ਪ੍ਰਣਾਮਾਞ੍ਜਲਿਜਾਲਾਨਿ ਕਰ੍ਣੀਰਥਕृਤਾਸਨਾ
ਹਾਥੀ ਦੇ ਕੰਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਿਕਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਕੁਮਾਰ੍ਯਾ ਨ ਹਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਕੁਮਾਰੀ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਸਥਾਨਕ ਫੌਜ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਵृਤੇ ਯੁਦ੍ਧਮਤ੍ਯੁਦ੍ਧਤਾਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਯਦ੍ਯੁਦ੍ਧਮਤਨੋਤ੍ਤਤ੍ਤੁ ਸ੍ਪृਹਣੀਯਂ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ
ਉਹ ਜੰਗ ਜੋ ਉਥੇ ਹੋਈ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਕਰ੍ਮੀਰਥਸ੍ਥਾਮਾਲੋਕ੍ਯ ਕਿਰਨ੍ਤੀਂਸ਼ਰਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਖੜੀ, ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਗੋਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਦੇਖ ਕੇ—
ਵ੍ਯਜਿਜ੍ਞਪਨ੍ਮਹਾਰਾਜ੍ਞ੍ਯੈ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਯਃ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾਃ
ਚਾਕਰ, ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਕਤ੍ਵ ਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤृष੍ਣੀਮੇਵ ਬਭੂਵਤੁਃ
ਜਦ ਉਹ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਪਿਆਸ ਹੀ ਲੱਗੀ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਭਿਨ੍ਨਾ ਦਦृਸ਼ੇ ਬਿਂਬਮਾਲੇਵ ਭਾਸ੍ਵਤਃ
ਉਹ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਚਮਕਦਾਰ ਗੋਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਪਲਮਿਵ ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਂ ਬਿਭ੍ਰਤੀ ਮੁਖਮ੍
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਇਆ ਚਿਹਰਾ, ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਾਧੁਵਾਦੈਰ੍ਬਹੁਵਿਧੈਰ੍ਮਤ੍ਰਿਣੀਦਣ੍ਡਨਾਥਯੋਃ
ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਲੋਂ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਨਾਲ—
ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਯੁਦ੍ਧਦਿਵਸਂ ਸਮਸ੍ਤਮਪਿ ਸਾ ਰਣੇ
ਦੂਜੇ ਜੰਗ ਦੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਲੜਦੀ ਰਹੀ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਮੋਕ੍ਸ਼ੇਣ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨਪਿ ਭਿਨ੍ਦਤੀ
ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬੀ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਦ੍ਵਿਸ਼ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਸੈਨ੍ਯਂ ਭਸ੍ਮਸਾਦਕਰੋਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੋ ਸੌ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਨੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਆਕृष੍ਟਗੁਰੁਧਨ੍ਵਾਨਸ੍ਤੇ ऽਪਤਨ੍ਨੇਕਹੇਲਯਾ
ਭਾਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹੇ ਉਹ ਯੋਧੇ, ਇਕ ਹੀ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਯੁਗਪਤ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤੋ ਬਾਣਾਨਸृਜਤ੍ਸਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾ
ਉਹ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਤੀਹ ਤੀਰ ਛੱਡੇ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤੋ ਭਣ੍ਡਪੁਤ੍ਰਾਣਾ ਸਾਹਤਂ ਸ਼ਿਰਃ
ਤੀਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਭੰਡ ਦੇ ਤੀਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਾ ਵਬृषੁਃ ਪੁष੍ਪਮਭ੍ਰਗਾਃ
ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਫੁੱਲ ਵਿਰਸਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੀਦਣ੍ਡਨਾਥਾਭ੍ਯਾਮਾਲਿਙ੍ਗ੍ਯਤ ਭृਸ਼ਂ ਮੁਦਾ
ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਦੰਡਨਾਥ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।
ਸ਼ਕ੍ਤਯਸ੍ਤੁਮੁਲਂ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸਾਧੁਵਾਦੈਰ੍ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਧਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਇਆ।
ਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਮਹਾਰਾਜ੍ਞ੍ਯੈ ਨਿਵੇਦਯਿਤੁਮੁਦ੍ਗਤਾਃ
ਉਹ ਇਹ ਅਜੋਬਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ।
ਪੁਤ੍ਰੀਭੁਜਾਵਦਾਨਾਨਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਸਮਾਯਯੌ
ਪੁੱਤਰੀ ਦੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।
ਅਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵੈਰ੍ਦੇਵੇषੁ ਵਿਸ੍ਮਯਸ੍ਯ ਵਸ਼ਂ ਗਤਮ੍
ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
ਵਿਲਲਾਪ ਸ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਤ੍ਵਾ ਜਾਤਂ ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਾਸ਼ਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਹਾ ਮਨ੍ਨੇਤ੍ਰਸੁਧਾਪੂਰਾ ਹਾ ਮਤ੍ਕੁਲਵਿਵਰ੍ਧਨਾਃ
ਹਾਏ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ! ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ!
ਹਾ ਸਮਸ੍ਤਸੁਰਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਨ੍ਤਰ੍ਮੋਹਨਮਨ੍ਮਥਾਃ
ਹਾਏ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਮਨਮੋਹਣੇ!
ਕਿਮਿਦਾਨੀਮਿਮਂ ਤਾਤਮਵਮੁਚ੍ਯ ਸੁਖਂ ਗਤਾਃ
ਕਿਵੇਂ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਹੁਣ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ?
ਰਿਕ੍ਤਾਨਿ ਮਮ ਗੇਹਾਨਿ ਰਿਕ੍ਤਾ ਰਾਜਸਭਾਪਿ ਮੇ
ਮੇਰੇ ਘਰ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ, ਮੇਰੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ।
ਕਥਮੇਕਪਦੇ ਦੁष੍ਟਾ ਵਨਿਤਾ ਸਂਗਰੇ ऽਵਧੀਤ੍
ਕਿਵੇਂ, ਉਹ ਮਾੜੀ ਔਰਤ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ?
ਇਤਃ ਪਰਂ ਕੁਲੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਸਾਹਸਾਨਿ ਸੁਖਾਨਿ ਚ
ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਜਦ ਪਰਿਵਾਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਤੇ ਸੁਖ ਵੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਸ਼ੋ ऽਯਂ ਭਵਤਾਮਦ੍ਯ ਜਾਤੋ ਨष੍ਟਸ੍ਤਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍
ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।