ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਜ੍ਞਾਨਯੁਕ੍ਤੇਨ ਤੇਜਸਾ
ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਰਮਾਣੁਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪਰਮ ਸੁਖਮ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਪਰ੍ਵਾਣਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਾਮੇਵ ਚ
ਫਿਰ ਉਹ ਪਰਮ, ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਤਤ੍ਸਹਸ੍ਰਂ ਸਿਂਹਾਨਾਮਾਦਿਤ੍ਯਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਉਹ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਆਵੇਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਂਖ੍ਯਾਯੋਗ੍ਯਭਵਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਕੇ, ਗਿਣਤੀ ਜੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸਹ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕਰੋਤਿ ਵਿਕਰੋਤਿ ਚ
ਵਹਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੂਪ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।
ਸ ਏष ਓਤਃ ਪ੍ਰੋਤਸ਼੍ਚ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍
ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ, ਹਰ ਥਾਂ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ऋषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਵਾਕਰਸਮਪ੍ਰਭਾਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਕਰਮ, ਮਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਸੁੱਚੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਨ ਨਾਲ।
ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਨਿਰਤਾਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਦਯਾਪਰਾਃ
ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਪ੍ਰਪਦ੍ਯ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨਯੁਕ੍ਤੇਨ ਤੇਜਸਾ
ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਜੋਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਗਿਆਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਃ ਪਠੇਤ੍ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਮਿਮਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਵਾਯੂ ਵਲੋਂ ਕਹੀ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਤਪ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਲਭਤੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਵੈ ਕਾਰਣਂ ਲੋਕਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਤਦਾਤ੍ਯਨ੍ਤਪਰੋਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਾਦਦृष੍ਟਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਨਾ ਵੇਖੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ।
ਆਗਤਾਗਤਿਕਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਗ੍ਰਹਣਂ ਤਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਅਤੇ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਥਿਤੇ ਤੁ ਕਾਰਣੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਤ੍ਯੇ ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਕੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਤ ਤੇ ਅਸਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕਾਰਨ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵਿਰਭ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪ੍ਰਕृਤਯਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਚੌਵੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯੇਨੇਦਮਾਵृਤਂ ਸਰ੍ਵਮਣ੍ਡਮਪ੍ਸੁ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੰਡਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਕਾਵਰਣਂ ਯਚ੍ਚ ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਯਾਲੀਯਤੇ ਤੁ ਯਤ੍
ਜੋ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੇਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਵਾਯਵ੍ਯਂ ਚਾਵਰਣਮਾਕਾਸ਼ਗ੍ਰਸਤੇ ਤੁ ਤਤ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਹਵਾ ਦਾ ਘੇਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤਾਦਿਂ ਗ੍ਰਸਤੇ ਚਾਪਿ ਮਹਾਨ੍ਵੈ ਬੁਦ੍ਧਿਲਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਚਿਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤੌ ਸਂਹਾਰਵਿਸ੍ਤਾਰੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤੌ ਤਤਃ ਪੁਨਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਸੰਘਰਸ਼ ਤੇ ਫੈਲਾਅ—ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਵੀ।
ਸਂਸਿਦ੍ਧਕਾਰ੍ਯਕਰਣਾਃ ਸਂਸਿਦ੍ਧਾ ਜ੍ਞਾਨਿਨਸ੍ਤੁ ਯੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੇ ਸਾਧਨ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹਨ—
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰੇ ऽਧਿਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਃ ਕਰਣੈਃ ਪੁਨਃ
ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯਵੈਧਰ੍ਮ੍ਯਕृਤਃ ਸਂਯੋਗੋ ਨਾਦਿਮਾਸ੍ਤਯੋਃ
ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਜੋੜ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਨਤਾ ਤੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਚ੍ਚੈਵ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਪृਥਕ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤ੍ਵਵਿषਯੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਵਿषਯਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝੋ; ਵਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਸ਼ਰੀਰੀ ਬਹੁਧਾ ਸ੍ਮृਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਰੀਰਂ ਹਿ ਸੁਖਦੁਃਖੋ ਪਲਬ੍ਧਿਤਾ
ਹਰ ਇਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਦਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਚੈषਾਂ ਭੇਦਾਨਾਂ ਚੈਵ ਸਂਯਮਃ
ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕਾਂ ਦੀ ਰੋਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—