
ਸ਼ਕ੍ਤਯਸ੍ਤੁਮੁਲਂ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸਾਧੁਵਾਦੈਰ੍ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਧਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਇਆ।
ਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਮਹਾਰਾਜ੍ਞ੍ਯੈ ਨਿਵੇਦਯਿਤੁਮੁਦ੍ਗਤਾਃ
ਉਹ ਇਹ ਅਜੋਬਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ।
ਪੁਤ੍ਰੀਭੁਜਾਵਦਾਨਾਨਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਸਮਾਯਯੌ
ਪੁੱਤਰੀ ਦੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।
ਅਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵੈਰ੍ਦੇਵੇषੁ ਵਿਸ੍ਮਯਸ੍ਯ ਵਸ਼ਂ ਗਤਮ੍
ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
ਵਿਲਲਾਪ ਸ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਤ੍ਵਾ ਜਾਤਂ ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਾਸ਼ਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਹਾ ਮਨ੍ਨੇਤ੍ਰਸੁਧਾਪੂਰਾ ਹਾ ਮਤ੍ਕੁਲਵਿਵਰ੍ਧਨਾਃ
ਹਾਏ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ! ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ!
ਹਾ ਸਮਸ੍ਤਸੁਰਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਨ੍ਤਰ੍ਮੋਹਨਮਨ੍ਮਥਾਃ
ਹਾਏ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਮਨਮੋਹਣੇ!
ਕਿਮਿਦਾਨੀਮਿਮਂ ਤਾਤਮਵਮੁਚ੍ਯ ਸੁਖਂ ਗਤਾਃ
ਕਿਵੇਂ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਹੁਣ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ?
ਰਿਕ੍ਤਾਨਿ ਮਮ ਗੇਹਾਨਿ ਰਿਕ੍ਤਾ ਰਾਜਸਭਾਪਿ ਮੇ
ਮੇਰੇ ਘਰ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ, ਮੇਰੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ।
ਕਥਮੇਕਪਦੇ ਦੁष੍ਟਾ ਵਨਿਤਾ ਸਂਗਰੇ ऽਵਧੀਤ੍
ਕਿਵੇਂ, ਉਹ ਮਾੜੀ ਔਰਤ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ?
ਇਤਃ ਪਰਂ ਕੁਲੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਸਾਹਸਾਨਿ ਸੁਖਾਨਿ ਚ
ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਜਦ ਪਰਿਵਾਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਤੇ ਸੁਖ ਵੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਸ਼ੋ ऽਯਂ ਭਵਤਾਮਦ੍ਯ ਜਾਤੋ ਨष੍ਟਸ੍ਤਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍
ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਯਾ ਲੁਪ੍ਤਹृਦਯੋ ਨਿष੍ਪਪਾਤ ਨੁਪਾਸਨਾਤ੍
ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਲ ਖੋ ਬੈਠਾ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਭਣ੍ਡਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮਾਸੁਰ੍ਦੈਵਸ੍ਯ ਕੁਟਿਲਕ੍ਰਮੈਃ
ਉਹ ਲੋਕ ਭੰਡਾ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਟੇਢੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਲਪਸਿ ਤ੍ਵੇ ਪ੍ਰਤਿ ਸੁਤਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮृਤ੍ਯੂਨ੍ਮਹਾਹਵੇ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਪਾਈ।
ਅਸ਼ੋਚ੍ਯਮਾਹਵੇ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਯਦਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਹਠਾਨ੍ਨਿ ਹਨ੍ਤਿ ਸੁਭਟਾਨ੍ਰਣੇ
ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਭਣ੍ਡੇਨ ਚਣ੍ਡਕਾਲਾਗ੍ਨਿਸਦृਸ਼ਃ ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਧੇ
ਭੰਡਾ ਨੇ ਕਾਲ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਗੁੱਸਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲਿਆ।
ਵਿਸ੍ਫਾਰਿਤਾਕ੍ਸ਼ਿਯੁਗਲੋ ਭृਸ਼ਂ ਜਜ੍ਵਾਲ ਤੇਜਸਾ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਖੁਲ ਗਈਆਂ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀਆਂ।
ਸ਼ਕਲੀਕृਤ੍ਯ ਸਮਰੇ ਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟ-ਟੁੱਟ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।
ਖਡ੍ਗਂ ਵਿਧੁਨ੍ਵਨ੍ਨੁਤ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਚਚਾਲਾ ਤਿਮਤ੍ਤਵਤ੍
ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਵਾਚਮੂਚੁਰਤਿਕ੍ਰੋਧਾਜ੍ਜ੍ਵਲਨ੍ਤੋ ਲਲਿਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਲਲਿਤਾ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।