ਦੇਦਾਨਾਂ ਵ੍ਯਸਨਂ ਚੈਵ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ
ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵੈਦਵਿਆਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਸ੍ਤੇਜਨਿਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ੇਣੈਵ ਚ ਧੀਮਤਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦਕਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਵੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ ਗਈ।
ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯੌਤ੍ਤਾਨਪਾਦਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਧਰੂਵ ਅਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਵੱਲੋਂ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪੈਦਾਈਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭੁਣਾ ਚੈਵ ਵੈਨ੍ਯੇਨ ਭੂਮਿਦੋਹਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤਾ
ਪ੍ਰਭੂ ਵੇਨਾ ਵੱਲੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਦੁਗ੍ਧਾ ਚੈਯਂ ਵਸੁਂਧਰਾ
ਇਹ ਧਰਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੁੱਧ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤ ਜਨ੍ਮ ਸਮਸ੍ਯਾਂਸ਼ੇਨ ਧੀਮਤਃ
ਧੀਰਜਵਾਨ ਦਕਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਾਦਿਕਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਆਖ੍ਯਾਨੈਬਰ੍ਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਾਃ
ਮਨੁ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ, ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਕੋਸ਼ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਭृਗ੍ਵਦੀਨਾਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਗੋ ਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਨ੍ਤਰੇ
ਦਕਸ਼ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸ਼ਾਪਾਯ ਮਾਨਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਰੁਤ੍ਪ੍ਰਵਾਹੇ ਮਰੁਤੋ ਦਿਤ੍ਯਾਂ ਦੇਵ੍ਯਾਂ ਚ ਸਂਭਵਃ
ਹਵਾ ਦੇ ਵਹਾਵ ਵਿੱਚ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਵਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਵਾਸੇਨ ਵਾਯੁਸ੍ਕਨ੍ਧੇषੁ ਚਾਸ਼੍ਰਮਃ
ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵਾਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਯਕ੍ਸ਼ਣਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਵੀਰੁਧਾਮ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਜਨ੍ਮੈਰਾਵਤਹਸ੍ਤਿਨਃ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੂਰੇ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭृਗੂਣਾਂ ਵਿਸ੍ਤਰਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਚਾਙ੍ਗਿਰਸਾਮਪਿ
ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਰਾਸ਼ਰਸ੍ਯ ਚ ਮੁਨੇਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਯਤ੍ਰ ਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਮੁਨੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਾਯਾ ਵਿਸ੍ਤਰਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਆਦਿਤਯ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਵਰਣਨ ਫਿਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬृਹਦ੍ਬਲਾਨਾਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕ੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਬ੍ਰਿਹਦਬਲਾ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਕਥਾ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਆਦਿ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਯਯਾਤੇਰਪਿ ਭੂਪਤੇਃ
ਸਰਗ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਕਥਾ ਅਤੇ ਯਯਾਤਿ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਚੋਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੇਵਾਵृਧਸ੍ਯਾਨ੍ਧਕਸ੍ਯ ਧृष੍ਟੇਸ਼੍ਚਪਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ, ਅੰਧਕ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੀ ਕਥਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੋਧਮਨੁਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਮਣਿਰਤ੍ਨਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਧੀਰ ਮਣਿਰਤਨ ਨੇ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼ੂਰਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮ ਚਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਚਰਿਤਂ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸ਼ੂਰ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਦੇਵ ਕ੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰਮਿਤਤੇਜਸਃ
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦੇਵੀ ਕੰਮ ਅਤੇ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧੇ ਕृਤੇ
ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ।
ਭृਗੁਸ਼੍ਚੋਤ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਤਰਮ੍
ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਰਸਿਹਪ੍ਰਭृਤਯਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਾਃ
ਨਰਸਿੰਘ ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਰਪ੍ਰਦਾਨ ਕृਤ੍ਤੇਨ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਰ੍ਵਸ੍ਤਵਃ ਕृਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਰਵ ਦਾ ਸਤਵ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਸਹ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ
ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੁਕ, ਜਯੰਤੀ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।