ਕਾਲਾਵਸ੍ਥਾਸੁ षਟ੍ਸ੍ਵੇਤੇ ਮਾਸਾਖ੍ਯਾ ਵੈ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਕਾਲ ਦੇ ਛੇ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।
ऋਤਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤੇ ऽਭਿਮਾਨਿਨਃ
ਰਿਤੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਾਨਾਨਾਂ ਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸ੍ਥਾਨਾਗਿਮਾਨਿਨਃ
ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ, ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਸਮਝਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜੋ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਹ੍ਯਭਿਮਾਨਿਨਾਮ੍
ਸਾਲ ਵੀ ਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਹਕਦਾਰੀ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਸਤਤ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਤਦਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਮੂਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਨਿਮੇषਾਸ਼੍ਚ ਕਲਾਃ ਕष੍ਠਾ ਮੁਹੁਰ੍ਤ੍ਤਾ ਦਿਵਸਾਃ ਕ੍ਸ਼ਯਾਃ
ਪਲ, ਕਲਾ, ਕਸ਼ਠ, ਮੁਹੂਰਤ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ—
ऋਤੁਤ੍ਰਯਂ ਚਾਪ੍ਯਯਨਂ ਦ੍ਵੇ ऽਯਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ
ਤਿੰਨ ਮੌਸਮ, ਦੋ ਅਯਨ, ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਅਯਨ—
ऋਤਵਸ੍ਤੁ ਨਿਮੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤੇ ਤਥੈਵ षਟ੍
ਮੌਸਮ ਪਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੇ ਮੌਸਮ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚੈਵਾਰ੍ਤ੍ਤਵੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਥਾਣੁ ਜਙ੍ਗਮਾਃ
ਇਹੀ ਮੌਸਮਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਮੇਤਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਸੂਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਸ੍ਥਾਨਿਨੋ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਤੁ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਮਤਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਤਾਤ੍ਤੁ ऋਤਵੋ ਯਸ੍ਮਾਜ੍ਜਜ੍ਞਿਰੇ ऋਤਵਸ੍ਤਤਃ
ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਸਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਸਮ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਪਦਾਂ ਚਤੁष੍ਪਦਾਂ ਚੈਵ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਸਰ੍ਵਤਾਮਪਿ
ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ, ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ—
ऋਤੁਤ੍ਵਮਾਰ੍ਤਵਤ੍ਵਂ ਚ ਪਿਤृਤ੍ਵਂ ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍
ਮੌਸਮ ਦਾ ਹੋਣਾ, ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਹੀ ਹਾਲਤ, ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਾਰੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਤੇਭ੍ਯੋ ਯਦृਤੁਕਾਲਾਦ੍ਵਿਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ, ਮੌਸਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਿਹ ਤ੍ਵੇਤੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕਾਲਭਿਮਾਨਿਨਃ
ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਾਨਾਭਿਮਾਨਿਨੋ ਹ੍ਯੇਤੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀਹ ਪ੍ਰਸਂਗਮਾਤ੍
ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਜ੍ਞੇ ਸ੍ਵਧਾਪਿਤृਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵੇ ਕਨ੍ਯੇ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤੇ
ਸਵਧਾ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੋ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ਤੇ ਉਭੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨ੍ਯੌ ਯੋਗਿਨ੍ਯੌ ਚੈਵ ਤੇ ਉਭੇ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਸਨ।
ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਮੇਨਾ ਤੁ ਮਾਨਸੀ
ਜੋ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੇਨਾ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸੀ।
ਮੇਰੋਸ੍ਤਾਂ ਧਾਰਣੀਂ ਨਾਮ ਪਤ੍ਨ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਾ ਸृਜਨ੍ ਘੁਭਾਮ੍
ਮੇਰੂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਣੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਜੀਵਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ।
ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤਾਂ ਮੇਨਾ ਪਤ੍ਨੀ ਹਿਮਵਤੇ ਦਦੁਃ
ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤਤਾਂ ਨੇ ਮੇਨਾ ਨੂੰ ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ।
ਮੇਨਾ ਹਿਮਵਤਃ ਪਤ੍ਨੀ ਮੈਨਾਕਂ ਸਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੇਨਾ ਨੇ ਮੈਨਾਕਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਮੈਨਾਕਸ੍ਯਾ ਤ੍ਮਜਃ ਕ੍ਰੌਚਃ ਕ੍ਰੈਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪੋ ਯਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਮੈਨਾਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰੌਚਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰੈੰਚਾ ਟਾਪੂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਈ।
ਮਨ੍ਦਰਂ ਸੁषੁਵੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤਿਸ੍ਰਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਮੰਦਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਜਨਮੀਆਂ।
ਧਾਤੁਸ਼੍ਚੈਵਾਯਤਿਃ ਪਤ੍ਨੀ ਵਿਧਾਤੁਰ੍ਨਿਯਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਧਾਤੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਯਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਧਾਤ੍ਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਿਯਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁषੁਵੇ ਸਾਗਰਾਦ੍ਵੇਲਾ ਕਨ੍ਯਾਮੇਕਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍
ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਵੇਲਾ ਨੇ ਇਕ ਨਿਰਮਲ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸਵਰ੍ਣਾਯਾਂ ਸੁਤਾ ਜਾਤਾ ਦਸ਼ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹਿषਃ
ਸਵਰਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ।
ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਜਗ੍ਮਿ ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ।