ਛਨ੍ਦਜਾਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਸ੍ਯ ਹ
ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰੈਂਤੀਸ ਮਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।
ਵਿਭਾਸਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰਤੁਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਯਾਤਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਰੁਤੋ ਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਵਿਭਾਸਾ, ਕਰਤੁ, ਪ੍ਰਯਾਤੀ, ਵਿਸ਼੍ਰੁਤ ਅਤੇ ਦਿਉਤੀ,
ਅਸਮਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰਦृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਸੁਨਯੋ ऽਥ ਸ਼ੁਚਿਸ਼੍ਰਵਾਃ
ਅਸਮਾ, ਉਗ੍ਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸੁਨਯਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚਿਸ਼੍ਰਵਾ,
ਤੁਰੀਯ ਇਦ੍ਰਯੁਕ੍ਚੈਵ ਯੁਕ੍ਤੋ ਗ੍ਰਾਵਜਿਤਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਤੁਰੀਆ, ਇਦਰਯੁਕ, ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਵਜਿਤ,
ਜਰੋ ਵਿਭੁਰ੍ਵਿਭਾਵਸ਼੍ਚ ਸ ऋਚੀਕੋ ऽਥ ਦੁਰ੍ਦਿਹਃ
ਜਰਾ, ਵਿਭੂ, ਵਿਭਾਵਾ, ਰਚੀਕ ਅਤੇ ਦੁਰਦਿਹ,
ਆਸਨ੍ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਸ੍ਯੈਤੇ ਚਾਨ੍ਤਰੇ ਸੋਮਪਾਯਿਨਃ
ਇਹ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਤੇषਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਦ੍ਦਾ ਹ੍ਯਾਸੀਤ੍ਪ੍ਰਥਮੇ ਵਿਸ਼੍ਵਭੁਕ੍ਤ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੰਦਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ।
ਸੁਪਰ੍ਣਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਸੁਪਰਨ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ,
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੇਨ੍ਤਰੇ ऽਤੀਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਮਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਵਿਸ੍ਤਰਾਦਿਹ ਨੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਾਪ੍ਰਸਂਗੋ ਭਵੇਦਿਹ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹਟਣ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਅਤੀਤੋ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇਨ ਦृष੍ਟੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤੇ ਨ ਸਃ
ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਪਰ੍षਯਃ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸਨ੍ਯੇ ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਪ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।
ਅਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੇ ऽਤਰੇ
ਅਤਰੀ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਯੁਗ ਦੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ—
ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਾਨ੍ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ਹਵ੍ਯਃ ਸਵਨਃ ਸਤ੍ਤ੍ਰ ਏਵ ਚ
ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ਮਾਨ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਹਵ੍ਯ, ਸਵਨ ਅਤੇ ਸਤ੍ਰਾ ਵੀ—
ਵਾਯੁਵੇਗਾ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਃ ਪ੍ਰਥਮੇਂऽਤਰੇ
ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਯੁਗ ਦੇ ਰਾਜੇ—
ਸਪਿਸ਼ਾਚਮਨੁष੍ਯਞ੍ਚ ਸਸੁਪਰ੍ਣਾਪ੍ਸਰੋਗਣਮ੍
ਪਿਸ਼ਾਚ, ਮਨੁੱਖ, ਸੁਪਰਣ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ—
ਬਹੁਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਮਧੇਯਾਨਾਂ ਸਂਖ੍ਯਾ ਤੇषਾਂ ਕੁਤਃ ਕੁਲੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਂ ਹਨ, ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾਤੀਤਾ ਅਯਨਾਬ੍ਦਯੁਗਕ੍ਰਮੈਃ
ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਦਿਨ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਰਾਹੀਂ।
ਕਸ੍ਯ ਯੋਨਿਃ ਕਿਮਾਦਿਸ਼੍ਚ ਕਿਂ ਸਤਤ੍ਤ੍ਵਃ ਕਿਮਾਤ੍ਮਕਃ
ਕਿਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਕੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਕੀ ਸੱਚੀ ਸੁਰਤ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਤੱਤ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ?
ਕਿਂ ਨਾਮਧੇਯਂ ਕੋ ऽਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਏਪ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਕੀ ਨਾਂ, ਕੀ ਆਤਮਾ, ਅਤੇ ਕੀ ਸੱਚਾ ਤੱਤ? ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
ਸੂਰ੍ਯਯੋਨਿਰ੍ਨਿਮੇषਾਦਿਃ ਸਂਖ੍ਯਾਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਸੂਰਜ ਹੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਪਲਾਂ ਦਾ ਮਾਪਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ, ਤੇ ਅੱਖ ਹੈ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰਃ ਸਤਤ੍ਤ੍ਵਸ਼੍ਚ ਨਾਮ ਚਾਸ੍ਯ ਕਲਾਤ੍ਮਕਃ
ਸਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੁਰਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਲ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਧਾ ਪ੍ਰਵਿਭਕ੍ਤਾਂ ਤੁ ਕਾਲਾਵਸ੍ਥਾਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਸਮਝੋ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਥਮੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰਃ
ਸਾਲ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਪਰਿਵਤਸਰ ਦੂਜਾ ਹੈ—
ਪਞ੍ਚਮੋ ਵਤ੍ਸਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਕਾਲਃਸ ਯੁਗਸਜ੍ਞਿਤਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਵਤਸਰ ਹੈ; ਉਹ ਸਮਾਂ ਯੁਗ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਤੁਰਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ ਤੁ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਮਤਃ
ਕ੍ਰਤੂ ਨਾਮ ਦੀ ਯਜਨ ਅੱਗ ਹੀ ਸਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਗਤਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਅਪਾਂ ਸਾਰਮਯਃ ਖਗਃ
ਸ਼ੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪਖ ਦੀ ਚਾਲ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਪੰਛੀ—
ਯਸ਼੍ਚਾਯਂ ਪਵਤੇ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤਨੁਭਿਃ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਭਿਃ
ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ—
ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਦੁਦਗ੍ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਂਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤੁ ਯਃ
ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਉਗਰ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ।
ਸਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਮਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਤੱਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।