ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੋਪਭੋਗਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਨਾ ਨਾਸ਼ੋ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਜਾਂ ਫਲ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ
'ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।'
ਕਰ੍ਮ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਦੁष੍ਕृਤਂ ਧਰਣੀਪਤੇਃ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁष੍ਪਦੋ ऽਣ੍ਡਜਾਬ੍ਜਾਸ਼੍ਚ ਤਿਰ੍ਯਚੋ ऽਨਸ੍ਥਿਕਾਸ੍ਤਥਾ
ਚੌਪਾਏ, ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜੀਵ।
ਦਸ਼ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਰੇਕਾਰ੍ਧਮਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾਦਿਦਂ ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਦਸ, ਪੰਜ, ਤਿੰਨ, ਇੱਕ ਤੇ ਅੱਧ।
ਪਿਤृਮਾਤृਗੁਰੁਸ੍ਵਾਮਿ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚੈਵ ਨਿष੍ਕृਤਿਃ
ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ, ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ।
ਦਸ਼ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਭृਤ੍ਯਰ੍ਥਮੇਕਂ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਂ ਨृਪਃ
ਦਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ خاطر, ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਮਰ੍ਥੇ ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਯਮੇਕਂ ਤੁ ਦਣ੍ਡਯੇਤ੍
ਪੰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ خاطر, ਉਹ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ।
ਤਥਾ ਸ਼ਤਵਿਸ਼ਾਮਰ੍ਥੇ ਦ੍ਵਿਜਮੇਕਂ ਤੁ ਦਣ੍ਡਯੇਤ੍
ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸੌ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛਤਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਵਾ ਵੈਸ਼੍ਯਂ ਤਦ੍ਦਸ਼ਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤੁ ਸ਼ੂਦ੍ਰਕਮ੍
ਉਸੇ ਸੌ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਈ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ, ਤੇ ਦਸ ਦੇ ਅੱਧੇ ਲਈ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਹੋਵੇ।
ਅਰ੍ਥਂ ਕਲਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰ੍ਥੇ ਨ ਤੁ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਗਾਂ ਵਾ ਤੁਰਗਮਨ੍ਯਂ ਵਾ ਹਤ੍ਵਾ ਦੋषੈਰ੍ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਜੇ ਕੋਈ ਗਾਂ, ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣੋ ਦੋषੋ ਰਕ੍ਸ਼ਣੇ ਚ ਤਥਾ ਫਲਮ੍
ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ 'ਤੇ ਫਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਏਕਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦਥਾਯੁਤਂ ਚ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿष੍ਕृਤਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸਂਤਃ
ਸੰਤ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਇਕ, ਦੋ, ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਕਾ ਹੋਵੇ।
ਤੇषਾਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਵਿਧੌ ਨਮਨੇ ਚਕਾਰ੍ਯੇ ਸ਼ੂਸ਼੍ਰੂषਣੇ ऽਪਿ ਚਰਤਾਂ ਸਦृਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਨਮਸਕਾਰ, ਸੇਵਾ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲੋਕ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਣ।
ਨृਪੋ ਹਨ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸਤਤਂ ਦੇਵਾਰ੍ਥੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਰ੍ਥਕੇ
ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਾਰ ਕਰੇ।
ਆਪਤ੍ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰ੍ਥਕੇ ਚਾਪਿ ਹਤ੍ਵਾ ਮੇਧ੍ਯਾਨਿ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍
ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਲਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾਰ੍ਥੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਰ੍ਥੇ ਵਾ ਪਚਮਾਨੋ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਪਕਾਉਣ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਸਸਰ੍ਜ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਬਣਾਏ।
ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਵਿਧਾਨਾਨਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਚੈਨਾਨੁਵਾਚ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਇष੍ਟਾਨਿ ਯੇ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਯਜ੍ਞਭਾਵਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਯਜਨ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਨਾਰਕਸ਼੍ਚੈਵ ਭਵੇਜ੍ਜਨ੍ਮਨਿ ਜਨ੍ਮਨਿ
ਗਰੀਬ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ, ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਦਾਗਮਨੇ ਚੈਵ ਹਨ੍ਯਾਨ੍ਮੇਧ੍ਯਾਨ੍ਪਸ਼ੂਨ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਹਿਤਾਨਿ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧਾਨਿ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਜੋ ਕੰਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਨ; ਤੇ ਜੋ ਮਨਾਹੀ ਹਨ, ਉਹ ਛੱਡਣ।
ਮਮਾਯਮਿਤਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਲਹਃ ਸਮਜਾਯਤ
‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਵਿਭਜ੍ਯੈਕੈਕਸ਼ਃ ਪ੍ਰਦਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੰਡ ਕੇ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਕੁਪਿਤਾਭੂਤ੍ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਾਮੁਵਾਚ ਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸੀਦੇਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੀ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਤ੍ਵਯੈਤਦਖਿਲਂ ਕਰ੍ਮ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਸੁਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਕਰਕੇ ਬਣੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਯੈਵ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਯਾਗਾ ਮਨ੍ਮੁਖਾਤ੍ਤੁ ਮਹਾਕ੍ਰਤੌ
ਯਜਨ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਸੋਚੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਯਗ ਵਿਚ ਕਰੇ ਹਨ।