ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਰਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਰੀਤਿ-ਨੀਤੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧੁਨੀ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੁ ਸਵਯੰਭੂਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ। ਦੁਆਪਰ ਅਤੇ ਕਲਿ ਯੁਗ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਿਵਰਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਮਾਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਨਵੰਤਰਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਲੱਛਣ ਵੀ ਵੇਖਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸੰਬੰਧੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਪਣ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਸ-ਮਜਾਕ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਬੋਲਣ ਦੀ ਸੱਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਪਾਠ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਆਫ਼ਤ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਵੰਤਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦਕਸ਼ ਵਲੋਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਈ। ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਵਲੋਂ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭੂਮੀ ਦੇ ਦੁਧ ਵਟਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਾਜਾ ਵੇਨ ਵਲੋਂ ਹੋਈ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁਧ ਵਟਾਇਆ ਸੀ। ਦਕਸ਼ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ-ਵਾਰ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਮਨੁ ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਕਈ ਹੋਰ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹਨ, ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਦਕਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮਾਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਧਿਆਨਧਾਰਨਾ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਸਿਰਜੀ ਹੋਈ ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਆਵਾਸ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਵਤਾ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ, ਭੂਤਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੂਰੇ ਗੋਲ ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਦਿਤਯ ਦੇ ਇਛਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਹਦਬਲਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇක්ෂਵਾਕੁ ਆਦਿਕ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ, ਅੰਧਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਿਆਨੀ ਮਣਿਰਤਨ ਵੱਲੋਂ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੂਰ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਵਰਣੇ ਗਏ ਹਨ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਅਥਾਹ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਨ, ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਤਬਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤ ਆਏ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਨਰਸਿੰਹ ਆਦਿਕ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਦੁਆਰਾ, ਸ਼ਰਵ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਕ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਜਯੰਤੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ—ਇਹ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਯੁਗਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਖੁਲਦੀ ਹੈ।