ਅਨ੍ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਜਗਦ੍ਰੂਪਂ ਕਰ੍ਮਭੋਗਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮ, ਭੋਗ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਦੁਸ੍ਤਰਸ੍ਤੁ ਤਯੋਸ੍ਤ੍ਯਾਗਃ ਸਕਲੈਰਪਿ ਤਾਪਸ
ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ, ਸਾਰੇ ਤਪਸੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਅਨਪਾਯਂ ਚ ਸੁਗਮਂ ਸਦਸਤ੍ਕਰ੍ਮਗੋਚਰਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਤੇ ਆਸਾਨ ਰਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੈਕ੍ਯੇਨੈਵ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਗ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਆਤਮਕ ਇਕਤਾ ਦੀ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਰੂਪਧ੍ਯਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਸੁਕृਤਾਯਤੇ
ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ ਵੀ ਪੂਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤੇ ਸਂਸਾਰਿਣੋ ਨੂਨਂ ਮੁਕ੍ਤਾ ਏਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹਨ।
ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਨਾਮਰ੍ਦ੍ਧਨਾਰੀਸ਼੍ਵਰੋ ऽਭਵਤ੍
ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਬਣ ਗਏ।
ਤਸ੍ਮਾਦਸ਼ੇषਲੋਕਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਾਧਨਂ ਵਿਨਾ
ਇਸ ਲਈ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਤਨ੍ਮਨਾਸ੍ਤਦ੍ਗਤਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤਦ੍ਯਾਜੀ ਤਦ੍ਗਤੇਹਕਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ, ਯਜਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਭਗਤ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਰਹਸ੍ਯਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਇਹ ਰਾਜ਼ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਨ੍ਮੁਖਾਂਭੋਜਤੋ ऽਵਾਪ੍ਯਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਾਨ੍ਤੁ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾਮ੍
ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ।
ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਕਿਂਵਿਹਾਰਂ ਕਿਂਪ੍ਰਭਾਵਮੇਤਨ੍ਮੇ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਉਸ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿਯਦ੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਤਃ ਕੁਮ੍ਭਜਾਤਸ੍ਯ ਮੁਨੇਰਨ੍ਤਰਧਾਦ੍ਧਰਿਃ
ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹਰੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਯਗ੍ਰੀਵੇਣ ਮੁਨਿਨਾ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਹਯਗਰੀਵ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਹਯਾਨਨਮੁਪਾਗਤ੍ਯਾਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਹਯਾਨਨ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਅਗਸਤ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਲੋਕਾਭ੍ਯੁਦਯਹੇਤੁਰ੍ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਹਿ ਭਵਾਦृਸ਼ਾਮ੍
ਤੁਹਾਡੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਤਸ਼ੀ ਲਈ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਵਿਹਾਰਸ਼੍ਚੈਵ ਮੁਖ੍ਯਾ ਯੇ ਤਾਨ੍ਨੋ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ
ਉਹ ਮੁੱਖ ਵਿਹਾਰ, ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਧ੍ਯਾਨੈਕਦृਸ਼੍ਯਾ ਧ੍ਯਾਨਾਙ੍ਗੀ ਵਿਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀ ਹृਦਯਾਸ੍ਪਦਾ
ਉਹ ਸਿਰਫ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੈਕ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਮਾਯਾਤਿ ਚਿਰਾਨੁष੍ਠਾਨਗੌਰਵਾਤ੍
ਆਤਮਕ ਇਕਤਾ ਨਾਲ, ਲੰਬੇ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਨਾਮ ਸਾ ਖ੍ਯਾਤਾ ਦੇਵਾਨਾਮਿष੍ਟਸਿਦ੍ਧਿਦਾ
ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਸਿਧੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰ੍ਵਸਂਮੋਹਜਨਕਮਵਾਙ੍ਮਨਸਗੋਜਰਮ੍
ਉਹ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਬੋਲ, ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ।
ਵਿਸृਜ੍ਯ ਪਾਰ੍ਵਤੀਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਨ੍ਤਯਾ ਰੁਦ੍ਧੋ ऽਤਨੋਦ੍ਰਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਜਨਯਾਮਾਸ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾਰਮਸੁਰਾਰ੍ਦਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਾ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਅਹੋ ਵਿਮੋਹਿਤੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਜਨਯਾਮਾਸ ਚਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਹਾਏ! ਦੇਵੀ ਦੇ ਵਹਿਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ, ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਤਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਥ ਭਵਾਨੀਪਤਿਖ੍ਯਯਃ
ਫਿਰ, ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤੀ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਸਤ ਜਾਣ ਕੇ,
ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਰੂਪਧਾਰੀ ਚ ਯਯੌ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਧ੍ਵਨਾ
ਪਾਗਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲ ਪਿਆ।
ਯਦृਚ੍ਛਯਾਗਤਾ ਤਸ੍ਯ ਪੁਰਸ਼੍ਚਾਰੁਤਰਾਕृਤਿਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਆ ਗਈ।