ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵਸੀਠ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਛੋਟੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਸਤਯਵਤੀ ਅਤੇ ਚੇਤੇ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਸਨ। ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਵਸੀਠ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸੀਠਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਰਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਦ੍ਯੁਤਿਮਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਤੋਂ ਰਕਸ਼ਾ, ਗਰੱਤਾ, ਉਰਧਬਾਹੁ, ਸਵਨਾ ਅਤੇ ਪਵਨਾ ਜਨਮੇ। ਰਤਨਾ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਾਰਕੰਡੇਯੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਰੰਗੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਵਸੀਠਾ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਲਾਦਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਸੁਣੋ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਨਿਰਮਥਯ, ਪਵਮਾਨਾ ਤੇ ਵੈਦ੍ਯੁਤਾ ਅੱਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਮਥਯ, ਪਵਮਾਨਾ, ਸ਼ੁਚੀ ਅਤੇ ਸੌਰਾ ਵੀ ਅੱਗ ਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ। ਪਵਮਾਨਾ ਤੋਂ ਕਾਵ੍ਯਵਾਹਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੀ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵ੍ਯਵਾਹਨ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚਾਲੀ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਸਾਰੀ ਅੱਗ ‘ਵਿਸ਼ਰੁਪਤਾ’ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਆਹੁਤੀਆਂ ਲੈ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ। ਫਿਰ ਅਥਰਵਾ, ਸੰਸਾਰੀ ਅੱਗ, ‘ਦਰਪਹ ਅਥਰਵਣਾ’ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰੀ ਅੱਗ ‘ਦਧਿਆਂਗ ਅਥਰਵਣਾ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਰਹਪਤਿਆ ਅੱਗ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਸ਼ੰਸੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਅੱਗ ਆਹੁਤੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਸੋਲਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਹਨ: ਕਾਵੇਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਵੇਣਾ, ਨਰਮਦਾ, ਯਮੁਨਾ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਸ਼ਤਦ੍ਰੂ ਅਤੇ ਸਰਯੂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਲਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਥਾਵਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਧਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨੱਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਨਮੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਸ਼ਣੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਹੁਣ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਉਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਆਹੁਤੀ ਵੇਲੇ, ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਨੁ’ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਸ਼ਤ ਅਤੇ ਪਵਮਾਨਾ ਦੂਜੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਸੁੱਧ ਅੱਗ ‘ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ’ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਚਾ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਅੱਗ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੋ ਘਰ-ਵਿਹੀਣ ਹੈ, ਨੇੜੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਾਸੁਖੀਯਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੰਸੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨੇੜੇ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਭੂ, ਪ੍ਰਵਾਹਣਾ, ਅੱਗਨੀਧ੍ਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਿਸ਼ਣਯਾ ਹਨ। ਹੋਤ੍ਰੀ ਨਾਮਕ ਅੱਗ, ਜੋ ਆਹੁਤੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਅੱਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ੰਸੀਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਵਾਰੀ ਜਾਂ ਵਾਭਾਰੀ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਠੀਯਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਠਵੀਂ, ਸੁਧਿਊ, ਅੱਗਨੀ ਨਾਮਕ ਅੱਗ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਮਾਰਜਾਲੀਯਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਸੁਨਾਮਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।