ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਖਦਾਈ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਕਿਸਮਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੰਚਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ, ਸਰਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਦਿ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਵਧਦੀ ਤੇ ਘਟਦੀ ਕਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਆਪ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੀ ਆਕਾਰ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਉੱਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰਾ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਥਾਨ ਵੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਵੰਡ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਸਮਝਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਹੇਠਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਮਾਪ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕ੍ਰਮ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਧੁਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਸਿਵਾਏ ਮਨੁ ਸ੍ਵਯੰਭੂਵ ਦੇ), ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਪ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਦੇ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੀ ਪਾਠ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਨਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨਵਾਨ ਦੱਖਾ ਦੁਆਰਾ ਵੀ, ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਵੇਨਾ ਵੱਲੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਕੱਢਿਆ ਸੀ। ਦੱਖਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁ ਆਦਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਕਈ ਹੋਰ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅੰਡ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਾਰੁਤਾਂ ਦਾ ਜਨਮ, ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦੇਵੀ ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਿਵਤਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਵਾਸ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਸ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਜਥੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਦਿਤਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਦਬਲਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ, ਅਤੇ ਇක්ෂਵਾਕੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਕਥਾਵਾਂ, ਉੱਚੇ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਮਾਣਯੋਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।