ਕਾਵੇਰੀਂ ਕृष੍ਣਵੇਣਾਂ ਚ ਨਰ੍ਮਦਾਂ ਯਮੁਨਾਂ ਤਥਾ
ਕਾਵੇਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੇਣਾ, ਨਰਮਦਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਵੀ,
ਵਿਪਾਸ਼ਾਂ ਕੌਸ਼ਿਕੀਞ੍ਚੈਵ ਸ਼ਤਦ੍ਰੂਂ ਸਰਯੂਂ ਤਥਾ
ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਸ਼ਤਦ੍ਰੂ ਅਤੇ ਸਰਯੂ ਵੀ,
ਤਾਸੁ षੋਡਸ਼ਧਾਮਾਨਂ ਪ੍ਰਵਿਭਜ੍ਯ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਕृਤ੍ਤਿਕਾਚਾਰਿਣੀ ਧਿष੍ਣੀ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤਾਸ਼੍ਚ ਧਿष੍ਣਯਃ
ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਵਿਚ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਧਿਸ਼ਣੀ ਜਨਮ ਲੈਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਸ਼ਣੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਵੈ ਨਦੀਪੁਤ੍ਰਾ ਧਿष੍ਣੀष੍ਵੇਵਂ ਵਿਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ।
ਤਾਞ੍ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਸਮਾਸੇਨ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨਾਨ੍ਯਥਾਤਥਮ੍
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੇ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਂ ਸੂਤ੍ਯਾਹੇ ਸਵਨੇ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਨਮ ਸਮੇਂ, ਹਵਨ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਮ ਵਾਰ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮ੍ਰਾਡਗ੍ਨਿ ਕृਸ਼ਾਨੁਰ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਂऽਤਰਵੇਦਿਕਃ
ਸਮਰਾਟ ਅੱਗ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਨੁ, ਦੂਜਾ ਹੈ ਜੋ ਵੇਦਿਕਾ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿषਤ੍ਪਵਮਾਨਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਸੋ ऽਨੁਦਿਸ਼੍ਯਤੇ
ਪਰਿਸਤ ਅਤੇ ਪਵਮਾਨਾ ਦੂਜੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵ੍ਯਸ੍ਤਤੋ ਹ੍ਯਸਂਮृष੍ਟਃ ਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰੇ ऽਗ੍ਨੌ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਜੋ ਅੱਗ ਸਾਫ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਹਵਿਆਵਾਹਨ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਵ੍ਯਚਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰੋ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਥਾਨੇ ਸ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਅੱਗ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਅਚੌਕਪਾਦੁਪਸ੍ਥੋ ਯਃ ਸ ਵੈ ਸ਼ਾਲਾਸੁਖੀਯਕਃ
ਜੋ ਘਰ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਨੇੜੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਲਾਸੁਖੀਯਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਂਸ੍ਯਸ੍ਯੈਤੇ ਸੁਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਉਪਸ੍ਥੇਯਾ ਦ੍ਵਿਜੈਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਸ਼ੰਸੀ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਨੇੜੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਭੁਃ ਪ੍ਰਵਾਹਣੋ ऽਗ੍ਨੀਧ੍ਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਧਿष੍ਣ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਪਰੇ
ਵਿਭੂ, ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਅਤੇ ਅਗਨੀਧ੍ਰਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਧਿਸ਼ਣੀ ਵੀ ਹੈ।
ਹੋਤ੍ਰੀਯਸ੍ਤੁ ਸ੍ਮृਤੇ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਰ੍ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਯੋ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਃ
ਹੋਤਰੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹਵਿਆਵਾਹਨ ਅੱਗ ਹੈ।
ਤਤੋ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਚ੍ਛਂਸਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ੰਸੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਵਾਰਿਰਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾਭਾਰਿਰ੍ਵੈष੍ਠੀਯਃ ਸ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਆਵਾਰੀ ਜਾਂ ਵਾਭਾਰੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਠੀਏ ਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਮਃ ਸੁਧ੍ਯੁਰਗ੍ਨਿਰ੍ਯੋਮਾਰ੍ਜਾਲੀਯਃ ਸ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ
ਅੱਠਵੀਂ ਸੁਧਯੁ ਅੱਗ, ਜੋ ਯੋਮਾਰਜਾਲੀਏ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਪਾਂ ਯੋਨਿਃ ਸ੍ਮृਤੋ ऽਸੌ ਸ ਹ੍ਯਪ੍ਸੁਨਾਮਾ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਸੁਨਾਮਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪਹਚਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਃ ਸੋ ऽਵਭृਥੇ ਜ੍ਞੇਯੋ ਵਰੁਣੇਨ ਸਹੇਜ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਅੱਗ ਅਵਭ੍ਰਿਤ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮृਤ੍ਯੁਮਾਞ੍ ਜਾਠਰਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਰ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨਾਗ੍ਨਿਃ ਸੁਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਾਣਕਾਰ ਲੋਕ ਮਾਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਠਰ ਦੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਨੇਰ੍ਮਨ੍ਯੁਮਤੋ ਘੋਰਃ ਸਂਵਰ੍ਤਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਭਿਆਨਕ ਸੰਵਰਤਕ, ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨਯੁਮਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁਦ੍ਰਵਾਸਿਨਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਾਹਰਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਗ੍ਨਿਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਰੁषਾਨਤ੍ਤਿ ਯੋ ਮृਤਾਨ੍
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਤੁ ਵੈ ਸੌਰੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰਾਯੁਰਾਹੁਤਃ
ਫਿਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਅੱਗ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਯੁਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪਹਚਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਭਗਵਾਨਸੌ ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਣੀਯਤੇ
ਆਯੁਸ ਨਾਂ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਕਯਜ੍ਞੇष੍ਵਭੀਮਾਨੀ ਸੋਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਸਹਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪਾਕਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਅੱਗ ਸਾਹਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧਿਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੁਤਸ੍ਯਾਪਿ ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਗ੍ਨੇਸ੍ਤੁਮਾਹਾਨ੍ਸ੍ਮृਤਃ
ਵਿਵਿਧੀ ਵੀ ਅਦਭੁਤ ਅੱਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧੇਸ੍ਤੁ ਸੁਤੋ ਹ੍ਯਰ੍ਕ੍ਕ ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਗ੍ਨੇਃ ਸੁਤਾ ਇਮੇ
ਵਿਵਿਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰਕਾ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਸੁਰਭਿਰ੍ਵਸੁਰਨ੍ਨਾਦੋ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਯਃ ਸ ਰੁਕਮਰਾਟ੍
ਸੁਰਭਿ, ਵਸੁਰੰਨਾਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਟਾ—ਜੋ ਰੁਕਮਰਾਟ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।