ਤਸ੍ਮਾਦਕ੍ਸ਼ਰਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਾਮ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਗੁਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ
ਉਸ ਤੋਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮਹਦਾਦ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਗੁਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਮਹੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਕ, ਚੌਵੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ।
ਆਦਿਦੇਵਃ ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯਾਨੁਗ੍ਰਹਾਯ ਪ੍ਰਜਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਸਂਯੋਗਯੁਤੌ ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਮੇਵ ਚ
ਦੋਵੇਂ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਕੁਝ, ਖੇਤਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਤ੍ਯਯਮਮੋਘਂ ਚ ਸ੍ਥਿਤਾਵੁਦਕਮਤ੍ਸ੍ਯਵਤ੍
ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਤੇ ਪੱਕਾ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਤੇ ਮੱਛੀ।
ਅਜ੍ਞਾ ਗੁਣੈਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਰਜਃਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋ ऽਭਿਧੈਃ
ਅਗਿਆਨ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਜ, ਸਤਵ ਤੇ ਤਮਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇषਤਾਂ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾਂ ਚ ਯਾਤਿ ਗੁਣਾਵਸਾਨੌषਧਿਭਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯਃ
ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੇ ਜਰੀਏ, ਮਨੁੱਖ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰਜਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਵ੍ਯਕ੍ਤਾ ਵਿਧਰ੍ਮਾਣਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਰਜ, ਸਤਵ ਤੇ ਤਮਸ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਸਵਭਾਵ ਦੇ ਹਨ।
ਸਂਸਿਦ੍ਧਕਾਰ੍ਯਕਰਣਾ ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ऽਭਿਮਾਨਿਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਤੇ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਸृਤੌ ਯੇ ਤ੍ਵਸੁਵਹਾਃ ਸਾਧਕਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਸਾਧਕਾਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਾਹਕ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਯੋਗ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਅਯੋਗ।
ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਉਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
ਆਰਪ੍ਸਂਤੇ ਹਿ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਵਰੇਣਾਨੁਗ੍ਰਹੇਣ ਵਾ
ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ।
ਗੁਣਾਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਧੀਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰੋਚਤੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਣ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸृਜ੍ਯਮਾਨਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਜੋ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਭਾਵਿਤਾਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰੋਚਤੇ
ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪ੍ਰਯੋਗਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਗੁਣੇਭ੍ਯਃ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋਣੀ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਸਾਦੇਵ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਥ ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਧਾਨਪੁਰੁषਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਜਾਯਤੇ ਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸृਜਤੇ ਸ ਪੁਨਰ੍ਲੋਕਾਨਭਿਮਾਨ ਗੁਣਾਤ੍ਮਕਾਨ੍
ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੁਗਪਤ੍ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਭੂਤਾਨ੍ਯੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ
ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਜੀਵ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਚਲਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੋ ਵੋ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਤਥੈਵਾਪ੍ਯੁਪਧਾਰ੍ਯਤਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਵੋ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਤ੍ਰੇ ऽਵਭृਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਲੋਕਮृषਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ
ਉਸ ਯਜਨ ਵਿਚ, ਅੰਤਮ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਾਨਾਯੁषੋਂऽਤੇ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਲੋਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੋਦਧ੍ਵਮੇਵਮ੍
ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਓ।
ਜਗ੍ਮੁਸ਼੍ਚਾਵਭृਥਸ੍ਨਾਤਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁ ਸਤ੍ਰਿਣਃ
ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅੰਤਮ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ।
ਆਯੁषੋਂऽਤੇ ਤਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਨ੍ਤਾਰਃ ਸ੍ਥ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਤੁਸੀਂ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਵਰਗ ਜਾਓਗੇ।
ਅਨੁषਙ੍ਗ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤ ਉਪਸਂਹਾਰ ਏਵ ਚ
ਇੱਥੇ ਸੰਬੰਧ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਵਾਚ ਭਾਗਵਾਨ੍ਸਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਾਯੁਲੋਕਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਜੋ ਵਾਯੂ ਲੋਕ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਚ ਸਂਸਿਦ੍ਧਂ ਭੂਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਲਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਕਿਰਪਾ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਲੀਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਮੇਧਾਵੀ ਨ ਮੋਹਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮਝ ਕੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।