ਸ਼ੈਲਾਰਣ੍ਯਾਪਗਾਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਞ੍ਜਨਪਦਾਨਪਿ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼ਿਸ਼੍ਨੋਦਰਪਰਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ
ਜੋ ਵਿਅੰਗ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਾਸੀਨ੍ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਕਾਞ੍ਚੀਨਗਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਂਚੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਕਾਮਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਕਰਿਦੋषਧ੍ਨੀਮਪੂਜਯਦਥਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਉਥੇ, ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਨੇ ਕਾਮਾਕਸ਼ੀ, ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਚਿਰਕਾਲੇਨ ਤਪਸਾ ਤੋषਿਤੋ ऽਭੂਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਵਲਯਪੁਸ੍ਤਕੋਜ੍ਜ੍ਵਲਬਾਹੁਕਾਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਕੰਵਰ, ਕੰਗਣ ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵ ਪੁਰਤੋ ਮੁਨੇਰਮਿਤਤੇਜਸਾ
ਅਸੀਮ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਜੋਤ ਬੇਅੰਤ ਸੀ।
ਵਿਨਯਾਵਨਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਜਗਤ੍ਪਤਿਮ੍
ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਭਵਿਤਾ ਭੂਸੁਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਚੰਗੀ ਨਸੀਬ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਵਰ ਮੰਗ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇਗਾ।
ਯਦਿ ਤੁष੍ਟੋ ऽਸਿ ਭਗਵਨ੍ਨਿਮੇ ਪਾਮਰਜਨ੍ਤਵਃ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਇਹ ਆਮ ਲੋਕ—
ਇਤਿ ਪृष੍ਟੋ ਦ੍ਵਿਜੇਨਾਥ ਦੇਵਦੇਵੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ—
ਅਯਮੇਵ ਕृਤਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤੁ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਫਿਰ—
ਕृਤੋ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਵਤਾ ਤੁ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ।
ਮਮੋਪਦੇਸ਼ੋ ਲੋਕੇषੁ ਪ੍ਰਥਿਤੋ ऽਸ੍ਤੁ ਵਰੋ ਮਮ
ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਰ ਹੈ।
ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤਿਲਯਾਨਾਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਕਾਰਕਃ
ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤੀਤੋ ਗੁਣਹੀਨੋ ਗੁਣਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਭੂਤਸ੍ਯ ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਰਿਜਗਦ੍ਰੂਪਧਾਰਿਣਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਮ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਗੁਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਮੇਰਾ ਸਰਵੋਚ ਰੂਪ ਉਹ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਏਵਮੇਵ ਤਯੋਰ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਤੇ ਉਭੇ ਕਿਮੁ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ?
ਤ੍ਯਾਗੈਰ੍ਦੁष੍ਕਰ੍ਮਨਾਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਿਰਾਸ਼੍ਵੇਵ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਤਿਆਗ ਰਾਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪੱਕੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਜਗਦ੍ਰੂਪਂ ਕਰ੍ਮਭੋਗਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮ, ਭੋਗ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਦੁਸ੍ਤਰਸ੍ਤੁ ਤਯੋਸ੍ਤ੍ਯਾਗਃ ਸਕਲੈਰਪਿ ਤਾਪਸ
ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ, ਸਾਰੇ ਤਪਸੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਅਨਪਾਯਂ ਚ ਸੁਗਮਂ ਸਦਸਤ੍ਕਰ੍ਮਗੋਚਰਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਤੇ ਆਸਾਨ ਰਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੈਕ੍ਯੇਨੈਵ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਗ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਆਤਮਕ ਇਕਤਾ ਦੀ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਰੂਪਧ੍ਯਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਸੁਕृਤਾਯਤੇ
ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ ਵੀ ਪੂਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤੇ ਸਂਸਾਰਿਣੋ ਨੂਨਂ ਮੁਕ੍ਤਾ ਏਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹਨ।
ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਨਾਮਰ੍ਦ੍ਧਨਾਰੀਸ਼੍ਵਰੋ ऽਭਵਤ੍
ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਬਣ ਗਏ।
ਤਸ੍ਮਾਦਸ਼ੇषਲੋਕਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਾਧਨਂ ਵਿਨਾ
ਇਸ ਲਈ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਤਨ੍ਮਨਾਸ੍ਤਦ੍ਗਤਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤਦ੍ਯਾਜੀ ਤਦ੍ਗਤੇਹਕਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ, ਯਜਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਭਗਤ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਰਹਸ੍ਯਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਇਹ ਰਾਜ਼ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।