ਨਾਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸ਼ਾਪਾਯ ਮਾਨਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਰੁਤ੍ਪ੍ਰਵਾਹੇ ਮਰੁਤੋ ਦਿਤ੍ਯਾਂ ਦੇਵ੍ਯਾਂ ਚ ਸਂਭਵਃ
ਹਵਾ ਦੇ ਵਹਾਵ ਵਿੱਚ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਵਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਵਾਸੇਨ ਵਾਯੁਸ੍ਕਨ੍ਧੇषੁ ਚਾਸ਼੍ਰਮਃ
ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵਾਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਯਕ੍ਸ਼ਣਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਵੀਰੁਧਾਮ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਜਨ੍ਮੈਰਾਵਤਹਸ੍ਤਿਨਃ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੂਰੇ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭृਗੂਣਾਂ ਵਿਸ੍ਤਰਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਚਾਙ੍ਗਿਰਸਾਮਪਿ
ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਰਾਸ਼ਰਸ੍ਯ ਚ ਮੁਨੇਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਯਤ੍ਰ ਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਮੁਨੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਾਯਾ ਵਿਸ੍ਤਰਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਆਦਿਤਯ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਵਰਣਨ ਫਿਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬृਹਦ੍ਬਲਾਨਾਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕ੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਬ੍ਰਿਹਦਬਲਾ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਕਥਾ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਆਦਿ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਯਯਾਤੇਰਪਿ ਭੂਪਤੇਃ
ਸਰਗ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਕਥਾ ਅਤੇ ਯਯਾਤਿ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਚੋਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੇਵਾਵृਧਸ੍ਯਾਨ੍ਧਕਸ੍ਯ ਧृष੍ਟੇਸ਼੍ਚਪਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ, ਅੰਧਕ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੀ ਕਥਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੋਧਮਨੁਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਮਣਿਰਤ੍ਨਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਧੀਰ ਮਣਿਰਤਨ ਨੇ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼ੂਰਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮ ਚਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਚਰਿਤਂ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸ਼ੂਰ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਦੇਵ ਕ੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰਮਿਤਤੇਜਸਃ
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦੇਵੀ ਕੰਮ ਅਤੇ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧੇ ਕृਤੇ
ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ।
ਭृਗੁਸ਼੍ਚੋਤ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਤਰਮ੍
ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਰਸਿਹਪ੍ਰਭृਤਯਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਾਃ
ਨਰਸਿੰਘ ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਰਪ੍ਰਦਾਨ ਕृਤ੍ਤੇਨ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਰ੍ਵਸ੍ਤਵਃ ਕृਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਰਵ ਦਾ ਸਤਵ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਸਹ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ
ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੁਕ, ਜਯੰਤੀ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚ ਤਂ ਸ਼ੁਕਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਸ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਤੇ ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਤੁਰ੍ਵਸੁਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਦੌਹਿਤ੍ਰੋ ਯਵੀਯਾਨ੍ਯੋ ਯਦੋਰਭੂਤ੍
ਉਥੇ, ਤੁਰਵਸੁ, ਜੋ ਯਦੂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਦੌਹਿਤਰਾ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ।
ਅਨੁਵਂਸ਼੍ਯਾਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਾਰਥਿਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਨ।
ਆਤਿਥ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਬ੍ਰਰ੍षੇਃ ਸਪ੍ਤਧਾ ਧਰ੍ਮਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਵਿਬ੍ਰਰਸ਼ਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ।
ਹਰਵਂਸ਼ਯਸ਼ਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਰ੍ਵੀਰ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਨਮ੍
ਹਰਾ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਛੂਹਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਤਨੂ ਦੇ ਸ਼ੌਰਯ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ।
ਅਨਾਗਤਾਨਾਂਸਂਘਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭੂਣਾਂ ਚੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਅਣ ਆਏ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ।
ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਾ ਯਥੈਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਦृष੍ਟਿਰ੍ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਘੋਰਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕਾਨਲਃ
ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੰਵਰਤ ਅੱਗ।
ਭੁਵਾਦੀਨਾਂ ਚ ਲੋਕਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਚੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਭੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਯੋਜਨਾਗ੍ਰੇਣ ਪਰਿਮਾਣਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਾਪ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।