ਅਥ ਵਜ੍ਰਮੁਖਸ਼੍ਚੈਵ ਚਕ੍ਰਿਵਨ੍ਤਂ ਮਹਤ੍ਤਰਮ੍
ਫਿਰ ਵਜਰਮੁਖ ਵੀ, ਵੱਡਾ ਚਕਰ ਲੈ ਕੇ,
ਵਜ੍ਰਦਨ੍ਤਾਭਿਧਾਨੋ ऽਨ੍ਯਸ਼੍ਚਮੂਨਾਮਧਿਪੋ ਬਲੀ
ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਜਰਦੰਤ ਸੀ, ਫੌਜ ਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਮੁਖੀ,
ਤੈਃ ਸੇਨਾਪਤਿਭਿਰ੍ਦੁष੍ਟੈਃ ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਿਤਮਥਾਹਵੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੇ ਜੰਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰ੍ਪਿਣੀ ਚ ਦੁਰਾਚਾਰਾ ਬਹੁਮਾਯਾਪਰਿਗ੍ਰਹਾ
ਸਰਪিণੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਕੋਲ ਕਈ ਝੂਠੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਸਨ,
ਤਥਾ ਵਿਕਲਿਤਂ ਸੈਨ੍ਯਮਵਲੋਕ੍ਯ ਰੁषਾਕੁਲਾ
ਜਦ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇੰਝ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।
ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਕਨਕਪ੍ਰਖ੍ਯਾ ਲਲਿਤਾਤਾਲੁਸਮ੍ਭਵਾ
ਲਲਿਤਾ ਦੇ ਤਾਲੂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ,
ਸਰ੍ਪਿਣ੍ਯਭਿਮੁਖਂ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਨਿਜਂ ਬਲਮ੍
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਰਪিণੀ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਗਰੁਡਃ ਪ੍ਰਾਚਲਦ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਸੁਮੇਰੁਰਿਵ ਜਙ੍ਗਮਃ
ਗਰੁੜ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਚੱਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਕ੍ਰੋਧਰਕ੍ਤੇਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵ੍ਯਾਤ੍ਤਂ ਨਕੁਲੀ ਵਿਦਧੇ ਮੁਖਮ੍
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਨਕੁਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।
ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕੋਟਯੋ ਜਾਤਾ ਨਕੁਲਾਃ ਕਨਕਪ੍ਰਭਾਃ
ਬਤੀਹ ਕਰੋੜ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਨਕੁਲੀ ਜਨਮ ਲੈ ਲਏ।
ਵ੍ਯਭ੍ਰਮਨ੍ਸਮਰੇ ਘੋਰੇ ਵਿषਘ੍ਨਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਬਭ੍ਰਵਃ
ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਵਿਚ, ਸੁਨਹਿਰੀ-ਭੂਰੇ ਨਕੁਲ, ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ।
ਉਤ੍ਫੁਲ੍ਲਾ ਨਕੁਲਾ ਵ੍ਯਾਤ੍ਤਵਦਨਾ ਵ੍ਯਦਸ਼ਨ੍ਨਹੀਨ੍
ਨਕੁਲ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਜਿਹੜੇ, ਬੇਹਿਸਾਬ ਕੱਟਦੇ ਰਹੇ।
ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਦਨ੍ਤਨਿਪਾਤੇਨ ਖਣ੍ਡਯਾਮਾਸ ਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟ-ਟੁੱਟ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਲਿਹਨ੍ਤੋ ਨਕੁਲਾ ਜਿਹ੍ਵਾਪਲ੍ਲਵੈਃ ਪੁਪ੍ਲੁਵੁਰ੍ਮृਧੇ
ਨਕੁਲ ਆਪਣੀਆਂ ਨਰਮ ਜੀਭਾਂ ਨਾਲ ਚੱਟਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਉੱਠ ਕੇ ਕੁਦ ਪਏ।
ਮੁਹੁਃ ਕੁਣ੍ਡਲਿਤੈਰ੍ਭੋਗੈਃ ਪਨ੍ਨਗਾਨਾਂ ਵ੍ਯਚੇष੍ਟਤ
ਸੱਪ ਆਪਣੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਲਟਦੇ ਰਹੇ।
ਫਣਾਭਰਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣਾ ਮਣਯੋ ਵ੍ਯਰੁਚਨ੍ਰਣੇ
ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫਣਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਵਿੱਖਰੇ ਹੋਏ ਮਣਕੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਰਹੇ।
ਫਣਯਸ੍ਤਨ੍ਮਹਾਦ੍ਰੋਹਵਹ੍ਵਿਜ੍ਵਾਲਾ ਇਵਾਬਭੁਃ
ਫਣ, ਵੱਡੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਲੈ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
ਮਾਯਾਮਯੇ ਸਰ੍ਪਜਾਲੇ ਸਰ੍ਪਿਣੀ ਕੋਪਮਾਦਧੇ
ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਜਾਲ ਵਿਚ, ਸੱਪਣੀ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਗਾਰੁਡਾਸ੍ਤ੍ਰਮਤਿਕ੍ਰੂਰਂ ਸਮਾਧਤ੍ਤ ਸ਼ਿਲੀਮੁਖੇ
ਉਸ ਨੇ ਨਕੁਲ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ ਗਾਰੁੜ-ਅਸਤਰ ਵਰਤਿਆ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਣੀਦੇਹਂ ਸਰ੍ਪਮਾਯਾਂ ਵ੍ਯਸ਼ੋषਯਤ੍
ਗਾਰੁੜ-ਅਸਤਰ ਸੱਪਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕ੍ਰੋਧਂ ਚ ਤਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਚਮੂਵਰਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਫੌਜ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
ਸਾ ਸਰ੍ਪਿਣੀ ਕਥਾਸ਼ੇषਂ ਨੀਤਾ ਨਕੁਲਵੀਰ੍ਯਤਃ
ਉਹ ਸੱਪਣੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮੁਕ ਗਈ, ਨਕੁਲ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਏਕੋਦ੍ਯਮੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੌਘੈਰ੍ਨਕੁਲੀਂ ਤਾਮਵਾਕਿਰਨ੍
ਇਕ-ਮੱਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਕੁਲ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਲਘੁਹਸ੍ਤਤਯਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਚਕ੍ਰੇ ਵੈ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਰ੍षਿਣੀ
ਜੰਗ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਵਜ੍ਰਸਾਰਮਯੈਰ੍ਦਨ੍ਤੈਰ੍ਵ੍ਯਦਸ਼ਨ੍ਮਰ੍ਮ ਸੀਮਸੁ
ਉਸ ਨੇ ਵਜਰ-ਸਮਾਨ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ।
ਉਦਗ੍ਰਦਂਸ਼ਨਕੁਲੈਰ੍ਨਕੁਲੈਰਾਕੁਲੀਕृਤਾਃ
ਤਿੱਖੀ ਕਟਾਈ ਕਰਦੇ ਨਕੁਲਾਂ ਨੇ ਨਕੁਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਦੇਸ਼ਨ੍ਤਸ੍ਤਦ੍ਦ੍ਵਿषਾਂ ਸੈਨ੍ਯ ਸਕੁਲਾਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਕ੍ਰੁਧਃ
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ, ਨਕੁਲਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀ ਹੋਈ ਫੈਲ ਗਈ।
ਪृष੍ਠਤੋ ਪ੍ਯਦਸ਼ਨ੍ਕੇਚਿਦਾ ਗਤ੍ਯ ਵ੍ਯਾਕृਤਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਕੁਝ ਨਕੁਲ ਪਿੱਛੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੱਟਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਕਰਤੂਤ ਸਾਫ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਨਕੁਲੈਰਭਿਭੂਤਾਸ੍ਤੇ ਨ੍ਯਪਤਨ੍ਨਮਰਦ੍ਰੁਹਃ
ਨੇਵਲੇਆਂ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਮਰ ਦਰੱਖਤ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਭੋਗਿਭੋਗਾਨਿ ਵਾਕृष੍ਯ ਵ੍ਯਦਸ਼ਨ੍ਰਸਨਾਤਲਮ੍
ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਲਪੇਟ ਫੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ 'ਤੇ ਡੰਸ ਲਾਇਆ।