ਇਤਿ ਪृष੍ਟੋ ਦ੍ਵਿਜੇਨਾਥ ਦੇਵਦੇਵੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ—
ਅਯਮੇਵ ਕृਤਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤੁ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਫਿਰ—
ਕृਤੋ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਵਤਾ ਤੁ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ।
ਮਮੋਪਦੇਸ਼ੋ ਲੋਕੇषੁ ਪ੍ਰਥਿਤੋ ऽਸ੍ਤੁ ਵਰੋ ਮਮ
ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਰ ਹੈ।
ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤਿਲਯਾਨਾਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਕਾਰਕਃ
ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤੀਤੋ ਗੁਣਹੀਨੋ ਗੁਣਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਭੂਤਸ੍ਯ ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਰਿਜਗਦ੍ਰੂਪਧਾਰਿਣਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਮ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਗੁਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਮੇਰਾ ਸਰਵੋਚ ਰੂਪ ਉਹ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਏਵਮੇਵ ਤਯੋਰ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਤੇ ਉਭੇ ਕਿਮੁ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ?
ਤ੍ਯਾਗੈਰ੍ਦੁष੍ਕਰ੍ਮਨਾਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਿਰਾਸ਼੍ਵੇਵ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਤਿਆਗ ਰਾਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪੱਕੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਜਗਦ੍ਰੂਪਂ ਕਰ੍ਮਭੋਗਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮ, ਭੋਗ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਦੁਸ੍ਤਰਸ੍ਤੁ ਤਯੋਸ੍ਤ੍ਯਾਗਃ ਸਕਲੈਰਪਿ ਤਾਪਸ
ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ, ਸਾਰੇ ਤਪਸੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਅਨਪਾਯਂ ਚ ਸੁਗਮਂ ਸਦਸਤ੍ਕਰ੍ਮਗੋਚਰਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਤੇ ਆਸਾਨ ਰਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੈਕ੍ਯੇਨੈਵ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਗ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਆਤਮਕ ਇਕਤਾ ਦੀ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਰੂਪਧ੍ਯਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਸੁਕृਤਾਯਤੇ
ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ ਵੀ ਪੂਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤੇ ਸਂਸਾਰਿਣੋ ਨੂਨਂ ਮੁਕ੍ਤਾ ਏਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹਨ।
ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਨਾਮਰ੍ਦ੍ਧਨਾਰੀਸ਼੍ਵਰੋ ऽਭਵਤ੍
ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਬਣ ਗਏ।
ਤਸ੍ਮਾਦਸ਼ੇषਲੋਕਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਾਧਨਂ ਵਿਨਾ
ਇਸ ਲਈ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਤਨ੍ਮਨਾਸ੍ਤਦ੍ਗਤਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤਦ੍ਯਾਜੀ ਤਦ੍ਗਤੇਹਕਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ, ਯਜਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਭਗਤ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਰਹਸ੍ਯਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਇਹ ਰਾਜ਼ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਨ੍ਮੁਖਾਂਭੋਜਤੋ ऽਵਾਪ੍ਯਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਾਨ੍ਤੁ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾਮ੍
ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ।
ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਕਿਂਵਿਹਾਰਂ ਕਿਂਪ੍ਰਭਾਵਮੇਤਨ੍ਮੇ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਉਸ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿਯਦ੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਤਃ ਕੁਮ੍ਭਜਾਤਸ੍ਯ ਮੁਨੇਰਨ੍ਤਰਧਾਦ੍ਧਰਿਃ
ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹਰੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਯਗ੍ਰੀਵੇਣ ਮੁਨਿਨਾ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਹਯਗਰੀਵ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਹਯਾਨਨਮੁਪਾਗਤ੍ਯਾਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਹਯਾਨਨ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਅਗਸਤ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਲੋਕਾਭ੍ਯੁਦਯਹੇਤੁਰ੍ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਹਿ ਭਵਾਦृਸ਼ਾਮ੍
ਤੁਹਾਡੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਤਸ਼ੀ ਲਈ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਵਿਹਾਰਸ਼੍ਚੈਵ ਮੁਖ੍ਯਾ ਯੇ ਤਾਨ੍ਨੋ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ
ਉਹ ਮੁੱਖ ਵਿਹਾਰ, ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਧ੍ਯਾਨੈਕਦृਸ਼੍ਯਾ ਧ੍ਯਾਨਾਙ੍ਗੀ ਵਿਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀ ਹृਦਯਾਸ੍ਪਦਾ
ਉਹ ਸਿਰਫ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।