ਕੁਰਣ੍ਡੋ ਨ੍ਯਪਤਦ੍ਭੂਮੌ ਵਜ੍ਰਰੁਗ੍ਣ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਕੁਰੰਡਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਰੁੱਖ।
ਤਤ੍ਸੈਨ੍ਯਂ ਪਾਸ਼ਨਿष੍ਯਨ੍ਦਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤਾਃ
ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੈਨਿਕ ਦਲ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਹਤਾਵਸ਼ਿष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਪਲਾਯਨ੍ਤ ਵੈ ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਜੋ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਪਏ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਕਨਾਥੋ ऽਪਿ ਨਿਸ਼ਸ਼੍ਵਾਸ ਭੁਜਙ੍ਗਵਤ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੂਨਯਕ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਵੀ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹੰਝੀ ਭਰਿਆ।
ਕੁਟਿਲਾਕ੍ਸ਼ਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਚੇ ਪੁਨਰੇਵ ਯੁਯੁਤ੍ਸਯਾ
ਕੁਟਿਲਾਕਸ਼ ਨੇ ਫਿਰ ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਯਚ੍ਚ ਨੋ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਤਦੇਤਤ੍ਕष੍ਟਮਾਗਤਮ੍
ਜੋ ਸਾਡੀ ਚਿਤ ਵਿਚ ਡਰ ਸੀ, ਓਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁਣ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।
ਦੁष੍ਟਦਾਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵੋ ऽਯਂ ਮਾਯਾਵਿਨ੍ਯਾ ਮਹਤ੍ਤਰਃ
ਇਹ ਦੁਰਦਾਸੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਲਾਕੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਠੱਗੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਰੀ ਹੈ।
ਸ਼ਤਮਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਯ ਰਣਾਙ੍ਗਣੇ
ਸੈਂਕੜਾ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਭੇਜੋ।
ਸਰ੍ਵਥੈਵ ਵਿਜੇष੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੁਰ੍ਵਿਦਗ੍ਧਵਿਲਾਸਿਨੀਮ੍
ਉਹ ਚਲਾਕ ਤੇ ਮਨਮੌਜੀ ਔਰਤ ਤੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ 'ਚ ਹਾਰ ਹੋਵੇਗੀ।
ਕੁਟਿਲਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕਰਙ੍ਕਾਦੀਨਾਜੁਹਾਵ ਚਮੂਪਤੀਨ੍
ਕੁਟਿਲਾਕਸ਼ ਨੇ ਕਰੰਕਾ ਆਦਿ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਅਗ੍ਨੌ ਪ੍ਰਵਿष੍ਣਵ ਇਵ ਕ੍ਰੋਧਾਨ੍ਧਾ ਨਿਰ੍ਯਯੁਃ ਪੁਰਾਤ੍
ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਅੱਗ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਦਿਗ੍ਗਜਾਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ੀਰ੍ਣਕਰ੍ਣਾ ਜੁਘੂਰ੍ਣਿਰੇ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਫਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਉਤ੍ਤਰਙ੍ਗਤੁਰਙ੍ਗਾਦਿ ਬਭੌ ਮਤ੍ਤਮਤਙ੍ਗਜਮ੍
ਉੱਤਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਘੋੜੇ, ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਬृਂਹਮਾਣਗਜਂ ਗਰ੍ਜਦ੍ਰਥਯਕ੍ਰਂ ਚਚਾਲ ਤਤ੍
ਫੂਲਦੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ, ਗੱਜਦੇ ਰਥ ਤੇ ਯਕ, ਉਹ ਥਾਂ ਹਿਲਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਬਭੂਵੇ ਤੁਹਿਨਾਸਾਰਚ੍ਛਨ੍ਨੇਨੇਵ ਵਿਵਸ੍ਵਤਾ
ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਬਰਫ ਦੀ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਢੱਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਛਬ੍ਦਮਯਂ ਚੈਵ ਨਿਃਸਾਣਕਠਿਨਸ੍ਵਨੈਃ
ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਡੰਗਰਾਂ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ੋਰ-ਗੁਲ ਹੀ ਸ਼ੋਰ-ਗੁਲ ਸੀ।
ਇਯਤ੍ਤਯਾਤਃ ਸੇਨਾਯਾਃ ਸਂਖ੍ਯਾਪਿ ਪਰਿਭਾਵਿਤਾ
ਫੌਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਸ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਲਾਈ ਗਈ।
ਪ੍ਰਚੇਲੁਰ੍ਧੂਲਿਕਾਜਾਲੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾ ਇਵ ਮਹੋਦਧੌ
ਉਹ ਧੂੜ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿਚ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਤਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵਿਤ੍ਰੇਸੁਰਮਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਕ੍ਤੀਨਾਂ ਭਙ੍ਗਸ਼ਙ੍ਕਯਾ
ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਏ।
ਸਰ੍ਪਿਣੀਂ ਨਾਮ ਸਮਰੇ ਮਾਯਾਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮਹੀਯਸੀਮ੍
ਜੰਗ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਰਪਿਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਣਾ ਚ ਧੂਮ੍ਰੋष੍ਠੀ ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਮਪਯੋਧਰਾ
ਉਹ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੇ ਹੋਠ, ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ ਬਕਤਰ ਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪੁਰਸ਼੍ਚਚਾਲ ਸ਼ਕ੍ਤੀਨਾਨ੍ਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ਤੀ ਮਨੋ ਰਣੇ
ਉਹ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਰ੍ਪਾਣਾਮੁਦ੍ਭਵਸ੍ਥਾਨਂ ਮਾਯਾਮਯਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍
ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਵੇਲ੍ਲਿਤਂ ਬਹੁਧਾ ਚਕ੍ਰੇ ਘੋਰਾਰਾਵਵਿਰਾਵਿਣੀ
ਉਹ ਨੇ ਬਹੁਤ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ।
ਕਰਙ੍ਕਾਦ੍ਯਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਤ੍ਤ੍ਵਕਾਮੁਕਾਃ
ਕਰੰਕਾ ਆਦਿ ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਪੰਜ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਵੀਰਭਾषਾਭਿਃ ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਿਤਘਨਕ੍ਰੁਧਾਮ੍
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁੱਸਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ।
ਸ਼ਕ੍ਤਯੋ ਦਾਨਵਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਜਹੁਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਯਃ
ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਵਿਸ਼ਿਖਸ੍ਰੋਤਃਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਹਰਿਦਨ੍ਤਰੇ
ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਹਰੀ ਘਾਹ ਵਿਚ ਲੁਕ ਕੇ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਮਾਂਸਕਰ੍ਦਮਨਿਰ੍ਮਗ੍ਨਨਿष੍ਪਨ੍ਦਰਥਮਣ੍ਡਲੇ
ਮਾਸ ਤੇ ਕੀਚੜ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਅਡੋਲ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਅਤਿਨਿष੍ਠੁਰਵਿਧ੍ਵਂਸਿ ਸਿਂਹਨਾਦਭਯਙ੍ਕਰੇ
ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ ਤੇ ਨਾਸਕ, ਡਰਾਉਣੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ।